Cô cán bộ nông hội và tiếng mõ kêu gọi nổi dậy

Cô cán bộ nông hội và tiếng mõ kêu gọi nổi dậy

Nguyễn Thị Vân sinh ra trong một gia đình nghèo ở Nam Định. Từ tuổi 16, cô đã theo nông hội cứu quốc, chuyên vận động chị em trong làng góp gạo nuôi cán bộ, che giấu tài liệu và tuyên truyền tinh thần đấu tranh. Dáng người nhỏ nhắn, giọng nói mềm nhưng ánh mắt Vân có sức lay động lạ kỳ; chỉ cần cô nói một câu: “Không đứng lên bây giờ là mất nước!”, nhiều phụ nữ sẵn sàng giấu lương, giấu dao cuốc để chuẩn bị khởi nghĩa.

Tháng 8/1945, trước khi khởi nghĩa nổ ra, Xứ ủy giao cho Vân nhiệm vụ đặc biệt: chuẩn bị tín hiệu trong đêm tổng khởi nghĩa. Vì trong làng chỉ có mõ là vật báo hiệu quen thuộc, cô đề nghị dùng ba hồi mõ dài – hai tiếng ngắt làm ám hiệu.

Đêm 17/8, trời mưa nặng hạt. Lính Nhật đi tuần khắp nơi. Vân cùng ba chị em khác chui xuống hầm bí mật dưới nền nhà kho cũ. Lúc nửa đêm, một đồng chí giao liên mang tin: “Nhận lệnh khởi nghĩa! Đúng 3 giờ sáng, điểm mõ!”

Nhưng khi nhóm vừa chuẩn bị, lính Nhật bất ngờ ập đến lục soát kho. Vân ra hiệu cho mọi người nằm im. Khi một tên lính bước đến gần nắp hầm, Vân nhanh trí dùng mảnh gỗ nhỏ đẩy vào chân tên lính từ khe hở, tạo tiếng động ở góc khác. Hắn quay lại, nghi có chuột, rồi bỏ đi. Cả nhóm thoát nạn.

Đúng 3 giờ, Vân trèo lên mái nhà, tay run vì lạnh và hồi hộp. Tiếng mõ của cô vang xa trong màn mưa, đều đặn và đầy quyết tâm. Từ các ngả đường, hàng trăm nông dân cầm gậy gộc, búa rìu, kéo về đình làng. Đội du kích nổ súng chỉ thiên, dân làng đồng loạt xông vào trụ sở lý trưởng.

Khi lá cờ đỏ sao vàng cắm lên nóc đình, mọi người tìm Vân để báo tin thắng lợi. Nhưng cô đã bị bắt trong lúc mở đường cho đội tự vệ chiếm kho thóc Nhật. Dù bị tra khảo, Vân tuyệt nhiên không khai. Sau Cách mạng thành công, dân làng tìm được nơi cô bị giam và giải cứu. Khi trở về làng, Vân chỉ nói: “Tôi còn sống để tiếp tục phục vụ dân mình là hạnh phúc lớn nhất.”

Ngày nay, tiếng mõ đêm ấy vẫn được nhắc như biểu tượng cho lòng quả cảm của người phụ nữ trẻ.