Chuyện về "Những vọng gác trên tầng lá" (1)
Trong những năm kháng chiến ác liệt, xã Phú Phụng bị bao vây bởi hệ thống đồn bốt dày đặc dọc theo Lộ 57 và sông Tiền. Để nắm bắt di động của địch mà không bị chúng phát hiện, quân dân xã đã biến những vườn cây trái cổ thụ thành một hệ thống "mạng lưới thông tin" trên cao.
Những "đôi mắt" giữa tán chôm chôm: Các chiến sĩ du kích xã đã chọn những cây chôm chôm, cây măng cụt lâu năm có tán lá rậm rạp nhất để làm vọng gác. Họ không dựng chòi canh lộ liễu mà chỉ dùng những thanh tre làm bậc thang đóng kín vào thân cây, ngụy trang bằng vỏ cây và dây leo.
Trên đỉnh những ngọn cây cao nhất, các chiến sĩ giao liên trẻ có thể quan sát thấy từ xa tiếng động cơ tàu bo bo trên sông Tiền hay ánh đèn xe bọc thép của địch di chuyển trên lộ. Chỉ cần một bóng giặc xuất hiện, từ trên cao, các chiến sĩ sẽ phát tín hiệu bằng cách rung cành cây theo quy ước hoặc dùng gương soi phản chiếu ánh sáng mặt trời về phía căn cứ.
Cuộc rút lui thần kỳ: Có một lần, một cánh quân địch bất ngờ tổ chức càn quét vào ấp Phú Thạnh. Chúng đi rất khẽ, định đánh úp ban chỉ huy xã đang họp trong một ngôi nhà lá. Tuy nhiên, từ trên ngọn cây cao gần đó, một chiến sĩ trẻ đã nhìn thấy những chiếc nón sắt của địch nhấp nhô giữa các rãnh mương.
Thay vì nổ súng báo động vì sợ lộ vị trí của chỉ huy, người chiến sĩ ấy đã nhanh chóng dùng một chiếc ná thun, bắn những quả đạn bằng đất nung trúng vào những bụi tre gai gần nơi địch đang tiến tới. Tiếng động lạ làm lũ chim trong bụi tre bay lên nháo nhác và kêu xao xác.
Phía dưới nhà, các cán bộ xã ngay lập tức hiểu rằng "có biến". Họ nhanh chóng rút xuống hầm bí mật và di chuyển theo đường giao thông hào ra bờ kinh. Khi quân địch ập vào, ngôi nhà chỉ còn lại ấm trà vẫn còn hơi nóng, nhưng tuyệt nhiên không một bóng người. Địch điên cuồng lục soát xung quanh nhưng không hề hay biết rằng, ngay trên đầu chúng, giữa những tán lá xanh rì, người chiến sĩ du kích vẫn đang nín thở dõi theo từng cử động của chúng.
