Chuyện về bức ảnh “làm đẹp trong trận địa”

Thiếu tướng Cao Xuân Khuông

Năm 1960, lúc tròn 18 tuổi, cũng như biết bao bạn bè cùng lứa tuổi, ông đã xếp bút nghiên lên đường nhập ngũ theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc.

Từ đó, dấu chân ông đã in khắp các chiến trường ác liệt và những trận đánh "một mất một còn" với phỉ Vàng Pao ở Thượng Lào, "cối xay thịt", 81 ngày đêm bảo vệ Thành Cổ Quảng Trị 1972 "mùa hè đỏ lửa", rồi mặt trận Đường 9, Khe Sanh; Đường 9 Nam Lào...

Ông tâm sự: "Cuộc sống và chiến đấu của những người lính, thế hệ chúng tôi, không thể nào kể hết những hiểm nguy, những khó khăn gian khổ. Có nhiều khi sự sống và cái chết luôn cận kề, ranh giới vô cùng mong manh. Nhưng với niềm tin và nghị lực, nghĩa tình đồng chí, đồng đội đã giúp chúng tôi vượt qua tất cả".

Ông kể tiếp cho tôi nghe nhiều câu chuyện cảm động về tình đồng chí, tình đồng đội, tình quân dân trong những năm tháng khốc liệt của chiến tranh; tinh thần quả cảm, ý chí kiên cường của những người lính trong những năm "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước/Mà lòng phơi phới dậy tương lai".

Mắt vị tướng già nhìn xa xăm khi ông kể về cuộc chiến đấu bảo vệ Thành Cổ Quảng Trị. Tiểu đoàn 8 của ông là đơn vị được lệnh vào vị trí chiến đấu đầu tiên và cũng là đơn vị rút lui cuối cùng.

Cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng ác liệt và không cân sức, địch liên tiếp dùng hỏa lực mạnh gây cho quân ta rất nhiều thương vong. Có đồng chí trong đơn vị bị đạn cối của địch găm vào mắt, đồng chí ấy đã tự tay mình rút mảnh đạn ra khỏi mắt và tự băng bó vết thương cho mình rồi xin cấp trên được ở lại tiếp tục chiến đấu.

Tôi hỏi ông: "Bác có nhớ tên người chiến sĩ đó không?". Ông trả lời ngay: "Đó là anh Nguyễn Duy Bình, quê huyện Hoài Đức, TP.Hà Nội).

Trong 81 ngày đêm chiến đấu gian khổ, khốc liệt ấy, ông và đồng đội lại phải thường xuyên chịu cảnh ốm đau, thiếu thuốc, thiếu ăn, thiếu uống. Trong những căn hầm lầy lội, bùn dơ, những người lính dùng những chiếc ăng gô đun nước sôi, để nấu cháo chia nhau từng thìa một.

Rồi cảnh hàng tháng chờ thư nhà, có những bức thư vừa đến nơi thì người được nhận thư đã hy sinh mất rồi.

Nhưng những người còn sống không dám nói sự thật, nên thay nhau viết thư trả lời nói dối là đồng đội của họ đang đi công tác xa hay đang làm nhiệm vụ đặc biệt, bí mật, để cho gia đình đồng đội đã hy sinh, yên tâm.

Kết thúc cuộc chiến tại Thành Cổ Quảng Trị, Tiểu đoàn 8 của ông vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Ông kể tiếp, có lần trong một trận đánh tại một vùng đồi núi Quảng Trị, do quyết tâm truy đuổi địch nên ông và một số đồng đội thất lạc, không thể liên lạc được với đơn vị. Ròng rã một tháng trời ông và đồng đội phải lội suối, băng rừng tìm đường về đơn vị trong tình cảnh bị quân địch lùng sục, vây ráp.

Trong một trận đánh giáp lá cà với địch, ông lúc đó là đại đội trưởng, bị thương ở cánh tay, nhưng rất may ông đã được đồng đội kịp thời cứu chữa và phải ăn củ chuối, lá rừng cầm hơi để chiến đấu.

Rồi may mắn ông và đồng đội đã tìm được một ngôi làng của người dân tộc Pa Kô, được bà con đùm bọc, cưu mang cho đến khi liên lạc được với Trung đoàn.

Trong thời gian ở cùng làng, ông và đồng đội được bà con dân bản yêu quý, xem như người trong gia đình. Ông lúc đó tuy là đại đội trưởng nhưng chưa đầy 30 tuổi, vóc dáng cao ráo, hiền lành nên được nhiều cô gái Pa Kô yêu mến.