“Cô Ba Bay và lời hẹn giải phóng Chi khu Cái Nước”
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Phạm Thị Bay là cán bộ, nữ du kích hoạt động ở vùng sông nước Cà Mau. Từ năm 1969–1973, bà cùng lực lượng địa phương tổ chức nhiều trận đánh, phục kích, bắn tỉa và phá các đồn bốt. Năm 1973, bà được điều về làm Bí thư Xã ủy Tân Hưng Đông. Tại đây, bà đặt quyết tâm tự lực giải phóng Phân Chi khu Cái Nước, một cứ điểm có lực lượng đối phương đông và được trang bị mạnh.
Năm 1969, Phạm Thị Bay tham gia chỉ đạo phong trào du kích tại Hưng Mỹ. Theo hồi ức của chính bà, trong hơn 90 ngày đêm, lực lượng địa phương tổ chức liên tục hơn 34 trận lớn nhỏ, kết hợp phục kích, bắn tỉa, tuyên truyền vận động và cắt đường tiếp tế.
Một trong những đặc điểm của chiến trường Cà Mau là địa hình sông rạch, rừng ngập nước. Lực lượng địa phương tận dụng địa hình để tổ chức các trận đánh nhỏ, cơ động nhanh rồi rút khỏi khu vực. Báo Cà Mau ghi nhận tại Hưng Mỹ, bà Bay còn vận động xây dựng phong trào toàn dân tham gia chiến đấu, đào hầm, làm chông và tổ chức các hoạt động phục kích.
Đến tháng 10/1973, Phạm Thị Bay được điều về làm Bí thư Xã ủy Tân Hưng Đông. Trước mắt bà là Phân Chi khu Cái Nước, một vị trí phòng thủ quan trọng của đối phương. Theo hồi ức của bà, lực lượng địa phương lúc đó rất hạn chế về quân số và vũ khí, trong khi lực lượng đối phương đông hơn và được trang bị đầy đủ.
Tháng 9/1974, tại Đại hội Đảng bộ xã, Phạm Thị Bay cùng tập thể lãnh đạo xã xác định nhiệm vụ giải phóng quê hương bằng sức lực tại chỗ. Đại hội kéo dài từ ngày 3/10 đến 26/12/1974; các cán bộ, đảng viên ghi quyết tâm vào “Sổ vàng lịch sử”.
Ngày 1/12/1974, lực lượng Tân Hưng Đông bắt đầu tổng công kích, bao vây Phân Chi khu Cái Nước. Theo Báo Cà Mau, cuộc chiến kéo dài đến ngày 16/12. Lực lượng địa phương sử dụng nhiều biện pháp nghi binh, phong tỏa các tuyến đường và tổ chức đánh bao vây.
Sau trận đánh, lực lượng ta thu được hơn 65.000 viên đạn các loại, cùng nhiều súng và quân trang, quân dụng. Phân Chi khu Cái Nước được giải phóng. Hình ảnh bà Bay – một phụ nữ nhỏ bé, quần áo lấm bùn sau khi cùng đồng đội mò tìm đạn dưới sông – trở thành một ký ức đặc biệt được Báo Cà Mau ghi lại.
⭐ Chi tiết đáng nhớ
Điểm đặc biệt trong câu chuyện là lời hứa của một nữ cán bộ địa phương trong điều kiện lực lượng rất thiếu thốn. Bà Bay từng kể rằng khi nhận nhiệm vụ ở Tân Hưng Đông, bà quyết tâm giải phóng Chi khu Cái Nước bằng lực lượng tại chỗ. Sau đó, xã đã tổ chức chuẩn bị trong nhiều tháng trước khi mở trận đánh cuối năm 1974.
Đây cũng là một trong những ký ức mà bà vẫn nhắc lại nhiều năm sau chiến tranh. Năm 2017, bà kể rằng sau 42 năm, không khí ngày Cái Nước được giải phóng vẫn là ký ức bà không thể quên.
🎯 Ý nghĩa đối với chuyên đề “Thời hoa lửa”
Câu chuyện Phạm Thị Bay – Cái Nước giúp làm rõ một lát cắt khác của kháng chiến chống Mỹ: vai trò của cán bộ nữ và lực lượng địa phương trong chiến tranh vùng sông nước Nam Bộ.
