Chuyện về Trần Hữu Trang
Tên thật: Trần Hữu Trang. Bí danh: Tư Trang. Sinh năm: 1906 – Mất ngày: 01/10/1966. Quê quán: Xã Phú Kiết, huyện Chợ Gạo, tỉnh Mỹ Tho (nay thuộc tỉnh Đồng Tháp).
Trần Hữu Trang sinh trưởng trong một gia đình nông dân nghèo nhưng sớm bộc lộ niềm say mê cháy bỏng với đờn ca tài tử. Khởi đầu từ công việc thư ký chép vở cho các gánh hát, ông đã không ngừng tự học và được sự dìu dắt của những nghệ sĩ tiền bối. Năm 1928, ông ra mắt kịch bản đầu tay Lửa đỏ lòng son, đánh dấu sự xuất hiện của một tài năng thiên bẩm. Trong suốt thập niên 1930, ông đã đưa nghệ thuật Cải lương lên tầm cao mới với những kiệt tác bất hủ như Tô Ánh Nguyệt (1934), Lan và Điệp (1936), và đặc biệt là Đời cô Lựu (1937) – những tác phẩm mang đậm hơi thở thời đại và giá trị nhân văn sâu sắc.
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, người nghệ sĩ tài hoa ấy đã dấn thân vào con đường kháng chiến với tư cách là một chiến sĩ cách mạng thực thụ. Ông đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Ủy ban kháng chiến xã Phú Kiết, sau đó trở lại Sài Gòn hoạt động bí mật trong các phong rào hòa bình và trí thức yêu nước. Năm 1960, ông ra chiến khu tham gia Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và được bầu làm Chủ tịch đầu tiên của Hội Văn nghệ Giải phóng, trở thành ngọn cờ đầu tập hợp lực lượng văn nghệ sĩ miền Nam dưới lý tưởng cách mạng.
Sự hy sinh của Trần Hữu Trang vào ngày 01/10/1966 trong một trận oanh tạc của máy bay Mỹ tại vùng Sa Mát (Tây Ninh) là một tổn thất vô cùng lớn lao đối với nền văn hóa nước nhà. Ông ngã xuống khi bút lực vẫn đang tràn trề nhựa sống, để lại một di sản văn hóa khổng lồ với hơn 30 kịch bản cải lương mẫu mực. Những sáng tác của ông không chỉ dừng lại ở giá trị giải trí mà còn là vũ khí sắc bén phê phán chế độ thực dân phong kiến, đề cao phẩm giá con người và lòng yêu nước.
Di sản của ông mãi mãi sống cùng dân tộc thông qua các giải thưởng mang tên Trần Hữu Trang – giải thưởng danh giá nhất trong làng Cải lương Việt Nam. Tên tuổi của ông cũng được trang trọng đặt cho các ngôi trường, con đường và Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang tại Thành phố Hồ Chí Minh, khẳng định vị thế của một "Hậu tổ" ngành Cải lương, người đã dùng ngòi bút để tạc nên tâm hồn Việt Nam qua từng lời ca, điệu nhạc.
Sưu tầm
