Chuyến xe thổ mộ chở "bánh tráng" vượt nội đô Sài Gòn

Mùa mưa năm 1972, không khí tại vùng cửa ngõ Gò Vấp dẫn vào trung tâm Sài Gòn ngột ngạt đến mức thở cũng thấy nghẹn. Địch tăng cường cảnh sát dã chiến và mật thám chìm tại chốt kiểm soát cầu Bông, lục soát từng chiếc xe, gánh hàng của người dân từ ngoại thành vào nội đô. Nhiệm vụ tối mật lúc này của mạng lưới biệt động là phải chuyển gấp một bản danh sách các cơ sở chỉ điểm mới lập của cảnh sát đặc khu ra ngoài vùng căn cứ ven đô. Người được tin tưởng giao trọng trách này là chị Năm, một giao liên mật có vỏ bọc là người bán bánh tráng phơi sương trảng bàng trên chiếc xe thổ mộ kéo bằng ngựa hằng ngày.

Cái khó là địch rà soát rất kỹ, chúng sẵn sàng bẻ đôi bánh tráng để kiểm tra xem có giấu giấy tờ gì bên trong chồng bánh không. Nhìn những xấp bánh tráng tròn trịa, trắng phao xếp đều tăm tắp trong giỏ tre, chị Năm đã nghĩ ra một phương thức ngụy trang vô cùng táo bạo bằng chính kỹ nghệ làm bánh của quê hương.

Chị nhờ một gia đình cơ sở cách mạng chuyên nghề tráng bánh ở vùng căn cứ giúp đỡ. Khi chuẩn bị đổ bột lên khuôn vải để hấp, người thợ bánh khéo léo dùng loại mực hóa học không màu (loại mực chỉ hiện rõ chữ khi được hơ trên hơi nước nóng của bình trà hoặc bếp than) chép toàn bộ danh sách cơ sở mật lên một tấm giấy pơ-luya mỏng dính như lá lúa. Tấm giấy ấy được đặt nhẹ vào giữa hai lớp bột gạo mỏng đang trên khuôn nướng rồi đem phơi sương. Khi chiếc bánh tráng khô lại, hai lớp bột quyện chặt vào nhau làm một, giấu kín bản tài liệu mật ở giữa ruột bánh. Nhìn bằng mắt thường, chiếc bánh tráng phơi sương ấy hoàn toàn bình thường, mịn màng và dẻo dai như trăm ngàn chiếc bánh khác. Chị Năm cẩn thận đánh dấu xấp bánh đặc biệt đó bằng một sợi dây lác màu sẫm ở dưới đáy giỏ.

Buổi trưa nắng gắt, tiếng vó ngựa dồn dập lách cách trên đường nhựa, chiếc xe thổ mộ của chị Năm thong thả tiến về phía chốt kiểm soát cầu Bông. Đúng như dự đoán, ba tên cảnh sát dã chiến mang súng AR15 sấn sổ bước ra chặn đầu ngựa lại, quát lớn bắt chị phải xuống xe để lục soát hàng hóa.

Giữa lằn ranh sinh tử, khi mạng sống của hàng chục cơ sở mật đang nằm ngay trong những chiếc bánh tráng sát họng súng giặc, chị Năm vẫn giữ nụ cười rạng rỡ, bình thản của một cô gái buôn gánh bán bưng. Chị nhanh tay nhấc mấy tấm vải bố che mưa ra, đon đả nói: "Mấy anh hai đi gác trưa nắng nực quá ha. Em tranh thủ chở ít giỏ bánh tráng phơi sương vào chợ giao cho mối, mấy anh coi giùm rồi cho em đi sớm kẻo trễ buổi chợ dọn hàng."

Một tên mật thám nghi ngờ bước lên sàn xe, dùng mũi lưỡi lê hất tung các giỏ tre lên. Hắn bốc ngẫu nhiên một xấp bánh tráng ở giỏ phía trên, cầm hai ba chiếc lên soi dưới ánh nắng mặt trời, rồi bẻ tróc một miếng bỏ vào miệng nhai thử để kiểm tra xem có giấy tờ hay chất nổ giấu bên trong hay không. Vị bánh thơm mùi gạo dẻo, hoàn toàn không có dấu vết gì lạ. Sự chủ quan và thói quen khinh rẻ người dân lam lũ khiến toán lính mất cảnh giác, không một ai mảy may chú ý đến chiếc giỏ tre nằm khuất dưới sàn xe có nút thắt dây lác màu sẫm. Tên đồn trưởng xua tay, chửi đổng một tiếng rồi hất hàm: "Thôi cho xe qua đi, đồ bánh tráng quèn này có gì mà xét!"

Chị Năm bình thản giật dây cương, tiếng vó ngựa lại rộn rã khua trên mặt đường, đưa chiếc xe thổ mộ lướt nhanh qua bốt gác trong sự nhẹ nhõm của lòng mình. Ngay chiều hôm đó, khi chiếc xe về đến căn cứ an toàn, xấp bánh tráng đặc biệt được dỡ ra. Người ta đem hơ nhẹ những chiếc bánh trên làn hơi nước nóng bốc lên từ một ấm trà. Dưới sức nóng, những dòng chữ mực hóa học dần hiện lên rõ mồn một, phác họa toàn bộ danh sách mật trước sự thán phục của ban chỉ huy biệt động để kịp thời sơ tán lực lượng ngay trong đêm.