Chuyện vượt ngục của người tù cách mạng Cao Bá Trác
Tham quan triển lãm “Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày” (tháng 7/2019) tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, hiếm ai có thể kìm nén được xúc động khi chứng kiến những thủ đoạn tra tấn man rợ của kẻ thù, những tấm gương anh dũng kiên trung bất khuất nơi ngục tù của các chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày. Mọi người như lắng lại trước những tấm gương chiến sĩ cách mạng đã anh dũng đấu tranh, giữ vững khí tiết nơi địa ngục trần gian. Trong số các chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày được trưng bày giới thiệu, có đồng chí Cao Bá Trác – người chiến sĩ cộng sản trong nhà tù Phú Quốc đã gây xúc động lớn với người xem.
Đồng chí Cao Bá Trác (Trung Giã, Sóc Sơn, Hà Nội) là một trong những chiến sĩ cách mạng bị địch bắt giam tại nhà tù Phú Quốc. Tại đây, đồng chí đã có nhiều việc làm, sáng kiến để cải thiện chế độ sinh hoạt cho anh em trong tù, đứng ra tổ chức đào hầm vượt ngục, dũng cảm chịu đủ mọi hình thức tra tấn dã man của địch khi bị chúng phát hiện, để bảo vệ tổ chức Đảng, bảo vệ đồng đội.
Trên cương vị trưởng phòng nhà bếp phân khu A4, đồng chí xót xa khi chứng kiến chế độ ăn uống kham khổ của anh em tù binh. Gạo, thực phẩm bị địch, nhà thầu bớt xén quá quắt, bao gạo nặng 100kg nhưng thực tế chỉ còn 65 – 70kg. Thực phẩm là cá liệt ươn toàn xương, loại cá thân bé, mỏng dính “móc họng” toàn xương, cá đuối ươn thối, bã mắm hôi tanh. Thay rau có su su, bí đỏ, bí xanh loại bủng beo, èo ọt, gạo hẩm, nhạt... Ăn uống thiếu chất, lại thường xuyên bị địch khủng bố, đánh đập nên nhiều đồng chí bị liệt người, mờ mắt, suyễn nặng, phù thũng…
Trước tình hình đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy, Cao Bá Trác cùng một số đồng chí tìm mọi cách cải thiện bữa ăn cho anh em. Gạo xấu đồng chí cố gắng nấu khéo cho anh em dễ nuốt, quả su su thái miếng, bỏ vào thùng phuy muối chua. Đầu cá liệt giã nhỏ, đổ nước lọc bằng miếng vải màn, dùng nấu món canh cá với dưa su su. Nước mắm được chế bằng bã mắm thối, nước và cơm cháy, nấu rượu bằng khoai lang, “cơm rượu” từ cỏ mần trầu, vỏ bí xanh, nước ấm, và gạo…
Nhờ đó, mà bữa ăn của anh em đã được cải thiện nhiều. Hàng ngày, anh em có món canh cá nấu chua ngọt, nước mắm ăn với cơm, cơm rượu ăn ở phòng, chữa bệnh…
Ngoài nhiệm vụ lãnh đạo phòng bếp, chi ủy viên, Cao Bá Trác còn nhiệm vụ quan trọng: cảm tử, tổ chức đào hầm vượt ngục. Cao Bá Trác đã chủ động đề nghị chi bộ, Đảng ủy đào hầm vượt ngục ngay dưới chỗ sạp anh nằm. Nếu đào hầm thành công, Đảng ủy sẽ chỉ định các đồng chí vượt ngục, còn Cao Bá Trác ở lại trực tiếp đấu tranh với địch. Còn nếu hầm đào bị lộ, thì Cao Bá Trác sẽ là người đầu tiên đứng ra nhận tội. Đây là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm, nếu bi địch phát hiện đồng chí sẽ phải chịu mọi hình thức tra tấn man rợ nhất, thậm chí là có thể hy sinh tính mạng.
Trong 6 tháng, các chiến sĩ đã đào được đường hầm dài 71m, sâu 1,5m, đường kính 0,65m. Cửa hầm trổ thoát ra, chỉ cách lều của trung đội 1 quân cảnh khoảng chưa đầy chục mét. Đúng 2 giờ sáng ngày 24/12/1971, cuộc vượt ngục lớn tại nhà tù Phú Quốc đã diễn ra thành công, 41 người theo đường hầm ra ngoài. Hôm sau địch mới phát hiện ra thì chỉ còn hầm không. Chúng sử dụng lực lượng trù bị của trại giam, các đơn vị đặc khu Phú Quốc như: lính biệt động quân bảo an, và hai thuyền để truy lùng. Máy bay trực thăng, máy bay trinh sát, vừa dò kiếm, vừa phóng rốc két, bắn súng máy bừa bãi xuống rừng.
Khi bị địch kiểm tra, truy hỏi, Cao Bá Trác dũng cảm đứng ra nhận tội thay cho mọi người. Đồng chí đã bị cai ngục đánh đập dã man trong suốt ba giờ liền bằng: dùi cui, roi cá đuối, súng côn, đòn khiêng cơm, báng sắt, giày đinh, úp thùng phuy lên người, thay nhau dùng vồ, gạch, đập mạnh hai bên thùng phuy, làm cho máu mồm và mũi đồng chí trào ra, đau đớn khắp người.
Mặc dù bị địch tra tấn rất dã man, nhưng đồng chí quyết không khai báo, anh dũng đấu tranh với địch kiên quyết bảo Đảng, bảo vệ đồng chí, đồng đội đến cùng. Không khai thác được gì, chúng đưa anh vào biệt giam ở khu 2 do tên cai ngục khét tiếng độc ác Trần Văn Nhu (Bảy Nhu) làm giám thị trưởng. Sau hai năm bị hành hạ, đày đọa từ biệt giam về, Cao Bá Trác chỉ còn da bọc xương, xơ xác, thân thể xiêu vẹo không ai nhận ra anh nữa.
Có mặt tại triển lãm, anh Cao Văn Khương, con trai của cựu tù cách mạng Cao Bá Trác không kìm được xúc động khi nhìn thấy hình ảnh và câu chuyện của cha mình được tái hiện trong không gian trưng bày. Anh chia sẻ, khi còn nhỏ, cha anh từng kể lại câu chuyện vượt ngục của 42 chiến sĩ cách mạng và cha anh là người duy nhất ở lại chịu tội. Ý chí sắt đá của ông là tấm gương cao quý cho các anh và con cháu trong gia đình học tập, noi theo, biết trân quý cuộc sống hòa bình, độc lập ngày hôm nay.
Sự kiên trung và dũng cảm của đồng chí Cao Bá Trác đã chiến thắng mọi đòn roi của kẻ địch, anh trở về trong vòng tay gia đình, đồng đội với niềm kiêu hãnh tự hào, khi đã giữ trọn lời thề son sắt với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân. Chiến tranh đã lùi xa, những tấm gương anh dũng kiên trung bất khuất nơi “địa ngục trần gian” như đồng chí Cao Bá Trác mãi là tấm gương sáng cho mọi thế hệ trẻ hôm nay và mai sau./.
