CÔ DU KÍCH XÓM LAI VU: BÙI THỊ VÂN
Vô tình trong một lần lướt mạng xã hội. Tôi vô tình đọc được những trang sử khiến tôi nhớ đến quê hương tôi những năm 1965 – 1970, khi chiến tranh leo thang ác liệt, làng Lai Vu (Kim Thành, Hải Dương) trở thành một trong những trọng điểm đánh phá dữ dội của không quân Mỹ. Người ta gọi nơi đây là “túi đựng bom”, bởi ngày nào cũng hứng chịu những trận mưa bom xối xả. Đất trời rung chuyển, cây cối đổ gãy, nhà cửa tan hoang. Nhưng chính trong khói lửa chiến tranh ấy, đã nảy nở những bông hoa đẹp nhất – những con người bình dị mà anh hùng. Và tiêu biểu trong số đó là cô du kích Bùi Thị Vân – người con gái vừa dịu dàng như hoa, vừa mạnh mẽ như lửa.
Chị Vân sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Lai Vu nghèo khó. Trước chiến tranh, chị cũng như bao cô gái thôn quê khác: chăm chỉ lao động, hiền lành, giản dị. Nhưng khi Tổ quốc cần, chị đã không ngần ngại đứng lên, gia nhập đội du kích của xã. Từ đó, cuộc đời chị bước sang một trang mới – trang của khói lửa, gian nguy nhưng cũng đầy tự hào.
Trong đội du kích, chị Vân nổi tiếng nhanh nhẹn, gan dạ. Các anh bộ đội trìu mến gọi chị là “con thoi trong tuyến lửa”– bởi chị hoạt động liên tục, linh hoạt, khi làm liên lạc, khi trực chiến, lúc lại bám sát trận địa. Dù ở vị trí nào, chị cũng hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc. Bom đạn không làm chị sợ hãi, mà trái lại, càng tôi luyện trong chị một ý chí kiên cường.
Những ngày ấy, cả làng Lai Vu sống trong tình trạng luôn sẵn sàng chiến đấu. Người già, trẻ nhỏ đều tham gia vào công cuộc kháng chiến. Người vào bộ đội, người vào du kích, người ở lại chăm sóc thương binh, tiếp tế lương thực. Riêng chị Vân, chị vừa là chiến sĩ, vừa là người con, người chị của cả xóm. Hình ảnh chị chạy băng qua cánh đồng, len lỏi qua những con đường làng trong tiếng bom đạn đã trở nên quen thuộc.
Ngày 5/11/1965, Mỹ cho máy bay đánh phá cầu Lai Vu, mở đầu cho cuộc đánh phá tại Hải Dương. Trong cuộc chiến mỗi du kích có một hố cá nhân chiến đấu. Hôm đó trời mưa, hố của chị đầy nước. Dưới hố có một con rắn, đội trưởng đội du kích loay hoay không bắt được. Vốn sợ rắn, chị không dám xuống.
Đúng lúc đó, tiếng còi báo động vang lên, chị quên sợ, nhảy phắt xuống hố ngắm bắn máy bay địch. Khi máy bay địch rút, nhớ đến con rắn còn dưới hố, chị mới hoảng hồn nhảy vội lên bờ, nhìn chân đã bị rắn cắn gần chục vết. Rất may không phải là rắn độc nên chị thoát chết. Nhưng câu chuyện ấy nhanh chóng lan khắp nơi, trở thành biểu tượng cho tinh thần dũng cảm, gan dạ của người con gái Lai Vu.
Không chỉ là một chiến sĩ kiên cường, chị Vân còn mang trong mình tâm hồn giàu tình cảm. Chính hình ảnh của chị đã đi vào thơ ca, trở thành nguồn cảm hứng cho những vần thơ cách mạng. Câu chuyện về chị được kể lại, được truyền đi, như một biểu tượng đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh: vừa anh hùng, vừa giàu đức hy sinh. Nhà thơ Tố Hữa đã viết đã viết trong bài thơ “Tâm sự” của mình:
“Chuyện cô du kích xóm Lai Vu
Rắn quấn bên chân vẫn bắn thù:
“Mỹ hại trăm nhà, lo diệt trước
Rắn, mình em chịu, có sao đâu!”
Bài thơ không chỉ nhắc đến chị Vân một người con của quê hương Lai Vu mà nói đến toàn thể người dân Lai Vu ngày ấy đã anh dũng chiến đấu như nào. Ông bà tôi cũng chính là những người chứng kiến những khoảnh khắc lịch sử đó, cũng tham gia cuộc chiến đấu. Nên khi được nghe ông bà kể tôi thấy rất tự hào vì mình được làm một người con của Lai Vu.
Sau chiến tranh, chị trở về với cuộc sống đời thường. Chị lập gia đình, nuôi dạy con cái, sống một cuộc đời giản dị như bao người phụ nữ khác. Nhưng trong ánh mắt chị vẫn ánh lên một điều gì đó rất đặc biệt – đó là ký ức của những năm tháng “hoa và lửa”, là niềm tự hào vì đã góp một phần nhỏ bé cho Tổ quốc.
Là một người Hải Dương, hơn ai hết tôi tự hào là một người con của quê hương Lai Vu yêu dấu. Câu chuyện của chị Bùi Thị Vân đã truyền cho tôi động lực sống mãnh liệt. Là thế hệ trẻ của Việt Nam tôi phải biết giữ gĩn và phát triển một Việt Nam giàu đẹp. Phải làm sao cho xứng với sự hy sinh của ông bà ta ngày trước.
