CHUYỆN VỀ MỘT NHÂN CHỨNG THAM DỰ LỄ DUYỆT BINH LỊCH SỬ NGÀY 1/1/1955

Tôi ngồi bên cạnh Nguyễn Văn Phước, lặng im nghe ông kể chuyện. Không gian yên tĩnh, chỉ còn giọng nói chậm rãi của ông như đưa tôi trở về những năm tháng lịch sử xa xôi. Ông bắt đầu kể về một kỷ niệm mà có lẽ cả đời không thể quên — Lễ duyệt binh ngày 1-1-1955 tại Quảng trường Ba Đình. Năm đó, ông mới 25 tuổi, là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 375, Trung đoàn 9, Sư đoàn 304, đồng thời được giao nhiệm vụ Chỉ huy trưởng Khối Chiến sĩ thi đua toàn quân. Với ông, đó là một vinh dự lớn lao, bởi không phải người chiến sĩ nào cũng có cơ hội đại diện cho cả quân đội và đất nước trong một sự kiện trọng đại như vậy.

Ông kể, để có được buổi lễ trang nghiêm ấy là cả một quá trình luyện tập vô cùng gian khổ. Sau khi tiếp quản Thủ đô, đơn vị ông đóng quân tại Miếu Môn và bắt đầu huấn luyện duyệt binh ở sân bay Tông. Những ngày tháng mưa rét, bùn đất không làm ai nản chí, bởi tất cả đều hiểu rõ ý nghĩa thiêng liêng của nhiệm vụ. Sau đó, các chiến sĩ được tuyển chọn tiếp tục tập trung về sân bay Bạch Mai để luyện tập và tổng duyệt. Đặc biệt, ông xúc động khi nhắc đến Hồ Chí Minh — Người đã ba lần đến thăm và động viên bộ đội. Mỗi lần được gặp Bác, tinh thần anh em lại càng phấn chấn, như được tiếp thêm sức mạnh để vượt qua mọi khó khăn, quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Trong lời kể của ông, tôi hình dung rõ bối cảnh lúc bấy giờ — khi Hiệp định Genève vừa được ký kết, đất nước tạm thời chia cắt nhưng niềm tin về ngày thống nhất vẫn luôn cháy bỏng. Ông nhấn mạnh rằng, lễ duyệt binh ngày 1-1-1955 không chỉ là một nghi thức, mà còn đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của quân đội ta: từ những ngày đầu chỉ có gậy tầm vông, súng kíp, nay đã trở thành một lực lượng chính quy, trang bị đầy đủ, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc. Rồi ông kể về khoảnh khắc đáng nhớ nhất — khi đứng đầu khối, ông giơ tay chào Võ Nguyên Giáp trong lúc Đại tướng đi duyệt binh. Đó là giây phút thiêng liêng mà ông khẳng định sẽ không bao giờ quên trong suốt cuộc đời mình.

Không chỉ dừng lại ở buổi lễ ấy, ông còn kể về cả chặng đường chiến đấu đầy gian khổ mà ông đã trải qua. Từ khi là chiến sĩ Đại đội 71, ông đã tham gia nhiều chiến dịch lớn như Trần Hưng Đạo, Quang Trung, Hoàng Hoa Thám, Hòa Bình, Thượng Lào và đỉnh cao là Chiến thắng Điện Biên Phủ. Sau này, ông tiếp tục là nhân chứng của hàng loạt sự kiện trọng đại của dân tộc như Cách mạng Tháng Tám và Chiến dịch Hồ Chí Minh. Một cuộc đời gần một thế kỷ của ông gắn liền với những bước ngoặt lớn lao nhất của lịch sử đất nước, khiến tôi càng thêm khâm phục và kính trọng.

Thế nhưng, điều khiến tôi xúc động nhất lại nằm ở những câu chuyện rất đời thường mà ông chia sẻ. Ông nhắc đến người vợ của mình — bà Nguyễn Thị Phương — với hình ảnh không thể nào quên: đôi quang gánh, hai đầu là hai đứa con nhỏ, lặn lội hàng chục cây số giữa bom đạn. Giọng ông chùng xuống khi kể về những năm tháng xa gia đình, khi ông đi công tác biền biệt, còn vợ ở nhà một mình tần tảo nuôi con. Tôi chợt nhớ đến câu chuyện của người con trai ông, Nguyễn Kháng Chiến, người đã tình cờ nhận ra cha mình trong một bộ phim tài liệu lịch sử. Khi xem lại hình ảnh ấy, ông đã lặng lẽ rơi nước mắt, như thể cả một thời tuổi trẻ cống hiến cho đất nước bất ngờ sống dậy.

Tôi nhìn đôi bàn tay đã đồi mồi của ông, những ngón tay gầy guộc nhưng như vẫn giữ chặt những ký ức không thể phai mờ. Ngồi nghe ông kể, tôi nhận ra rằng lịch sử không hề xa xôi hay khô khan như trong sách vở, mà hiện hữu ngay trước mắt tôi — sống động trong từng lời nói, từng ánh mắt của một con người đã đi qua gần trọn thế kỷ. Trong lòng tôi dâng lên một niềm xúc động sâu sắc: vừa biết ơn, vừa tự hào, vừa kính trọng. Tôi hiểu rằng, câu chuyện tôi vừa được nghe không chỉ là ký ức của riêng ông, mà còn là một phần thiêng liêng của lịch sử dân tộc Việt Nam.