Chuyện về chiếc khăn rằn

Năm 1968, miền Tây Nam Bộ chìm trong những ngày chiến tranh ác liệt. Dọc những con kênh, cánh đồng tràm và rừng đước, lực lượng cách mạng vẫn bám trụ chiến đấu giữa bom đạn và những cuộc càn quét liên miên.

Ở một vùng quê thuộc Đồng Tháp Mười có cô giao liên trẻ tên Trần Thị Út.

Mọi người thường gọi cô bằng cái tên thân mật:

“Út khăn rằn.”

Bởi đi đâu cô cũng quàng trên cổ chiếc khăn rằn đen trắng đã bạc màu theo năm tháng.

Chiếc khăn ấy là kỷ vật của cha cô để lại trước ngày ông hy sinh trong một trận càn.

Ngày còn nhỏ, Út thường thấy cha quàng chiếc khăn rằn mỗi lần đi công tác.

Ông hay xoa đầu con gái rồi nói:

“Người miền Tây mình cực mấy cũng không bỏ quê hương nghe con.”

Sau ngày cha mất, mẹ trao lại chiếc khăn cho Út.

Từ đó, chiếc khăn rằn trở thành vật không bao giờ rời khỏi cô.

Những năm chiến tranh, Út tham gia làm giao liên cho lực lượng cách mạng khi mới mười bảy tuổi.

Công việc của cô là:

• Chuyển thư

Mỗi chuyến đi đều đầy nguy hiểm.

Có khi phải chèo xuồng xuyên đêm qua những cánh đồng ngập nước.

Có khi lội bùn giữa rừng tràm để tránh địch phục kích.

Nhưng Út chưa từng chùn bước.

Chiếc khăn rằn lúc nào cũng quàng trên vai cô gái nhỏ.

Mùa nắng, nó che bụi.

Mùa mưa, nó lau nước.

Có lúc lại trở thành:

• Dây buộc đồ

Người dân trong vùng nhìn thấy chiếc khăn rằn là nhận ra Út.

Má Bảy bán nước đầu xóm thường gọi:

“Con Út giao liên tới rồi!”

Rồi bà lặng lẽ nhét thêm cho cô nắm cơm hay trái chuối mang theo đường.

Trong chiến tranh, những tình cảm nhỏ bé ấy quý hơn bất cứ thứ gì.

Một đêm cuối mùa mưa, Út nhận nhiệm vụ đưa tài liệu khẩn sang căn cứ bên kia sông.

Trời tối đen như mực.

Mưa rơi nặng hạt.

Con xuồng nhỏ lướt chậm giữa đám lục bình dày đặc.

Chiếc khăn rằn quấn chặt quanh cổ để giữ ấm.

Đi gần tới bến, bất ngờ có ánh đèn pin quét ngang mặt sông.

Tiếng địch quát lớn:

“Ai đó?”

Út lập tức cúi rạp xuống xuồng.

Tim cô đập thình thịch.

Chiếc xuồng trôi lặng giữa màn mưa.

Sau vài phút căng thẳng, toán lính bỏ đi nơi khác.

Út mới dám thở mạnh.

Đêm ấy, cô vẫn kịp mang tài liệu tới căn cứ an toàn.

Người cán bộ nhận túi tài liệu rồi xúc động nói:

“Con gái nhỏ mà gan dạ quá.”

Út chỉ cười:

“Miễn hoàn thành nhiệm vụ là được chú.”

Rồi cô lại quàng chiếc khăn rằn lên cổ bước vào màn đêm.

Có lần trong một trận càn lớn, nhiều cán bộ bị thương phải rút vào rừng tràm.

Út cùng bà con trong xóm tìm cách tiếp tế thuốc men.

Giữa lúc chạy tránh đạn, một chiến sĩ trẻ bị thương ở vai.

Máu chảy rất nhiều.

Không kịp suy nghĩ, Út tháo chiếc khăn rằn của mình băng vết thương cho anh.

Người chiến sĩ nhìn chiếc khăn loang máu rồi nghẹn ngào:

“Khăn của em mà…”

Út lắc đầu:

“Còn sống là được.”

Sau trận ấy, chiếc khăn rằn bị rách một góc lớn và thấm màu đất đỏ cùng máu của người lính năm nào.

Nhưng Út vẫn giữ nó cẩn thận.

Bởi với cô, chiếc khăn không chỉ là kỷ vật của cha…

Mà còn là ký ức của cả một thời tuổi trẻ giữa chiến tranh.

Những năm tháng sau đó, chiếc khăn rằn tiếp tục theo Út qua:

• Những chuyến xuồng đêm

Nó bạc màu dần theo nắng gió miền Tây.

Nhưng càng cũ, cô lại càng quý.

Ngày đất nước thống nhất năm 1975, Út đứng giữa dòng người mừng chiến thắng mà nước mắt cứ rơi.

Trên vai cô vẫn là chiếc khăn rằn cũ kỹ năm nào.

Một người đồng đội nhìn chiếc khăn rồi cười:

“Nó theo cô đi hết chiến tranh rồi đó.”

Út khẽ vuốt mép khăn đã sờn:

“Ừ… nó giống như quê hương mình vậy.”

Nhiều năm sau, khi đã trở thành bà ngoại, Út vẫn giữ chiếc khăn rằn trong chiếc hộp gỗ nhỏ.

Mỗi lần đám cháu hỏi:

“Ngoại ơi, sao cái khăn cũ vậy mà ngoại giữ hoài?”

Bà lại mỉm cười kể cho chúng nghe:

• Về những dòng kênh miền Tây

Rồi bà nhẹ nhàng nói:

“Chiếc khăn này không chỉ là khăn… mà là cả một thời ký ức.”

“Chuyện về chiếc khăn rằn” không chỉ là câu chuyện về một vật dụng quen thuộc của người dân Nam Bộ…

Mà còn là biểu tượng của:

• Tình quê hương