Cô gái 18 tuổi và những ngày xây dựng Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn

Năm 1973, Tạ Thị Hạnh đăng ký nhập ngũ nhưng vì không đủ cân nặng, bà bị phát hiện. Không muốn ở lại hậu phương, cô gái trẻ tìm gặp các thủ trưởng và xin được vào chiến trường. Cuối cùng, bà được biên chế vào Đại đội 3, Tiểu đoàn 674 công binh, làm nhiệm vụ mở đường.

Đầu năm 1975, khi đơn vị đang ở Buôn Ma Thuột, Tiểu đoàn 674 nhận lệnh ra Quảng Trị xây dựng Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn. Khi ấy, Tạ Thị Hạnh là tiểu đội trưởng một tiểu đội gồm 12 cô gái tuổi mười tám đôi mươi.

Đến Quảng Trị, đơn vị đóng quân tại Gio Linh. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt, gió Lào khô nóng. Bản thân Hạnh từng bị sốt rét cả tuần, tóc rụng thành từng nắm, nhưng vẫn cố gắng trở lại công việc.

Ngày 24/10/1975, công trình Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn chính thức được khởi công. Đơn vị của Hạnh đảm nhiệm nhiều phần việc như san đường, chặt cây, tạo mặt bằng. Khu vực xây dựng từng là nơi diễn ra nhiều trận đánh nên bom mìn còn sót lại trong lòng đất, trong khi nguồn nước phục vụ thi công cũng có lúc cạn kiệt. Hàng trăm người phải vét nước dưới các khe, ngầm rồi gánh lên đồi phục vụ công trường.

Một ký ức không thể quên

Khi những đoàn xe bắt đầu đưa hài cốt liệt sĩ về nghĩa trang, Tạ Thị Hạnh và đồng đội trực tiếp tham gia tiếp nhận, làm vệ sinh, sắp xếp hài cốt và chuẩn bị an táng.

Có lần, một đoàn xe chở khoảng 900 bộ hài cốt từ Tây Nguyên trở về. Tiểu đội của Hạnh phải làm việc ngày đêm. Sau nhiều ngày thiếu ngủ, bà kiệt sức và ngủ quên ngay trong nhà chờ. Khi tỉnh dậy, xung quanh là những hài cốt liệt sĩ. Bà kể rằng lúc ấy mình không kìm được nước mắt.

Đến 22/12/1975, Tiểu đoàn 674 đã hoàn thành việc an táng 10.263 hài cốt liệt sĩ tại 24 khu mộ trên 6 quả đồi của nghĩa trang.

Một hình ảnh khác cũng được bà nhớ mãi là lời của Tiểu đoàn trưởng Lương Mạnh Trác khi công bố danh sách hơn 700 cán bộ, chiến sĩ của đơn vị được lưu giữ dưới chân Đài tưởng niệm. Những cái tên ấy, theo ý nghĩa của lời nói, sẽ ở lại cùng đồng đội tại nơi an nghỉ.

Chi tiết đáng nhớ

Từ một cô gái không đủ cân nặng để nhập ngũ đến người trực tiếp góp sức xây dựng nơi an nghỉ của hàng vạn liệt sĩ.

Đây là một câu chuyện khá khác với những câu chuyện về trận đánh trực tiếp. Nó cho thấy một phần công việc sau chiến tranh: những người lính Trường Sơn tiếp tục lao động trong điều kiện khắc nghiệt để quy tập, chăm sóc và đưa đồng đội đã hy sinh về nơi an nghỉ.