CHUYỂN TRƯỜNG

CHUYỆN HỌC VÀ HÀNH CỦA TÔI – SỐ 9: CHUYỂN TRƯỜNG

Bố tôi nguyên là Tham mưu trưởng Quân khu Tây Bắc. Hòa bình lập lại, ông chuyển ngành, về làm cán bộ giảng dạy môn chính trị ở trưởng Ngoại ngữ (hình như là trường Trung cấp). Rồi ông được giao nhiệm vụ thành lập trường ngoại ngữ (sau này thành Bổ túc Ngoại ngữ). Với tờ Quyết định trong tay, ông đi tìm đất, tìm người.

Do mối quan hệ cùng quân ngũ trước đây, bố tôi xin được mấy dẫy nhà tre nứa của Trường Văn hóa quân đội (hay Cục Hậu cần, tôi nhớ không chính xác) làm trụ sở. Theo tài liệu tôi đọc sau này: Lãnh đạo trường lúc ấy chỉ có 5 người: Ông Phạm Đức Hóa là Hiệu trưởng. Ông Đào Đức An là Hiệu phó và 3 vị trưởng phòng. Qua thời gian ngắn, trường đã có biên chế đầu tiên là 180 người. Tất cả đều phải làm từ đầu, kể cả chương trình, giáo trình giảng dạy. Vậy mà chỉ sau 2 tháng, Trường đã dựng đủ lớp học, tới cuối tháng 10, nhà trường đã tiếp nhận hơn 1.000 học viên, học tiếng Nga, tiếng Trung.

Từ hiệu trưởng đến giáo viên, nhân viên đều một lòng một dạ xây dựng nhà trường và sống với nhau thân tình, chia ngọt sẻ bùi. Tôi nhớ có năm tết đến, gia đình tôi mời một chú giáo viên người miền Nam sống độc thân, ăn tết với gia đình trong mấy ngày. Không khí sinh hoạt văn nghệ, thể thao của trường sôi nổi như thế nào, tôi đã nói ở trên. Bên cạnh đó, loa phóng thanh của trường, loa truyền thanh Hà Nội mắc vào tận phòng ở (lúc ấy, ăn ở, ngủ trong một phòng) đem lại cho tôi nhiều tiếng hát, bản nhạc tuyệt vời. Tôi được sống trong một môi trường ấm áp tình người, một ngôi trường ngoại ngữ của xã hội, nhưng là ngôi trường dạy lối sống cho riêng tôi.

Năm tôi học hết lớp 8, bố tôi cùng trường chuyển sang Mễ Trì, khu vực Thanh Xuân bây giờ. Gia đình tôi khi đó đã có tám anh em. Riêng anh Đức được vào Trường Bổ túc Ngoại ngữ học tiếng Đức để chuẩn bị sang Đức học đại học.

Trường có những khu nhà cao tầng, khá khang trang. Nhà tôi ở tầng hai, có hai buồng. Mấy anh em ở một buồng, còn bố mẹ ở một buồng.

Tôi học tại trường Trưng Vương 3A, Hà Nội. Trường tôi gồm ba khối nhà gạch cao tầng. Nói chung, cơ sở vật chất tương đối khang trang. Tôi học hai năm ở đây cho đến hết cấp III (hè 1965).

Tôi học nhìn chung đều các môn. Môn văn khá hơn, còn các môn khác ở mức bình thường. Riêng môn vẽ kỹ thuật lại là điểm yếu chí mạng của tôi. Tôi thực sự rất kém vẽ. Dù có thước, ê ke, tôi vẽ hình vuông cũng không vuông. Tôi sợ nhất là môn vẽ kỹ thuật. Bài tập về nhà, tôi hay nhờ các bạn vẽ hộ! Hồi ấy, học không căng thẳng như bây giờ. Không có dạy thêm, học thêm. Chỉ có phụ đạo cho những bạn học kém hoặc bồi dưỡng cho những bạn học giỏi. Tôi thuộc diện kha khá cho nên không theo lớp nào. Bởi vậy, ngoài thời gian học, tôi còn có thời gian chơi bóng bàn, bóng đá. Cũng có khi ham bóng bàn quá, lơi là học toán, điểm sa sút, thi tôi dành thời gian tự bổ túc mình, điểm lại lên.

Vào giờ văn, tôi nghe giảng như bị hút hồn. Thầy dạy văn là Nguyễn Phước Tương, sau lấy tên là Tương Lai. Thầy có giọng nói sang sảng, giảng văn rất hay, luôn khơi dậy tình yêu môn văn trọng học trò. Hôm học bài thơ Ta đi tới của Tố Hữu, nghe thầy đọc mà tôi như được xuôi theo dòng sông trong thơ:

Đẹp vô cùng, Tổ quốc ta ơi!

Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạt

Nắng chói sông Lô, hò ô tiếng hát

Chuyến phà dào dạt bến nước Bình Ca...

Hình như thấy tôi mơ màng, tưởng tôi không nghe giảng, thầy Tương gọi một tiếng rất to, bảo tôi đọc tiếp. Tôi đứng phắt dậy, đọc nối luôn mà không cần nhìn vào sách:

Ai qua Phú Thọ

Ai xuôi Trung Hà

Ai về Hưng Hoá

Ai xuống khu Ba

Ai vào khu Bốn

Đường ta đó, tự do cuồn cuộn

Bốt đồn Tây đã cuốn sạch rồi!

Sông Thao nao nức sóng dồi

Ai về Hà Nội thì xuôi cùng thuyền.

Cũng vì yêu văn, tôi tham gia làm báo tường của lớp. Tôi viết về trường:

Mái ngói hỡi, thẹn sao mà đỏ

Tường vui chăng mà mặt sáng người

Cửa rộng mở như tâm hồn rộng mở

Mới quen trường, trường đã quện lòng tôi

Trưng Vương ba A ơi!