Chuyện về ngôi nhà đặc biệt từng bí mật đón Bác Hồ về ở trước 2/9/1945

Sinh ra và lớn lên ở làng Phú Gia xưa (nay thuộc phường Phú Thượng, Hà Nội), bà Công Thị Thu (SN 1929) từng tận mắt chứng kiến không khí sôi sục của những ngày Tháng Tám lịch sử năm 1945.

Ở tuổi ngoài 90, đôi mắt đã mờ, giọng nói đã run, nhưng mỗi lần nhắc lại kỷ niệm được đón Bác Hồ về ở và làm việc tại gia đình, bà vẫn xúc động như sống lại khoảnh khắc năm xưa.

Ngôi nhà gia đình bà trở thành nơi Bác nghỉ ngơi và làm việc, chuẩn bị cho Tuyên ngôn Độc lập 2/9/1945.

Với bà, ký ức ấy không chỉ là khoảnh khắc quý giá của riêng gia đình, mà còn là một phần lịch sử dân tộc, ghi dấu nơi dừng chân đầu tiên của Bác tại Thăng Long - Hà Nội.

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, bà Công Thị Thu cho biết, ngôi nhà số 6 ngõ 319 An Dương Vương vốn thuộc về mẹ bà, cụ Nguyễn Thị An (SN 1896). Căn nhà này được cụ Công Văn Trường xây dựng vào năm 1929 cho con trai là Chánh Tổng Công Ngọc Lâm cùng con dâu bà là An. Hiện nay, ngôi nhà được giữ gìn và trông coi bởi ông Công Ngọc Dũng, cháu nội của cụ Nguyễn Thị An.

Trong những năm 1941-1945, khi phong trào Việt Minh ở vùng ven Hà Nội diễn ra sôi nổi nhưng đầy hiểm nguy, ngôi nhà của cụ An đã trở thành cơ sở cách mạng quan trọng, là nơi âm thầm che chở và nuôi giấu cán bộ. Nơi đây được coi như vùng "An toàn khu" của Trung ương Đảng lúc bấy giờ.

Xuất thân trong một gia đình địa chủ, có chồng là Chánh tổng Công Ngọc Lâm (mất sớm), cụ Nguyễn Thị An một mình gồng gánh nuôi con, vừa phải che giấu hoạt động cách mạng, vừa nuôi giấu cán bộ Việt Minh. Dưới mái nhà cụ, nhiều đồng chí cán bộ đã từng đến họp, bàn việc, liên lạc.

“Mẹ tôi luôn dặn dò anh em tôi phải tuyệt đối giữ bí mật, không được hé lộ với bất kỳ ai chuyện trong nhà có cán bộ. Tôi là con út, mới 16 tuổi, nhưng cũng được mẹ giao việc đưa cơm, lo nước, hỗ trợ những gì cần thiết cho các đồng chí”, bà Công Thị Thu chia sẻ.

Sự kiên trung, gan dạ của cụ Nguyễn Thị An và gia đình đã biến ngôi nhà thành một cơ sở cách mạng tin cậy, mang một vinh dự đặc biệt: Trở thành nơi Bác Hồ về ở và làm việc ngay sau khi Hà Nội giành chính quyền.

Trong những ngày tháng 8 năm 1945, khi dòng sông Hồng dâng cao và cánh đồng dâu ngập nước, căn nhà của cụ An được lựa chọn làm địa điểm tổ chức các cuộc họp quan trọng, vừa đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các cán bộ, vừa là nơi Bác Hồ trực tiếp làm việc khi trở về Thủ đô.

Chiều 23/8/1945, khoảng hơn 17h, chỉ ít ngày sau thắng lợi của Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội, không khí làng Phú Gia dậy sóng. Đồng chí Khánh (tức Hoàng Tùng) hối hả chạy vào nhà cụ Nguyễn Thị An, báo tin: “Gia đình chuẩn bị đón khách thượng cấp từ chiến khu về”.

Bà Công Thị Thu kể: “Ngay lập tức, mẹ tôi bảo anh em khẩn trương quét dọn căn nhà khách 5 gian, lau rửa sập gỗ, trường kỷ, phản… để đón đoàn. Hơn 2 tiếng sau, khi trời đã nhá nhem tối, anh Khánh đưa đoàn 12 người đến. Ai nấy đều mặc quần áo màu tràm, gọn gàng chỉn chu, súng đạn đầy đủ”.