Cô Chín Chè – Gánh Chè Ngọt Lịm Và Báng Cáng Thương Binh
Mỗi buổi xế chiều, tại góc chợ Long Châu, gánh chè thưng, chè đậu đen bốc khói nghi ngút của cô Chín (65 tuổi) lại thu hút đông đảo bà con xóm giềng. Cô Chín có vóc dáng nhỏ thó nhưng đôi vai lại cực kỳ rắn chắc. Việc gánh hai nồi chè nặng trĩu oằn vai từ nhà ra chợ mỗi ngày dường như không làm khó được bước chân thoăn thoắt của cô. Vị ngọt lịm của nước cốt dừa, của đường phèn lan tỏa trong không gian, xua tan đi cái mệt nhọc của ngày dài. Sự dẻo dai phi thường của đôi bờ vai ấy từng được thử lửa trong những năm tháng cô làm dân công hỏa tuyến, tải đạn và cáng thương binh vượt qua mưa bom bão đạn.
Khi mới mười bảy tuổi, cô Chín tham gia đội nữ dân quân phục vụ chiến dịch. Hành trang của cô là chiếc đòn gánh bằng tre già nhẵn bóng mồ hôi. "Gánh hai nồi chè nặng cả tạ bây giờ, mệt thì cô đặt xuống lề đường nghỉ ngơi, ai nói gì đâu. Nhưng gánh đạn, cáng thương binh ngày xưa, có kiệt sức trào máu họng cũng không được phép dừng bước," cô Chín múc một ly chè đậu đen sóng sánh nước cốt dừa đưa cho khách. "Có những đêm cáng anh em thương binh qua bãi lầy ngập ngang bụng. Đạn pháo giặc rót rát rạt xung quanh. Nghe tiếng các anh rên rỉ vì vết thương xé thịt, nước mắt cô trào ra hòa với mồ hôi. Đòn gánh tì vào vai cứa rách da rách thịt, rướm máu đỏ chót nhưng không ai dám nới lỏng tay. Mình buông tay là đồng đội mình chết."
Chiến tranh qua đi, cô Chín mang theo vết chai sần vĩnh viễn trên bả vai trở về quê nhà. Cô chọn cái nghề nấu chè, gánh rong để mưu sinh qua ngày. Vị ngọt của chè như một cách cô bù đắp lại những đắng cay của quá khứ. "Đôi vai này từng gánh nặng nỗi đau của chiến tranh, của máu và nước mắt. Bây giờ, cô dùng nó để gánh những nồi chè ngọt ngào, mang lại niềm vui nhỏ bé cho bà con lối xóm," cô Chín cười hiền, lau vội giọt mồ hôi trên trán. "Mỗi lần nhìn mấy đứa trẻ con mút thìa chè ngọt lịm, cười tít cả mắt, cô thấy cái giá của sự bình yên sao mà đẹp đẽ quá đỗi. Đời người dẫu có cay đắng ngập ngụa trong đạn lửa, thì cuối cùng cũng đọng lại cái hậu vị ngọt bùi của hòa bình, giống hệt như chén chè thưng rắc thêm chút đậu phộng rang này vậy."
