Cô gái dân tộc Nùng
Những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, vùng chiến khu Cao – Bắc – Lạng là nơi che chở cho cán bộ, bộ đội và là căn cứ cách mạng quan trọng của cả nước. Giữa núi rừng ấy có rất nhiều người con dân tộc thiểu số âm thầm góp sức cho kháng chiến, trong đó có cô gái dân tộc Nùng tên là Hoàng Thị Pác.
Pác sinh ra ở một bản nhỏ ven núi thuộc Cao Bằng. Từ nhỏ cô đã quen với cuộc sống gian khó, ngày lên nương, tối nghe tiếng súng vọng từ các đồn giặc. Khi cách mạng về bản, cô trở thành người liên lạc cho du kích địa phương. Với chiếc gùi trên lưng và bộ áo chàm giản dị, Pác đi khắp các con đường rừng để đưa thư, chuyển lương thực và dẫn đường cho cán bộ.
Một đêm mùa đông năm 1948, đơn vị bộ đội chủ lực cần vượt qua vòng vây của địch để sang Bắc Kạn. Đường núi hiểm trở, trời mưa rét, nhiều chiến sĩ bị sốt và kiệt sức. Pác tình nguyện dẫn đường. Cô thuộc từng con suối, từng vách đá nên đã đưa cả đơn vị đi an toàn qua những đồn bốt của địch.
Khi đến gần một khe núi, toán lính địch bất ngờ xuất hiện. Để bảo vệ bộ đội, Pác nhanh trí đánh lạc hướng quân thù rồi chạy sang hướng khác. Địch đuổi theo cô, còn đơn vị bộ đội kịp rút vào rừng sâu an toàn. Sau nhiều giờ truy đuổi, cô gái Nùng nhỏ bé bị bắt. Dù bị tra khảo, Pác vẫn không hé lộ nơi đóng quân của bộ đội hay cơ sở cách mạng trong bản.
Người dân Cao Bắc Lạng kể rằng trước lúc hy sinh, cô vẫn hát làn điệu sli của dân tộc Nùng, ánh mắt kiên cường hướng về núi rừng quê hương. Sự hy sinh của cô đã tiếp thêm tinh thần cho đồng bào và chiến sĩ nơi chiến khu.


