Cô Ba Định – Người nữ tướng từ quê hương xứ dừa

Trên quê hương xứ dừa Bến Tre, có một người phụ nữ mà cuộc đời gắn với nhiều dấu mốc đặc biệt của cách mạng miền Nam. Đó là Nguyễn Thị Định, người mà đồng đội và nhân dân thân thương gọi là “chị Ba Định”.

Sinh ra tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, Nguyễn Thị Định sớm chứng kiến cuộc sống cơ cực của người dân dưới ách áp bức. Năm 1936, khi mới 16 tuổi, bà đã tham gia hoạt động cách mạng, làm nhiệm vụ giao liên, rải truyền đơn và vận động quần chúng. Tháng 10 năm 1938, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Con đường cách mạng của người phụ nữ trẻ sớm phải trải qua những thử thách khắc nghiệt. Năm 1940, chồng bà bị địch bắt, đày ra Côn Đảo và hy sinh. Không lâu sau, Nguyễn Thị Định cũng bị bắt và bị đày đến nhà tù Bà Rá. Năm 1943, do sức khỏe suy yếu, bà được đưa về quê chịu sự quản thúc. Nhưng đến năm 1944, bà lại bắt liên lạc với tổ chức và tiếp tục hoạt động cách mạng.

Một trong những dấu mốc đặc biệt của cuộc đời Nguyễn Thị Định diễn ra vào năm 1946. Bà cùng đoàn đại biểu Khu 8 vượt biển ra Bắc để báo cáo tình hình chiến trường Nam Bộ và xin Trung ương chi viện vũ khí. Tháng 11 năm đó, bà làm Trưởng đoàn đưa một con thuyền chở 12 tấn vũ khí vượt biển trở về miền Nam an toàn. Chuyến đi đầy hiểm nguy ấy cho thấy lòng quả cảm, sự bình tĩnh và bản lĩnh của một người cán bộ cách mạng còn rất trẻ. Thành công của chuyến vượt biển cũng góp phần tạo tiền đề để sau này hình thành tuyến vận tải chiến lược trên biển.

Nhưng khi nhắc đến Nguyễn Thị Định, người ta còn nhớ nhiều đến phong trào Đồng Khởi Bến Tre năm 1960.

Cuối năm 1959, khi Nghị quyết 15 của Trung ương được truyền đạt đến miền Nam, Nguyễn Thị Định cùng tập thể lãnh đạo tỉnh Bến Tre khẩn trương chuẩn bị cho một đợt nổi dậy rộng lớn. Ngày 17 tháng 1 năm 1960, nhân dân các xã Định Thủy, Bình Khánh và Phước Hiệp ở huyện Mỏ Cày đứng lên, mở đầu cho phong trào Đồng Khởi ở Bến Tre. Từ ba xã điểm, phong trào nhanh chóng lan rộng ra nhiều địa phương.

Trong những ngày Đồng Khởi, một lực lượng đặc biệt đã xuất hiện: đông đảo phụ nữ tham gia đấu tranh chính trị. Khi chính quyền Sài Gòn đưa lực lượng đến càn quét vùng Đồng Khởi, Nguyễn Thị Định chủ trương tập hợp phụ nữ kéo lên quận Mỏ Cày đấu tranh. Có thời điểm, lực lượng tham gia lên đến hơn 5.000 người. Từ những cuộc đấu tranh ấy, “Đội quân tóc dài” trở thành hình ảnh tiêu biểu cho sự kiên cường và sáng tạo của phụ nữ miền Nam.

Sau thắng lợi của Đồng Khởi, Nguyễn Thị Định được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre. Năm 1965, bà giữ chức Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam và đồng thời đảm nhiệm trọng trách trong phong trào phụ nữ giải phóng miền Nam. Từ người phụ nữ từng làm giao liên ở quê nhà, bà đã trở thành một người chỉ huy trên chiến trường rộng lớn.

Tháng 4 năm 1974, Nguyễn Thị Định được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây không chỉ là dấu mốc đối với riêng cuộc đời bà mà còn là niềm tự hào về vai trò và những đóng góp to lớn của phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách của Đảng, Nhà nước và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Từ năm 1987 đến năm 1992, bà giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước.

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Thị Định, có thể thấy một hành trình đặc biệt: từ cô gái Bến Tre tuổi mười sáu bước vào hoạt động cách mạng, người phụ nữ vượt biển đưa vũ khí về Nam, người cán bộ góp phần lãnh đạo Đồng Khởi, đến vị nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ở mỗi chặng đường, bà đều để lại dấu ấn của lòng yêu nước, sự kiên cường và tinh thần trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Ngày nay, câu chuyện về nữ tướng Nguyễn Thị Định vẫn nhắc thế hệ trẻ rằng: lòng yêu nước có thể bắt đầu từ những việc rất bình dị, nhưng khi được nuôi dưỡng bằng lý tưởng, nghị lực và trách nhiệm, nó có thể trở thành sức mạnh góp phần làm nên lịch sử.