Cô Bắc – nữ chí sĩ cách mạng tham gia Khởi nghĩa Yên Bái

Nguyễn Thị Bắc, quen gọi là Cô Bắc, sinh năm 1906 tại phố Thọ Xương, phủ Lạng Thương, nay thuộc thành phố Bắc Ninh. Cha bà là ông Nguyễn Văn Cao, người từng tham gia phong trào Đông Kinh nghĩa thục và sau đó bị thực dân Pháp điều lên phủ Lạng Thương làm việc. Ba chị em trong gia đình được đặt tên theo vùng đất mới mà gia đình đến sinh sống, gợi nhớ quê hương và khát vọng của cha mẹ.

Chịu ảnh hưởng từ người cha, khi mới 18 tuổi, Cô Bắc cùng em gái là Nguyễn Thị Giang, thường gọi là Cô Giang, tham gia Hội Quốc dân dục tài do Nguyễn Khắc Nhu lãnh đạo. Sau đó, bà gia nhập Việt Nam Quốc dân Đảng và hoạt động tích cực với mục tiêu giành độc lập cho dân tộc.

Trong Khởi nghĩa Yên Bái, bà được Đảng trưởng Nguyễn Thái Học giao phụ trách công tác tuyên truyền, binh vận và giao liên. Cùng một số phụ nữ khác, bà đã đưa bom từ làng Xuân Lũng, nay thuộc tỉnh Phú Thọ, lên tàu hỏa đi Yên Bái nhằm chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa diễn ra vào tháng 2 năm 1930.

Khởi nghĩa Yên Bái không thành công. Bà cùng các đồng chí bị bắt, đưa ra Hội đồng đề hình xét xử ngày 28 tháng 3 năm 1930 tại Yên Bái và bị kết án 5 năm cấm cố. Tại phiên xét xử, bà đã thẳng thắn lên tiếng, kêu gọi người Pháp hãy về nước và kéo đổ tượng Jeanne d'Arc, thể hiện tinh thần bất khuất trước kẻ thù.

Năm 1936, bà được trả tự do và cùng chồng là Phạm Quang Sáu, một yếu nhân của Việt Nam Quốc dân Đảng, mở cửa hàng mang tên Bôvô tại thị xã Bắc Ninh. Nơi đây trở thành điểm liên lạc để các nhà yêu nước gặp gỡ, trao đổi và tiếp tục con đường đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Cô Bắc qua đời năm 1943, khi mới 37 tuổi, để lại dấu ấn sâu đậm về lòng yêu nước và sự dũng cảm của người phụ nữ Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ngày nay, tên gọi Cô Bắc được đặt cho nhiều đường phố và trường học trên cả nước. Với đoàn viên, thanh niên hôm nay, câu chuyện của bà là lời nhắc về lý tưởng sống vì cộng đồng và tinh thần dám đứng lên khi Tổ quốc cần.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Cô Bắc" (https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4_B%E1%BA%AFc), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.