CHUYỂN TRƯỜNG TRUNG HỌC LÊ KHIẾT VỀ HÀNH THỊNH

Từ xa xưa đó có câu hát:

Đèo nào cao bằng đèo Đồng Ngỗ

Bộ nào rộng bằng bộ An Ba

Em thấy anh không mẹ không cha

Muốn vô gầy dựng cửa nhà cùng anh.

Xã Hành Thịnh gồm nhiều thôn xã nằm gần trọn trên địa bộ An Ba đó. Tuy Nhân dân Hành Thịnh nghèo, bị dấn sâu trong cảnh nông nghiệp lạc hậu, đi lại khó khăn, ít tiếp xúc với bên ngoài, nhưng tấm lòng vốn rộng mở như cô gái trong bài hát nọ, vì tình, vì nghĩa gắn bó yêu thương và sẵn lòng chìa vai gánh vác khó khăn. Mà khó khăn thật! Nhà trường đến tuy có niềm vui mới, đông người thêm, không khí rộn rịp suốt năm tháng, nhưng khó khăn không ít. Dành đất cho trường làm lớp học, văn phòng, làm sân chơi, bãi tập, đào hầm hố rãi rác ở khắp các thôn xóm, dành chỗ cho hàng nghìn thầy, cô giáo và học sinh chia nhau ăn ở trong các mái nhà tranh vách đất vốn đã quá chật hẹp. Và khó khăn hơn cả là xã trở thành một mục tiêu cho thực dân Pháp xâm lược đánh phá. Tang tóc, đau thương có thể xảy ra hàng ngày, hàng Tháng. Điều đó không phải là suy luận. Trường Lê Khiết trước khi sơ tán về dây, đã bị thực dân Pháp thả bom bắn phá giết chết cô giáo Trần Thị Cúc Hoa và 18 học sinh khác ở sông Vệ, đốt cháy toàn bộ khu trường. Và những ngày sơ tán về đây, đã thêm ba lần bị đánh phá. Nhà cửa, vườn tược của dân cũng chia phần khói lửa với nhà trường. Còn nhớ trong 300 ngày cuối năm 1954, đầu năm 1955, trước khi bàn giao hết phần đất còn lại cho đối phương, nhà trường nằm ngay trên vùng phi quân sự, vẫn tiếp tục giảng dạy và học tập. Ta nghiêm túc thi hành hiệp định, rút hết quân, đối phương không làm như vậy, dùng cả quân đội vượt qua vùng phi quân sự của ta để đánh phá, phục kích bắn ông Hồ Thiết ở Phú An, ngoài việc rải truyền đơn đe dọa đánh phá, nếu nhà trường vẫn tiếp tục giảng dạy, học tập, lôi kéo học sinh, còn ngăn chặn số thầy giáo và học sinh được tập kết ra Bắc, tìm cách đốt trường, phá lớp, ám sát các thầy giáo còn giảng dạy. Nhắc lại các âm mưu và hành động phá hoại của địch để nói lên sự dùm bọc bảo vệ hết lòng của nhân dân Hành Thịnh để trường giảng dạy, học tập an toàn đúng kế hoạch cho đến ngày cuối cùng (30/4/1955). Như thế gần 7 năm trong lịch sử 9 năm tồn tại của nhà trường, tính từ khi nhà trường sơ tán đến (8/1949), tới khi nhà trường ngừng giảng dạy học tập và giải thể, trường Trung học Lê Khiết đã sống ở Hành Thịnh, cùng chia sẻ đắng cay ngọt bùi với Hành Thịnh, và cùng lo cho sự nghiệp Cách mạng chung. Cho nên nói đến Hành Thịnh trong 9 năm chống Pháp xâm lược mà không nói đến trường Trung học Lê Khiết người bạn thân thương cùng nhau gắn bó trong hơn 2000 ngày khói lửa, trong đó có phần đóng góp không nhỏ của nhân dân Hành Thịnh, là một thiếu sót không nhỏ.

Cho đến nay vẫn chưa rõ ai là người đầu tiên đề xuất việc đưa trường Trung học Lê Khiết sau vụ bị địch ném bom ở Sông Vệ về sơ tán ở Hành Thịnh, và cũng không biết có dụng ý hay không mà một trường trung học mang tên nhà chiến sĩ yêu nước Lê Khiết lại về ngay trên mảnh đất quê nhà của ông. Sự hội ngộ bất ngờ đó đã khơi thêm tinh thần yêu nước chống Pháp cho cả thầy cô giáo, học sinh nhà trường, lẫn nhân dân Hành Thịnh, vượt qua mọi gian khổ, chấp nhận mọi khó khăn, hoàn thành chức năng, nhiệm vụ riêng trong sự nghiệp chống Pháp cứu nước của mình.