Chuyện thời chiến tranh
Ở cái tuổi “thất thập cổ lai hi”, lại ở tít ngoài phường Thọ Sơn, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, sau nhiều năm anh mới có dịp quay trở lại Tuy Hòa. Thời gian xoay vần đã xóa đi hầu hết vết tích bom đạn chiến tranh. Người thân, bạn bè, đồng đội năm xưa mất đi cũng đã khá nhiều. Thế nhưng, có những thứ không bao giờ mất, thậm chí mỗi ngày mỗi hiển hiện hơn. Những tên đất, tên sông, tên làng, tên núi... Rồi từng khuôn mặt của bạn bè, đồng đội, những bà con từng cưu mang, che chở, giúp đỡ anh và đồng đội trong những giờ phút khó khăn nhất của cuộc chiến tranh. Tất cả họ, anh đều nhận ra ngay. Anh bảo, cuộc hành hương về quê hương thứ hai lần này của tôi thật ý nghĩa. Đi đến đâu, tôi cũng được nhận những yêu thương, nhung nhớ đầy xúc động. Ngồi quây quần bên nhau, những mái đầu bạc, những khuôn mặt sạm vết thời gian, nhưng vẫn máu lính hiên ngang, khí phách. Những nụ hôn, những giọt nước mắt lăn dài trên đôi gò má cằn khô là giây phút thiêng liêng, hạnh phúc của tình đồng đội. Cuộc gặp mặt đã làm trỗi dậy bao nhiêu cảm xúc, kỉ niệm. Những ngày quần nhau với Mĩ và Nam Triều Tiên ở chiến trường Tuy Hòa 1... Chiến dịch Mậu Thân 1968, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975... Từng khuôn mặt, đôi mắt, lời nói gửi gắm lại yêu thương cho đồng đội và người thân trước lúc vĩnh biệt. Từng nấm mồ của những đồng đội đã ngã xuống... Trong mỗi câu chuyện là tâm huyết cuộc đời người lính, là cả lí tưởng, tình yêu, khát vọng và ý chí của thế hệ....
Kí ức cũ như sương nơi đỉnh núi cao ngày mù trời, lúc cuồn cuộn chảy tuôn khi nghẹn lắng. Gương mặt anh lúc mờ lúc tỏ ẩn hiện trong kí ức xa xôi khi kể cho tôi nghe chuyện của mình.
* *Hôm ấy là chiều 30 tết Mậu Thân (1968). Tiểu đoàn chúng tôi tập kết ở bìa rừng Hóc Nhum (xã Hòa Tân, Phú Yên) chờ trời tối hành quân luồn sâu vào vùng hậu cứ địch với nhiệm vụ tập kích tiêu diệt chi khu Phước Lộc, căn cứ tiền tiêu của địch án ngữ bảo vệ quận lị Hiếu Xương và khu căn cứ sân bay Đông Tác. Sau đó, cơ động về phía làng Phước Lộc tổ chức lực lượng chiến đấu đánh địch phản kích và hỗ trợ quần chúng nổi dậy.
Từ vị trí tập kết, chúng tôi phải hành quân vượt hơn chục cây số, băng qua những cánh đồng hoang trong vùng vành đai trắng, băng sình lầy, vượt qua nhiều sông, suối đưa quân ém sát hàng rào căn cứ địch chờ tới giờ “G” - giao thừa, là nổ súng.
Tôi nhìn đồng hồ. Mới khoảng bốn giờ chiều. Như vậy phải chờ hai tiếng nữa, trời tối hẳn đơn vị mới có thể xuất phát. Tôi tranh thủ xuống các đại đội kiểm tra công tác chuẩn bị hành quân và cũng để động viên tinh thần quyết tâm của chiến sĩ. Trận này rất đặc biệt: Phải đương đầu với lực lượng quân địch mạnh gấp bội. Không chỉ hơn về quân số, có pháo binh, xe tăng các loại, mà còn có đủ cả hải, lục, không quân hùng mạnh. Sở trường, điểm mạnh của bộ đội đặc công là lấy ít thắng nhiều, bí mật, bất ngờ, luồn sâu đánh trúng tiêu diệt địch xong rồi lặng lẽ rút lui, bảo toàn lực lượng. Nay đơn vị luồn sâu, tiêu diệt xong cứ điểm của địch là phải tổ chức trận địa đánh địch phản kích giữa ban ngày với vũ khí bộ binh nhẹ, tức là đem điểm yếu của ta chọi với điểm mạnh của địch.
Một trận chiến không cân sức. Một cuộc trứng chọi đá.
Một khó khăn nữa là khi bộ đội luồn sâu đánh địch như vậy, công tác tiếp tế sẽ rất khó khăn nên đơn vị phải chuẩn bị trước cho cán bộ, chiến sĩ mang thêm nhiều cơ số đạn và lương khô.
Tôi lên “đài quan sát” - một tảng đá cao được cây si cổ thụ vươn mình che bóng mát, đứng ở điểm cao nhất, cùng mấy anh em trinh sát xem, xác định hành lang mà đơn vị sẽ hành quân đêm. Chúng tôi cố gắng xác định hướng đi, đặc điểm địa hình từng khu vực để dễ định hướng mục tiêu trong đêm tối. Từ bìa rừng đến lũy tre làng ở tận phía chân trời xa là một cánh đồng hoang ngút ngàn cỏ lác, không một bóng người. Có ai hình dung ra ở nơi đó, trước đây, mùa này là cánh đồng lúa chín vàng trải dài, bát ngát. Những làng quê thanh bình, trù phú, nên thơ. Vậy mà chỉ sau ba năm thực hiện chính sách vành đai trắng, chất độc da cam, bom đạn tối tân hủy diệt tất cả để giờ đây trong tầm mắt của chúng tôi chỉ còn hoang vắng đến rợn người.
