Chuyện thời hoa lửa ngọn lửa bất khuất nơi đất Gò Công

Trương Định còn có tên là Trương Công Định, ông sinh năm 1820 ở phủ Bình Sơn, Quảng Ngãi (nay là xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi). Trương Định sống ở quê hương Quảng Ngãi cho đến năm 24 mới theo cha là Trương Cầm, người giữ chức Chưởng lý Thủy sư vào Gia Định (thời vua Thiệu Trị). Trương Định là người chí dũng song toàn. Năm 1850, hưởng ứng chính sách khai hoang của triều đình, ông đã đứng ra chiêu mộ khoảng 500 dân nghèo khai hoang lập lập ấp ở Gò Công, Gia Định. Với công lao đó, ông được triều đình Huế phong chức Quản cơ, hàm Lục phẩm, nên dân chúng còn gọi ông là Quản Định.

Mỗi vùng đất đều mang trong mình một ký ức. Với quê hương Gò Công, ký ức ấy là hình bóng của người anh hùng áo vải Trương Định - người đã biến mảnh đất phương Nam thành ngọn lửa kháng chiến rực cháy giữa những năm tháng đau thương của dân tộc.

Chiều muộn, cơn gió từ biển Tân Thành thổi qua những cánh đồng lúa xanh rì. Minh - một thành viên của đề án “Câu chuyện thời hoa lửa” - đứng lặng trước đền thờ Trương Định. Tiếng nhạc lễ vang xa, hòa cùng mùi hương trầm khiến không gian trở nên thiêng liêng đến lạ.

Trong chuyến hành trình tìm lại ký ức lịch sử, Minh tìm gặp cụ Ba Hậu - một cụ ông gần chín mươi tuổi sống ở vùng đất Gò Công. Đôi mắt cụ đã mờ theo năm tháng, nhưng mỗi lần nhắc đến Bình Tây Đại nguyên soái Trương Định, ánh mắt ấy lại sáng lên như ngọn lửa chưa bao giờ tắt.

Cụ chậm rãi kể:

“Năm ấy, khi thực dân Pháp đánh chiếm Nam Kỳ, triều đình Huế ra lệnh bãi binh. Nhưng ông Trương Định không chịu đầu hàng. Ông nói một câu mà người dân Gò Công còn nhớ mãi: ‘Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.’”

Minh lặng người.

Giữa thời khắc nhiều người buộc phải lui bước, Trương Định đã chọn ở lại cùng nhân dân. Ông dựng cờ khởi nghĩa, lập căn cứ kháng chiến giữa vùng rừng ngập mặn Gò Công. Nghĩa quân của ông đa phần là nông dân chân đất, vũ khí thô sơ, nhưng lòng yêu nước thì cháy bỏng hơn bất kỳ gươm giáo nào.

Cụ Ba kể rằng người dân khi ấy xem ông như linh hồn của cả vùng đất. Ban ngày nghĩa quân chiến đấu, ban đêm bà con âm thầm tiếp tế lương thực, che giấu quân sĩ. Những bà mẹ nghèo sẵn sàng nhịn ăn để nuôi quân. Những chàng trai tuổi đôi mươi gửi lại tuổi trẻ nơi chiến địa.

“Đó là thời hoa lửa…” - cụ khẽ nói - “Một thời mà con người ta sống vì đất nước nhiều hơn cho riêng mình.”

Có lần nghĩa quân bị vây ráp dữ dội. Địch treo thưởng rất lớn cho ai bắt được Trương Định, nhưng không một người dân nào phản bội ông. Với họ, ông không chỉ là vị tướng, mà còn là niềm hy vọng cuối cùng của lòng yêu nước Nam Bộ.

Năm 1864, trong một trận chiến ác liệt tại Gò Công, để không rơi vào tay giặc, Trương Định đã rút gươm tuẫn tiết. Tin ông mất lan đi khắp miền Nam như một nhát dao cứa vào trái tim người dân.

Cụ Ba nghẹn giọng:

“Người dân khóc ông như khóc người thân ruột thịt…”

Ngoài sân, ánh hoàng hôn đỏ rực phủ lên mái đình cổ. Minh chợt hiểu rằng lịch sử không chỉ nằm trong sách vở. Nó sống trong từng câu chuyện được truyền lại, trong lòng tự hào của người dân quê hương, và trong cả sự hy sinh thầm lặng của những con người đã chọn đất nước làm lẽ sống.

Rời Gò Công, Minh mang theo trong tim một niềm xúc động khó gọi thành lời. Cậu hiểu rằng đề án “Câu chuyện thời hoa lửa” không chỉ là hành trình ghi lại ký ức, mà còn là hành trình giữ cho ngọn lửa yêu nước của cha ông mãi cháy trong thế hệ hôm nay.