CỐ ĐẠI TÁ TÔ QUYỀN – NGƯỜI CHA ANH HÙNG CỦA TỔNG BÍ THƯ TÔ LÂM VÀ HÀNH TRÌNH KIÊN CUỜNG NƠI CHIẾN TRƯỜNG KHỐC LIỆT

CỐ ĐẠI TÁ TÔ QUYỀN – NGƯỜI CHA ANH HÙNG CỦA TỔNG BÍ THƯ TÔ LÂM VÀ HÀNH TRÌNH KIÊN CUỜNG NƠI CHIẾN TRƯỜNG KHỐC LIỆT

Trong lịch sử hào hùng của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có những người anh hùng mà cuộc đời là hiện thân của lòng trung thành vô hạn với Đảng và tình yêu thương vô bờ bến đối với đồng bào, đồng chí.

Cố Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Quyền chính là một biểu tượng cao đẹp như thế — người chiến sĩ an ninh kiên trung đã dâng hiến trọn vẹn tuổi xuân và tâm huyết qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, để lại một dấu ấn sâu đậm trong lòng nhân dân và đồng đội như một vị "Anh hùng tình cảm" đích thực.

Sinh năm 1929 tại làng quê giàu truyền thống yêu nước Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên — mảnh đất địa linh nhân kiệt, cái nôi của nhiều nhà cách mạng tiền bối và danh nhân văn hóa, ông Tô Quyền tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm khi mới chỉ là một thiếu niên trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Được tổ chức tin tưởng giao nhiệm vụ thành lập và phụ trách Đội Thiếu nhi cứu quốc làng Xuân Cầu vào đúng ngày sinh nhật Bác 19/5/1945, ông đã tận tình dìu dắt, hướng dẫn các đội viên nhỏ tuổi thực hiện những phần việc ý nghĩa từ làm liên lạc đưa thư cho cán bộ cách mạng, đi trinh sát nắm tình hình giặc, rải truyền đơn, đứng canh gác bảo mật cho đến tăng gia sản xuất, đan áo mũ gửi ra tiền tuyến và ra Đường 5 tiếp tế cho bộ đội, du kích cản giặc.

Dưới sự dẫn dắt của ông, Đội Thiếu nhi cứu quốc Xuân Cầu đã xuất sắc giành giải Nhất tại hội thi cắm trại tỉnh Bắc Ninh vào năm 1946 với ngọn cờ lưu niệm đầy tự hào. Cuối năm 1946, ông chính thức đứng trong hàng ngũ của những người cộng sản và được điều động lên Bắc Ninh hoạt động.

Giữa vùng địch hậu đầy rẫy hiểm nguy và các trạm gác bủa vây của thực dân Pháp, người cán bộ trẻ Tô Quyền vẫn mưu trí len lỏi qua các vòng vây để bám dân, giữ đất. Sự gắn kết đồng chí khi ấy bền chặt đến thiêng liêng, ghi dấu kỷ niệm dẫu gian khổ nhưng ấm áp như lần ông đi bộ vượt trạm gác về dự đám cưới của hai người đồng đội Nguyễn Văn Cẩn và Nguyễn Thị Đoan, cùng nhau chia sẻ một nồi cơm nhỏ xíu mà ăn hoài không hết, được mọi người cười đùa gọi là "niêu cơm Thạch Sanh".

Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, năm 1965, khi chiến trường miền Nam bước vào giai đoạn cam go và quyết liệt nhất, ông Tô Quyền nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, khoác ba lô vượt dãy Trường Sơn vào chi viện cho miền Nam. Để mang theo hình bóng gia đình và niềm động lực lớn lao ra trận, ông đã quyết định lấy tên người con trai cả của mình — Tô Lâm (khi ấy còn nhỏ, sau này là Đại tướng) để làm bí danh hoạt động suốt những năm tháng súng đạn.

Ông được điều động về chiến trường Tây Ninh nơi đặt căn cứ của Trung ương Cục miền Nam và cũng là tọa độ lửa hứng chịu muôn vàn trận bom cày xới, càn quét điên cuồng của Mỹ-ngụy. Trên cương vị Phó Ban An ninh Tây Ninh, ông phải đối mặt với những cuộc đấu trí, đấu sức nghẹt thở trước các thủ đoạn gián điệp, biệt kích, cài cắm nội gián và Việt gian vô cùng tinh vi của kẻ thù.

Sự sống và cái chết tại căn cứ chỉ cách nhau bằng một gang tấc, nhưng ông và các đồng chí vẫn kiên cường bám trụ trong lòng đất, cùng nhân dân Tây Ninh bẻ gãy hàng loạt trận càn quét quy mô lớn, triệt phá các mạng lưới tình báo địch, giữ vững an toàn tuyệt đối cho đầu não cách mạng.

Trong những giờ phút hiểm nghèo, chính tình đồng đội cao đẹp đã bảo vệ mạng sống cho ông. Đó là câu chuyện cảm động về cô Hai Lãnh — người thư ký, liên lạc kiên cường, trong một trận bom bất ngờ của giặc lúc ông đang đổ bệnh nặng, cô đã nhanh tay đẩy ông vào sâu trong hầm trú ẩn còn bản thân thì ngồi ngay phía ngoài cửa hầm để lấy thân mình chắn bom đạn cho người chỉ huy.

Nỗi niềm của người lính đi B còn là những khoảng lặng da diết nhớ về hậu phương miền Bắc, nơi người vợ hiền Đặng Thị Cam (chị Tư) đang thay ông gánh vác gia đình và nuôi nấng cô con gái út còn nằm trong bụng mẹ ngày ông bước chân lên đường hành quân. Những phong thư thấm đượm tình cảm Bắc - Nam ấy chính là sợi dây tinh thần thắt chặt tình cảm gia đình, nuôi dưỡng niềm tin mãnh liệt vào ngày toàn thắng sum vầy.

Sau ngày đại thắng 30/4/1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng, ông Tô Quyền không quản ngại mệt mỏi, tiếp tục bám lại địa bàn Tây Ninh để chỉ đạo lực lượng truy quét tàn quân ngụy, bóc gỡ các cơ sở mật do địch cài cắm lại và nhanh chóng ổn định, xây dựng hệ thống Công an vùng mới giải phóng. Đến năm 1977, ông mới chính thức trở ra Bắc đoàn tụ cùng gia đình sau nhiều năm cách biệt.

Dù ở bất kỳ giai đoạn cách mạng nào và giữ bất kỳ trọng trách nào — từ Trưởng Công an huyện Tiên Du, Phó Ty Công an tỉnh Hà Bắc, Giám đốc Ty Công an Hải Hưng cho đến Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông và Cục trưởng Cục V26 (Bộ Công an) Đại tá Tô Quyền luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bằng sự tận tụy và bản lĩnh kiên định.

Thời kỳ làm lãnh đạo tại Hải Hưng, ông đặc biệt chú trọng đến việc chăm lo, bồi dưỡng thế học cho thế hệ trẻ. Cứ mỗi dịp cuối tuần, ông lại lặn lội vào tận Trường Bổ túc Văn hóa Trung ương tại Chí Linh để thăm hỏi, động viên và tạo mọi điều kiện cho các chiến sĩ trẻ ôn luyện văn hóa, giúp nhiều người trong số họ thi đỗ vào các trường đại học lớn của ngành và trở thành những cán bộ cốt cán sau này.

Đến khi đã bước sang tuổi 62, sức khỏe đã giảm sút, ông vẫn sẵn sàng nhận nhiệm vụ làm Cục trưởng Cục V26 với tâm nguyện dùng lòng nhân hậu, vị tha để giáo dục, cảm hóa và mở đường hoàn lương cho những con người lầm lỗi trở về với xã hội.

Ngày 18/11/1996, Đại tá Tô Quyền trút hơi thở cuối cùng trong niềm tiếc thương vô hạn của gia đình, đồng chí và nhân dân. Nghe tin ông mất, những người đồng đội, những người em thân thiết từ chiến trường Tây Ninh năm xưa như cô Hai Lãnh, cô Năm Tâm đã lặn lội chặng đường dài từ Nam ra Bắc, đứng lặng khóc ròng trước linh cữu của người anh cả kiên trung.

Trước khi được Đảng và Nhà nước chính thức truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ chống Mỹ cứu nước vào ngày 13/7/2015, ông đã từ lâu được đồng bào và đồng đội trìu mến phong tặng danh hiệu cao quý: "Anh hùng tình cảm".

Hình ảnh một người cán bộ Công an nhân dân có vóc dáng khoan thai, bước đi chắc nịch cùng đôi mắt luôn ngời sáng niềm tin và nụ cười đôn hậu sẽ mãi là tấm gương sáng ngời, một huyền thoại sống mãi trong lòng dân.