Chuyện về một nữ cựu thanh niên xung phong (1)
Gần 40 năm gắn bó với Lai Châu, bà không nhớ mình đã tham gia đào bao nhiêu chiếc hào, làm bao nhiêu con đường, chỉ biết chiến tranh kết thúc, trở về với đời thường, mang trên mình nhiều di chứng của
Một thời để nhớ“17 tuổi, tôi rời làng quê ven biển Thái Bình lên Lai Châu – mảnh đất địa đầu Tổ quốc. Và rồi tuổi thanh xuân của tôi đã gắn liền với những con đường huyết mạch, với những buồn vui, gian khổ, giữa sự sống và cái chết. Mấy chục năm chiến tranh gian khổ là thế, hi sinh mất mát là thế, nào đã dừng lại. Đói nghèo - trận chiến mới của riêng tôi…”. Đó là tâm sự ngậm ngùi nhưng đầy vững tin của một nữ cựu thanh niên xung phong (TNXP). Với phẩm chất chịu khó, sáng tạo và đặc biệt với tinh thần TNXP là nguồn sức mạnh giúp người phụ nữ này vượt qua khó khăn, vươn lên chiến thắng đói nghèo.
Bà sinh năm 1946, trong gia đình nghèo, đông anh em. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Đảng, của Bác Hồ, bà tạm xa gia đình lên Lai Châu, rồi trở thành thanh niên xung phong. Ở cái tuổi 17, tuổi “bẻ gãy sừng trâu” ấy có khó khăn gian khổ gì có thể cản trở được bà. Trong ánh mát đen sâu, bà hồi ức về những ngày đầu đặt chân lên miền đất mới: “Những ngày đầu chỉ có khóc, khóc vì nhớ nhà, khóc vì bắt đầu biết thế nào là rừng thiêng, nước độc, là hổ báo, ruồi vàng bọ chó… Thế rồi cũng quen, ngày đi lấp hố bom, mở đường, tranh thủ kiếm rau rừng, tối về sinh hoạt đội. Bom đạn, hi sinh, đói khổ dần trở thành bình thường, chỉ cố gắng lao động hết mình, phục vụ Tổ quốc mong cho hết chiến tranh, ngày hòa bình sẽ xây dựng quê hương thật giàu đẹp”.Thế rồi cái vùng đất xa xôi, khó khăn này lại giữ người con gái miền xuôi ở lại. Dường như một sự sắp đặt, bởi cái vùng đất nghèo khó này cần những người như bà và rồi bà gặp ông Nguyễn Xuân Phố, người bạn TNXP và cũng là người bạn đời cùng bà tạo dựng quê hương mới.Hòa bình rồi, bà trở thành người công nhân giao thông. Nghề giao thông suốt đời vất vả. Cuộc sống những năm đầu sau chiến tranh khó khăn lắm, với đồng lương giao thông ba cọc ba đồng sao không đói, không nghèo. Ngày ấy, nhà bà chẳng bao giờ đủ ăn. Với sức khỏe, chịu khó, bà làm không biết mệt để nuôi con. Người phụ nữ nhỏ bé không ngại việc gì, làm cả những việc nặng nhọc mà chỉ có đàn ông mới làm được.Ngày tháng mở đường, bảo trì đường bộ, bà luôn là người đi đầu trong mọi hoạt động. Với vai trò tổ trưởng, bà là tấm gương cho anh em học tập, phấn đấu. Trở về với cuộc sống gia đình, bà lo cho con từng chút, mong cho cuộc sống con cái mình sau này không khổ như mình nữa.Thoát nghèo nhờ làm chổi chítMải mê với câu chuyện của bà, giờ tôi mới để ý xung quanh, nhà bà chất đầy chít, nào mây, nào tre. Chít chất đống thơm vàng. Chẳng lẽ những cây lau, cây chít chỉ làm cho cảnh vật thêm đìu hiu vắng vẻ kia lại nuôi sống cả một gia đình sao? Chưa khỏi những hoài nghi, bà đã kể cho tôi nghe, bà làm chổi chít được hơn 30 năm rồi. Còn nhớ những ngày đầu, thiếu cơm, thiếu gạo bà phải đi lấy chít về bán, thấy chiếc chổi chít người ta làm đẹp quá, lại dễ bán, tại sao mình không làm? Thế rồi, bà loay hoay tháo chiếc chổi cũ ra học theo, bà tìm ra được cách làm. Lúc đầu chổi chưa được chắc, còn chưa đẹp những làm mãi dần quen, rồi những chiếc chổi được bà làm ra được mọi người ưa chuộng bởi độ bền chắc và giá thấp hơn.Nay đã qua tuổi 60, cái tuổi nghỉ ngơi, vui đùa cùng con cháu. Nhưng bà vẫn tiếp tục làm chổi. Khi hỏi thăm gia đình, tôi mới rõ hoàn cảnh của bà. Ông bà sinh được bốn người con: hai trai, hai gái. Không may với người con gái cả bị tàn tật. Năm nay cô đã 40 tuổi nhưng chưa một lần được chạy nhảy, chưa biết thế nào là đến trường. Suốt 40 năm qua, cô chỉ nằm trên giường với bốn bức tường, đó là cả thế giới của cô. Thế mới biết được hết nỗi vất vả của bà. Ánh mắt bà thường rưng rưng, tủi tủi khi kể về người con gái cả.Cũng bở vậy mà tuổi cao nhưng bà vẫn cố gắng làm, bà thường làm chổi đến tận khuya để có đủ hàng giao cho khách. Cái nghề làm chổi chít này nắng không tới đầu, mưa không tới mặt nhưng cũng nhiều công đoạn lắm. Bà phải lên Phong Thổ, mua chít tươi về phơi khô. Chít tươi có giá từ 2.000-2.500 đồng/cân. Chít được bà chọn nhặt kỹ lưỡng, nguyên liệu tốt là yếu tố quyết định tới chất lượng của một chiếc chổi. Ngoài chít ra, bà con tự tay chẻ tre, tước mây, việc nào cũng thạo cả.Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Hội Cựu TNXP tỉnh, bà mạnh dạn làm đơn vay vốn. Có vốn trong tay bà đầu tư ngay vào việc làm chổi. Vụ chít vừa qua, bà mua gần hai tấn chít, chọn mua vài tạ mây tốt để có thể đủ nhu cầu sử dụng chổi trong tỉnh và một số tỉnh miền xuôi. Nhu cầu chổi chít ngày càng tăng, mỗi chiếc chổi được bán với giá 20 nghìn đồng. Bà thường bán đổ với số lượng lớn. Chổi của bà chất lượng nên được giá, có khi làm không đủ hàng bán bà phải gọi con cháu đến giúp. Giờ tuổi cao sức yếu, mỗi ngày bà chỉ làm được hơn hai chục chiếc. Tính ra, trung bình mỗi tháng bà thu được khoảng 10 triệu đồng từ làm chổi. Nhờ nghề làm chổi chít mà gia đình bà đã thoát được nghèo đói, kinh tế gia đình đã khá hơn, mọi sự cố gắng của bà đã được đền đáp xứng đáng.Công việc bận rộn là thế mà trên khuôn mặt bà luôn hiện lên vẻ rạng rỡ, yêu đời, thỉnh thoảng còn ngâm nga mấy điệu hát chèo của quê hương. Không chỉ chăm lo vật lộn với cuộc sống gia đình mình, mà bằng nghĩa tình đồng đội bà luôn năng nổ tích cực tham gia các hoạt động của Hội thanh niên xung phong, là tấm gương sáng trong Cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.Chiếc chổi nhỏ bé vậy mà thật hữu dụng. Nhưng có mấy ai quan tâm tới việc làm ra nó khó nhọc đến nhường nào. Một điều tri ân là chút tấm lòng sau khi chia tay bà, sự trân trọng trước những chiếc chổi thắm màu vàng của thời gian và thoảng thoảng mùi hương làm đẹp cho đời cũng như đối với chính con người đã làm ra chúng vậy.
Bà sinh năm 1946, trong gia đình nghèo, đông anh em. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Đảng, của Bác Hồ, bà tạm xa gia đình lên Lai Châu, rồi trở thành thanh niên xung phong. Ở cái tuổi 17, tuổi “bẻ gãy sừng trâu” ấy có khó khăn gian khổ gì có thể cản trở được bà. Trong ánh mát đen sâu, bà hồi ức về những ngày đầu đặt chân lên miền đất mới: “Những ngày đầu chỉ có khóc, khóc vì nhớ nhà, khóc vì bắt đầu biết thế nào là rừng thiêng, nước độc, là hổ báo, ruồi vàng bọ chó… Thế rồi cũng quen, ngày đi lấp hố bom, mở đường, tranh thủ kiếm rau rừng, tối về sinh hoạt đội. Bom đạn, hi sinh, đói khổ dần trở thành bình thường, chỉ cố gắng lao động hết mình, phục vụ Tổ quốc mong cho hết chiến tranh, ngày hòa bình sẽ xây dựng quê hương thật giàu đẹp”.Thế rồi cái vùng đất xa xôi, khó khăn này lại giữ người con gái miền xuôi ở lại. Dường như một sự sắp đặt, bởi cái vùng đất nghèo khó này cần những người như bà và rồi bà gặp ông Nguyễn Xuân Phố, người bạn TNXP và cũng là người bạn đời cùng bà tạo dựng quê hương mới.Hòa bình rồi, bà trở thành người công nhân giao thông. Nghề giao thông suốt đời vất vả. Cuộc sống những năm đầu sau chiến tranh khó khăn lắm, với đồng lương giao thông ba cọc ba đồng sao không đói, không nghèo. Ngày ấy, nhà bà chẳng bao giờ đủ ăn. Với sức khỏe, chịu khó, bà làm không biết mệt để nuôi con. Người phụ nữ nhỏ bé không ngại việc gì, làm cả những việc nặng nhọc mà chỉ có đàn ông mới làm được.Ngày tháng mở đường, bảo trì đường bộ, bà luôn là người đi đầu trong mọi hoạt động. Với vai trò tổ trưởng, bà là tấm gương cho anh em học tập, phấn đấu. Trở về với cuộc sống gia đình, bà lo cho con từng chút, mong cho cuộc sống con cái mình sau này không khổ như mình nữa.Thoát nghèo nhờ làm chổi chítMải mê với câu chuyện của bà, giờ tôi mới để ý xung quanh, nhà bà chất đầy chít, nào mây, nào tre. Chít chất đống thơm vàng. Chẳng lẽ những cây lau, cây chít chỉ làm cho cảnh vật thêm đìu hiu vắng vẻ kia lại nuôi sống cả một gia đình sao? Chưa khỏi những hoài nghi, bà đã kể cho tôi nghe, bà làm chổi chít được hơn 30 năm rồi. Còn nhớ những ngày đầu, thiếu cơm, thiếu gạo bà phải đi lấy chít về bán, thấy chiếc chổi chít người ta làm đẹp quá, lại dễ bán, tại sao mình không làm? Thế rồi, bà loay hoay tháo chiếc chổi cũ ra học theo, bà tìm ra được cách làm. Lúc đầu chổi chưa được chắc, còn chưa đẹp những làm mãi dần quen, rồi những chiếc chổi được bà làm ra được mọi người ưa chuộng bởi độ bền chắc và giá thấp hơn.Nay đã qua tuổi 60, cái tuổi nghỉ ngơi, vui đùa cùng con cháu. Nhưng bà vẫn tiếp tục làm chổi. Khi hỏi thăm gia đình, tôi mới rõ hoàn cảnh của bà. Ông bà sinh được bốn người con: hai trai, hai gái. Không may với người con gái cả bị tàn tật. Năm nay cô đã 40 tuổi nhưng chưa một lần được chạy nhảy, chưa biết thế nào là đến trường. Suốt 40 năm qua, cô chỉ nằm trên giường với bốn bức tường, đó là cả thế giới của cô. Thế mới biết được hết nỗi vất vả của bà. Ánh mắt bà thường rưng rưng, tủi tủi khi kể về người con gái cả.Cũng bở vậy mà tuổi cao nhưng bà vẫn cố gắng làm, bà thường làm chổi đến tận khuya để có đủ hàng giao cho khách. Cái nghề làm chổi chít này nắng không tới đầu, mưa không tới mặt nhưng cũng nhiều công đoạn lắm. Bà phải lên Phong Thổ, mua chít tươi về phơi khô. Chít tươi có giá từ 2.000-2.500 đồng/cân. Chít được bà chọn nhặt kỹ lưỡng, nguyên liệu tốt là yếu tố quyết định tới chất lượng của một chiếc chổi. Ngoài chít ra, bà con tự tay chẻ tre, tước mây, việc nào cũng thạo cả.Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Hội Cựu TNXP tỉnh, bà mạnh dạn làm đơn vay vốn. Có vốn trong tay bà đầu tư ngay vào việc làm chổi. Vụ chít vừa qua, bà mua gần hai tấn chít, chọn mua vài tạ mây tốt để có thể đủ nhu cầu sử dụng chổi trong tỉnh và một số tỉnh miền xuôi. Nhu cầu chổi chít ngày càng tăng, mỗi chiếc chổi được bán với giá 20 nghìn đồng. Bà thường bán đổ với số lượng lớn. Chổi của bà chất lượng nên được giá, có khi làm không đủ hàng bán bà phải gọi con cháu đến giúp. Giờ tuổi cao sức yếu, mỗi ngày bà chỉ làm được hơn hai chục chiếc. Tính ra, trung bình mỗi tháng bà thu được khoảng 10 triệu đồng từ làm chổi. Nhờ nghề làm chổi chít mà gia đình bà đã thoát được nghèo đói, kinh tế gia đình đã khá hơn, mọi sự cố gắng của bà đã được đền đáp xứng đáng.Công việc bận rộn là thế mà trên khuôn mặt bà luôn hiện lên vẻ rạng rỡ, yêu đời, thỉnh thoảng còn ngâm nga mấy điệu hát chèo của quê hương. Không chỉ chăm lo vật lộn với cuộc sống gia đình mình, mà bằng nghĩa tình đồng đội bà luôn năng nổ tích cực tham gia các hoạt động của Hội thanh niên xung phong, là tấm gương sáng trong Cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.Chiếc chổi nhỏ bé vậy mà thật hữu dụng. Nhưng có mấy ai quan tâm tới việc làm ra nó khó nhọc đến nhường nào. Một điều tri ân là chút tấm lòng sau khi chia tay bà, sự trân trọng trước những chiếc chổi thắm màu vàng của thời gian và thoảng thoảng mùi hương làm đẹp cho đời cũng như đối với chính con người đã làm ra chúng vậy.
