Chuyện về hai vị tướng mất một tay vẫn xung phong ra trận

Có hai vị tướng bị thương mất một cánh tay hồi còn rất trẻ, nhưng vẫn xin tiếp tục ở lại chiến đấu và trở thành người chỉ huy xuất sắc của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đó là Trung tướng Lê Hữu Đức (1925-2018) và Thiếu tướng Nguyễn Thái Dũng (1919-2003).

“Hổ cụt Tây Nguyên”

Khi Trung tướng Lê Hữu Đức còn sống, tôi thường hay đến nhà ông để hỏi chuyện về nghệ thuật quân sự Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Đó là ngôi nhà nhỏ trong một hẻm nhỏ của phố Đội Nhân (Hà Nội). Hồi đó ông đã ngoài 90 tuổi, vóc người cao lớn, tuy có hơi mỏi mệt hơn so với mấy năm trước, song giọng ông vẫn ấm và sang sảng, chất giọng đặc trưng của người Hà Tĩnh. Tôi hỏi, biệt danh “Hổ cụt Tây Nguyên” do ai đặt cho ông, ông trả lời không nhớ nữa, chỉ biết rằng cả ta và địch đều gọi ông như vậy và ông rất tự hào về điều đó.

Ngày 28-8-1949, Đại đoàn Quân Tiên Phong (Sư đoàn 308) được thành lập, Nguyễn Thái Dũng được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 88. Mất bàn tay phải, tay thuận của mình trong điều kiện sống và chiến đấu vô cùng ác liệt, song ông vượt qua tất cả để cùng cán bộ chiến sĩ, trung đoàn làm nên nhưng chiến thắng lẫy lừng: Chiến dịch đường số 4 Thu Đông 1949 tiêu diệt cứ điểm Nà Han, Bản Bé; Chiến dịch Biên giới 1950 cùng đơn vị bạn tiêu diệt cả binh đoàn Charton và Lepage; Chiến dịch Hòa Bình tháng 12-1951 đến tháng 2-1952 tiêu diệt cụm cứ điểm Tu Vũ, đánh địch trên đường số 6, bao vây tiến tới giải phóng thị xã Hòa Bình…Một kỷ niệm đi suốt cuộc đời của Nguyễn Thái Dũng là sau Chiến dịch Biên giới, ông được gặp và chụp ảnh cùng Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Biết ông bị thương mất một tay, Bác khen ông “tàn nhưng không phế” và động viên ông tiếp tục khắc phục khó khăn, trau dồi đạo đức cách mạng, học tập kinh nghiệm đánh giặc của cấp trên và đồng đội để trở thành cán bộ quân sự tài đức vẹn toàn.

Cuộc đời quân ngũ của Nguyễn Thái Dũng theo cuộc trường kỳ kháng chiến của dân tộc, hết chiến dịch này đến chiến dịch khác, hết chiến trường này đến chiến trường khác. Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, có thời gian ông được điều lên làm Cục phó Cục Tác chiến (1955-1961), nhưng năm 1964 ông trở về đơn vị làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 308 chiến đấu ở chiến trường khốc liệt Quảng Trị, sau đó là Tham mưu trưởng Mặt trận Tây Nguyên (1966-1967). Cuối đời binh nghiệp, Thiếu tướng Thái Dũng là Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 1, chuyên viên Học viện cấp cao.

Vĩ thanh

Trong quân đội ta, có nhiều cán bộ, chiến sĩ từng nhiều lần bị thương, thậm chí bị thương rất nặng, nhưng thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ “tàn nhưng không phế”, đã vượt qua muôn vàn khó khăn, trở thành cán bộ cao cấp. Riêng Trung tướng Lê Hữu Đức và cố Thiếu tướng Nguyễn Thái Dũng là trường hợp đặc biệt, và giữa hai ông có những sự trùng hợp rất thú vị.

Hai ông đều bị mất bàn tay trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp lúc còn rất trẻ với cương vị tiểu đoàn trưởng. Mất tay, chỉ ở cơ quan nghiên cứu một thời gian, hai ông đều xung phong đi chiến đấu ở hai sư đoàn chủ lực rồi làm công tác tham mưu ở Mặt trân Tây Nguyên. Tuy thời điểm có khác nhau, hai ông từng làm việc ở Cục Tác chiến (Thiếu tướng Nguyễn Thái Dũng là Cục phó, Trung tướng Lê Hữu Đức là Cục trưởng) và Tư lệnh phó ở hai quân khu. Cuối đời quân ngũ, cả hai đều là cán bộ của Học viện Quân sự cao cấp (nay là Học viện Quốc phòng)…