Chuyện về những người lính quân y quê Nhãn trên chiến trường (3)

Khoảng 1,5 vạn thương binh đã được các chiến sĩ quân y tranh thủ từng giây, dốc hết sức mình cứu chữa suốt chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong hồi ức của cựu chiến binh Nguyễn Tụ, để bảo đảm công tác điều trị, lực lượng quân y đã luôn sát cánh chiến trường và có nhiều sáng tạo để phục hồi sức khỏe cho các chiến sĩ, kịp thời bổ sung lực lượng tinh nhuệ trở lại vị trí chiến đấu.

Ở giai đoạn 2 của chiến dịch, những người lính quân y đối mặt với nhiều căng thẳng. Đêm 30-31/3, Đại đoàn 316 nhận nhiệm vụ đánh đồi A1 – một cứ điểm có nhiều hầm ngầm kiên cố của địch. Trận đánh không thành công, thương vong nhiều, số thương binh được đưa về các trạm quân y lên tới cả nghìn người.

Bấy giờ, ông Tụ phải trực tiếp phân loại thương binh để phân luồng đưa bệnh nhân về các cơ sở điều trị. Trường hợp thương binh nhẹ sẽ được đưa thẳng về đội cứu chữa để bồi dưỡng, chăm sóc trong vài ngày cho nhanh hồi phục sức khỏe, để họ sớm quay trở lại vị trí chiến đấu.Với trường hợp thương binh nặng, sẽ được vận chuyển về tuyến sau.

Ông Tụ tự hào nói: "Điểm đột phá của lực lượng quân y chúng tôi chính là nhanh chóng tiến hành phân loại thương binh ngay khi tiếp nhận để chia khu điều trị. Nhờ đó, chúng tôi đã nhanh chóng đưa 30% số thương binh nhẹ về lại chiến trường sau 5-7 ngày, kịp thời bổ sung lực lượng chiến đấu chất lượng cho chiến dịch. Đây là một nhiệm vụ quan trọng nhưng rất nỗ lực của lực lượng quân y”.

Tuy nhiên, lúc này có một khó khăn đặt ra với đội điều trị, chính là khu phòng mổ được đặt bên trong cùng giao thông hào và chỉ có một đường vận chuyển. Khi lượng lớn thương binh dồn về cùng lúc, đường hào hẹp và sâu nên bị tắc ngay trên đường vào. Nhiều đồng chí mang trên mình vết thương đã không thể được tiếp cận y tế kịp thời. Trước tình thế nguy cấp đó, chiến sĩ Nguyễn Tụ và các đồng đội đề xuất với chỉ huy đơn vị đào một đường giao thông hào ra đường trục chính để làm lối thoát cho những ca đã được mổ, tránh đi ngược trở lại, làm chậm chễ việc cứu chữa. Nhờ đó, các thương binh được phân loại và vận chuyển kịp thời về khu điều trị.

Khi giao thông hào vận chuyển được thông thoáng, các y, bác sĩ tiếp nhận thương binh liên tục, mổ liên tục 5 ngày, 5 đêm không ngừng nghỉ. Trong căn hầm nhỏ hẹp, phòng mổ chỉ có le lói ánh sáng đèn pin và đèn dinamo xe đạp. Bộ đội ta sáng tạo dùng cách gác xe đạp lên giá, một người ngồi lên đạp liên tục để đèn phát ra ánh sáng để các chiến sĩ quân y phẫu thuật kịp thời cho thương binh. “Lần đầu tiên lực lượng quân y chúng tôi triển khai các phòng mổ dưới hầm”, ông Tụ bồi hồi nhớ lại.

Lực lượng quân y bấy giờ hầu hết là sinh viên y. Hành trang theo họ là các tài liệu chép cẩn thận từ các sách hướng dẫn phẫu thuật của người Pháp. Trong suốt thời gian căng thẳng của nhiệm vụ cấp cứu bộ đội, những sinh viên này không ngừng học hỏi để biết từng kỹ thuật mổ. “Vì hầu hết chưa vững nghề, chúng tôi vừa cùng mổ, vừa đọc sách, hướng dẫn nhau cách mổ, dạy cho nhau ngay trên chiến trường và đã làm rất tốt”, ông Tụ tự hào kể.

Lần đầu tiên trong chiến dịch Điện Biên Phủ, lực lượng quân y chúng tôi triển khai các phòng mổ dưới hầm.

- Thiếu tướng, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tụ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ chống Mỹ -

Những bếp Hoàng Cầm ở khu điều trị dưới hầm luôn đỏ lửa. Các chiến sĩ quân y đun nước sôi để sát trùng các dụng cụ phẫu thuật, luộc khăn, gạc. Các anh nuôi nấu những nồi cháo loãng giúp bộ đội chống đói, chống mất nước, nhanh chóng hồi phục sức khỏe. Những chiến lợi phẩm thu được từ đồ tiếp tế của Pháp bị "đi lạc" vào trận địa của ta cũng được các chiến sĩ quân y sử dụng để bù nước, chống sốc, chống choáng cho bộ đội.

Trải qua những ngày tháng khẩn trương, sục sôi tinh thần cấp cứu cho các thương binh, không có gian khổ nào mà các ông không trải qua để bảo đảm tốt nhất sức khỏe cho bộ đội ta. Trong quá trình chiến đấu, lực lượng quân y đã chuyển được hơn 3.000 thương binh về bệnh viện hậu phương. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, còn hơn 6.000 thương binh cần phải vận chuyển tiếp về xuôi.

Trong ký ức của chiến sĩ quân y Nguyễn Tụ, những người lính quân y ở chiến trường bấy giờ cũng không thể làm ngơ trước thương vong của kẻ địch bởi mệnh lệnh cứu người là trên hết. Trong ngày 7/5 lịch sử, giải phóng Điện Biên, ông chạy vài cây số từ trên núi xuống khu điều trị, đã thấy bộ đội thu dọn chiến trường, trong đó, lực lượng quân y căng những chiếc dù trên mặt đất. Lúc này, lực lượng quân y Việt Nam đã đưa khoảng gần 1.500 lính Pháp bị thương lên tắm rửa, thay băng, xử lý vết thương. "Chúng như được sống lại”, ông Tụ nói.

Nữ y tá duy nhất trong số tù binh Pháp cùng viên bác sĩ quan tư đã vô cùng cảm kích trước tấm lòng nhân đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi có chính sách khoan hồng cho 1.500 lính Pháp bị thương. Trong khoảnh khắc lịch sử ấy, trước khi được đưa về Hà Nội ngày 25/5 để trao trả cho phía Pháp, cô phát biểu với những người lính quân y tại Tập đoàn cứ điểm: “Nếu tôi biết lòng khoan dung của Cụ Hồ thì tôi đã xin làm tù binh trước đó”...