CÔ BA ĐỊNH – NGƯỜI MẸ CỦA ĐỘI QUÂN TÓC DÀI

Giữa màu xanh bạt ngàn của những dừa Bến Tre, khi cái nắng rực rỡ đổ xuống dòng sông Tiền, người ta vẫn thường kể cho nhau nghe về một dáng hình bình dị: một người phụ nữ Nam Bộ bận chiếc áo bà ba, quấn chiếc khăn rằn, có mái tóc dài đằm thắm và ánh mắt kiên định. Người phụ nữ ấy là Nguyễn Thị Định – người mà đồng bào miền Nam vẫn trìu mến gọi bằng cái tên: Cô Ba Định.

Trước khi trở thành nữ Thiếu tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam, cô Ba từng là một thiếu nữ xứ dừa Lương Hòa (Giồng Trôm). Mới 16 tuổi, cái tuổi đẹp nhất của đời người, khi bè bạn còn mải mơ về một mái nhà yên ấm, cô Ba đã chọn dấn thân vào con đường cách mạng gian khổ.

Chiến tranh chưa bao giờ nhẹ tay với bất kỳ ai, nhất là với một người phụ nữ. Năm 1940, cô Ba bị địch bắt, bị giam cầm tại nhà tù Bà Rá. Nơi ngục tối lạnh lẽo, tin dữ ập đến như xé gạt tâm can: chồng bà – đồng chí Ba Bích – đã hy sinh ngoài Côn Đảo. Nỗi đau mất chồng chưa gạt nốt, người mẹ trẻ lại phải cắn răng gửi gắm đứa con trai nhỏ dại cho gia đình nuôi dưỡng để tiếp tục hoạt động.

Hãy hình dung những phút giây chia ly nghẹn ngào ấy. Đứa trẻ ngơ ngác níu áo mẹ, còn người mẹ chỉ biết ôm con vào lòng, gạt vội dòng nước mắt rồi quay lưng bước đi. Bà biết phía trước là mưa bom đạn nát, biết có thể sẽ không có ngày trở về, nhưng vì độc lập của quê hương, bà không thể khoanh tay. Nỗi đau ấy theo bà suốt những năm tháng kháng chiến, để rồi cay đắng thay, đứa con duy nhất ấy cũng qua đời trước ngày đất nước trọn niềm vui. Những mất mát quá lớn tưởng chừng có thể quật ngã một người phụ nữ, nhưng cô Ba đã biến đau thương thành ý chí sắt đá.

Năm 1960, ngọn lửa Đồng khởi bùng lên khắp dải đất Bến Tre. Chính cô Ba Định đã khơi dậy sức mạnh tiềm ẩn của những người mẹ, người chị vốn chỉ quen tay cày, tay cấy. Với chiếc nón lá, chiếc khăn rằn và trái tim không biết sợ, hàng ngàn người phụ nữ đã rầm rộ xuống đường. Họ đấu tranh bằng sự khôn khéo, lòng can đảm và cả tình thương, tạo nên "Đội quân tóc dài" huyền thoại khiến kẻ thù phải bạt vía.

Từ những con đường làng rợp bóng dừa, cô Ba Định từng bước trở thành Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam, rồi Phó Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Nhưng dù ở vị trí chỉ huy cao nhất, bà vẫn mãi là "cô Ba" gần gũi, ấm áp của chiến sĩ và nhân dân. Qua đi những năm tháng hoa lửa, giữ cương vị Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam hay Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, bà vẫn trọn đời cống hiến cho hòa bình.

Ngày 26/8/1992, cô Ba Định thanh thản trở về với đất mẹ. Tuổi trẻ của bà, nước mắt của bà và hàng ngàn người phụ nữ thời ấy đã đổi lấy màu xanh bình yên cho đất nước hôm nay. Giữa tiếng xô xát của sóng nước Bến Tre, hình ảnh người mẹ của "Đội quân tóc dài" vẫn còn đọng lại—mềm mại như dáng dừa quê hương, nhưng kiên cường như chính dân tộc Việt Nam.