Cô ba Nguyễn Thị Định và huyền thoại tàu không số

Đến nay, không phải ai cũng hiểu rõ vì sao vùng đất ven sông Hàm Luông, Cổ Chiên (Bến Tre) lại trở thành căn cứ cách mạng quan trọng trong các cuộc kháng chiến. Bên cạnh tinh thần một lòng theo Đảng của nhân dân, nơi đây còn sở hữu điều kiện tự nhiên đặc biệt với dải đất dài hơn 25km nằm giữa hai cửa sông, bao quanh là rừng mắm, rừng bần ngập nước. Địa hình phức tạp, hiểm trở tạo thành thế liên hoàn che chở, hình thành khu vực gần như “bất khả xâm phạm”, bảo đảm an toàn cho cán bộ hoạt động và các chuyến tàu không số.

Tại xã Thạnh Hải (huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre), Khu di tích Đường Hồ Chí Minh trên biển ngày nay trở thành địa chỉ đỏ, ghi dấu một thời kỳ lịch sử hào hùng của những người con xứ dừa. Nổi bật trong khu di tích là Đài tưởng niệm được thiết kế cách điệu hình con tàu, đặt bên bờ biển. Phần chân đài có hồ nước, gợi hình ảnh những con tàu vượt sóng vươn khơi, thực hiện nhiệm vụ vận chuyển vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam.

Theo tư liệu lịch sử, từ năm 1947 đến năm 1970, đã có 27 chuyến tàu xuất phát, vận chuyển và bàn giao gần 4.500 tấn vũ khí cùng nhiều vật chất khác cho chiến trường Nam Bộ. Người đặt nền móng cho tuyến vận tải đặc biệt này là nữ tướng Nguyễn Thị Định (thường gọi cô Ba). Vào mùa gió Nam năm 1946, tại vùng Thạnh Phong (nay thuộc hai xã Thạnh Hải và Thạnh Phong, huyện Thạnh Phú), bà đã trực tiếp chỉ huy cùng ba chiến sĩ vượt biển ra miền Bắc xin chi viện vũ khí. Đến tháng 11 cùng năm, lợi dụng mùa gió chướng, đoàn trở về với 12 tấn vũ khí, được ngụy trang dưới dạng thuyền buôn nước mắm. Chuyến đi này đã mở ra hướng vận chuyển vũ khí bằng đường biển, đặt nền tảng cho tuyến Đường Hồ Chí Minh trên biển sau này.

Trước đó, tháng 3/1946, khi mới 26 tuổi, bà được giao nhiệm vụ cùng các đồng chí Ca Văn Thỉnh, Trần Hữu Nghiệp và Đào Văn Trường tổ chức vượt biển từ Cồn Lợi (làng Thạnh Phong) ra miền Bắc để báo cáo với Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời xin chi viện cho chiến trường miền Nam. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, các đồng chí trong đoàn được bố trí công tác tại miền Bắc, riêng bà Nguyễn Thị Định được giao chỉ huy đưa vũ khí trở lại Bến Tre. Cuộc vượt biển mở đường năm 1946 đã trở thành dấu mốc đặc biệt trong lịch sử. Đây không chỉ là bước đi táo bạo trong giai đoạn đầu kháng chiến chống Pháp mà còn mở ra hướng vận tải chiến lược trên biển.

Sau này, khi tuyến đường Trường Sơn trên bộ chưa được khai thông, những con tàu không số đã tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ vận chuyển cán bộ, vũ khí từ Bắc vào Nam, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Trong hành trình ra Bắc, bà Nguyễn Thị Định vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ cuộc gặp này, bà đã tiếp thu những tư tưởng chỉ đạo quan trọng, vận dụng sáng tạo trong quá trình lãnh đạo phong trào Đồng khởi năm 1960, tiêu biểu là phương châm “lấy súng địch đánh địch”.

Dù thời điểm năm 1946 chưa hình thành khái niệm Đường Hồ Chí Minh trên biển, song việc bà Nguyễn Thị Định cùng đồng đội vượt biển ra Bắc, rồi trực tiếp chỉ huy vận chuyển 12 tấn vũ khí đầu tiên từ Phú Yên về Bến Tre (khoảng giữa tháng 12/1946) đã trở thành một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử kháng chiến.

Từ thực tiễn chuyến đi này, Trung ương Đảng đã từng bước hình thành chủ trương mở tuyến vận tải chiến lược trên biển nhằm chi viện cho chiến trường miền Nam. Đến năm 1961, tuyến Đường Hồ Chí Minh trên biển chính thức được thành lập, trở thành một sáng tạo độc đáo, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Sưu tầm