CHUYỆN VỀ MỘT NGƯỜI ANH HÙNG BIỆT ĐỘNG SÀI GÒN

Nếu có dịp ghé thăm căn hẻm nhỏ số 287 đường Nguyễn Đình Chiểu (Phường Bàn Cờ, TP.HCM), bạn sẽ bước vào một không gian đặc biệt – nơi từng giấu kín gần 3 tấn vũ khí ngay sát vách các cơ quan đầu não của chính quyền Sài Gòn cũ. Nhưng có lẽ, điều ly kỳ và xúc động hơn cả chính là câu chuyện về người đã kiến tạo nên “kỳ quan ngầm” ấy: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Lai (Năm Lai).

Một con người, hai cuộc đời, và một lòng trung kiên bất khuất.

Vỏ bọc hoàn hảo của gã "tỷ phú" hào hoa

Vào những năm 1960, giới thượng lưu Sài Gòn không ai không biết đến Mai Hồng Quế. Trong mắt thiên hạ, ông là một nhà thầu khoán giàu sụ, đẹp trai, ăn mặc bảnh bao và thường xuyên lướt đi trên chiếc xe cổ Citroën bóng loáng. Nhờ tài hoa thiên bẩm, ông Quế trúng các gói thầu trang trí nội thất cho những nơi sang trọng bậc nhất: Phủ Tổng thống (Dinh Độc Lập), cơ quan viện trợ Mỹ (USOM).

Ông giao du với tướng lĩnh cấp cao, tiêu tiền như nước. Ai cũng nghĩ ông là một gã tư sản chỉ biết đến lợi nhuận. Nhưng không ai ngờ, dưới lớp áo âu phục lịch lãm ấy lại là mật danh Năm Lai – một chiến sĩ Biệt động Sài Gòn nhận nhiệm vụ tối mật: Xây dựng hầm vũ khí chiến lược ngay trong nội đô để chuẩn bị cho trận đánh lớn.

Cuộc “vượt ngục” của đất đá và những chuyến xe "gỗ lậu" lúc nửa đêm

Năm 1965, ông Năm Lai mua lại căn nhà số 287/70, lấy cớ sửa sang lại hệ thống thoát nước để âm thầm đào hầm. Giữa con hẻm đông đúc, việc tẩu tán hàng chục khối đất cát là một bài toán sinh tử.

Một kế hoạch táo bạo ra đời: Đất đào lên được ông đóng gói cẩn thận vào các thùng carton lớn, bọc gói như hàng nội thất cao cấp. Đêm đến, ông tự tay chất lên xe tải, ung dung chở ra ngoại thành đổ. Hàng xóm chỉ nghĩ ông thầu khoán lại trúng mối làm ăn lớn nên chở hàng ra vào tấp nập.

Ròng rã hơn một năm, căn hầm dài 8m, rộng 2m hoàn thành. Nhưng đưa vũ khí từ chiến khu Củ Chi vào hầm lại là một thử thách khác. Ông Năm Lai cho đục rỗng ruột những khúc gỗ lớn, xếp súng báng gấp, chất nổ TNT vào trong rồi ngụy trang như củi gộc.

Mỗi lần qua trạm kiểm soát, ông lại dùng cái mác "thầu khoán lớn" và những xấp tiền đô-la tip cho lính gác: "Mấy thầy thông cảm, tôi chở ít gỗ lậu về làm tủ cho mấy sếp bự". Bọn lính cười hô hố, xua tay cho qua mà không biết rằng chúng vừa thả một "kho bom" đi qua trước mắt.

Đêm giao thừa định mệnh và bước ngoặt giông bão

Rạng sáng mùng 2 Tết Mậu Thân 1968, lệnh tổng tiến công vang lên. Tại căn hầm nhỏ, nắp bí mật mở ra. 15 chiến sĩ Đội 5 Biệt động đón nhận vũ khí, xuất kích tấn công thẳng vào Dinh Độc Lập – nơi mà ông Năm Lai đã thuộc lòng từng ngóc ngách.

Trận đánh rung chuyển Sài Gòn. Sau sự kiện ấy, thân phận của ông bị lộ. Chính quyền Sài Gòn treo thưởng 2 triệu đồng tiền vàng cho ai lấy được đầu ông. Ngôi nhà bị tịch thu.

Ngày trở về thanh bạch của một anh hùng

Ngày 30/4/1975, Sài Gòn giải phóng. Giữa dòng người rực rỡ cờ hoa, ông Năm Lai bước về căn nhà số 287/70. Ông quỳ xuống hiên nhà, chạm tay vào nền gạch tróc sơn mà khóc. Ông khóc cho người vợ đã ngã xuống, khóc cho những đồng đội Đội 5 Biệt động đã nằm lại mãi mãi trước thềm Dinh Độc Lập.

Hòa bình, người đàn ông từng nắm trong tay hàng triệu đô-la, từng sở hữu những khu đất vàng lại từ chối mọi danh vọng. Ông chọn một công việc giản dị, lặng lẽ đi tìm kiếm hài cốt đồng đội và phục dựng lại các di tích lịch sử cho đến khi nhắm mắt xuôi tay vào năm 2002.

"Bảo tàng sống" giữa lòng thành phố

Hôm nay, căn nhà 287/70 Nguyễn Đình Chiểu đã trở thành Di tích Lịch sử Cấp Quốc gia. Căn hầm chứa vũ khí năm xưa không chỉ là chứng tích của một thời hoa lửa, mà còn là biểu tượng của tinh thần Biệt động Sài Gòn: Mưu trí, quả cảm và sẵn sàng hy sinh tất cả cho khát vọng hòa bình của dân tộc.