"Cô gái đếm bom giữa tọa độ lửa Đồng Lộc"

Họ và tên: La Thị Tám

Năm sinh: 1949

Quê quán: Xã Phú Lộc, huyện Can Lộc (nay thuộc huyện Can Lộc), tỉnh Hà Tĩnh

Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (phong tặng năm 1970)

Đơn vị: Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước

Giữa những năm tháng ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, khi tuyến đường Trường Sơn ngày đêm oằn mình dưới mưa bom, có một cô gái tuổi mười tám đảm nhận một công việc tưởng như không thể: đứng giữa tọa độ lửa để quan sát, đếm bom và đánh dấu những quả bom chưa nổ, giúp lực lượng công binh và thanh niên xung phong nhanh chóng xử lý, bảo đảm giao thông thông suốt. Người con gái ấy là La Thị Tám, một trong những biểu tượng đẹp của tuổi trẻ Việt Nam trong chiến tranh.

Sinh năm 1949 tại vùng quê Can Lộc, Hà Tĩnh, La Thị Tám lớn lên trong hoàn cảnh đất nước bị chia cắt. Chứng kiến từng đoàn xe chi viện nối nhau vào Nam và những trận bom dữ dội của không quân Mỹ trên quê hương, cô gái trẻ đã tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong khi tuổi đời còn rất trẻ. Đối với chị, được góp sức giữ vững mạch máu giao thông cho tiền tuyến là niềm tự hào lớn lao.

Năm 1967, La Thị Tám được phân công làm nhiệm vụ tại Ngã ba Đồng Lộc – một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất miền Bắc. Công việc của chị không trực tiếp cầm súng chiến đấu, nhưng luôn phải đối mặt với cái chết. Mỗi khi máy bay Mỹ trút bom xuống, chị lập tức quan sát hướng rơi, đếm số lượng bom, xác định vị trí các hố bom và đặc biệt là phát hiện những quả bom chưa phát nổ. Ngay sau khi máy bay rút đi, chị báo tin để công binh phá bom và thanh niên xung phong san lấp mặt đường, bảo đảm từng đoàn xe kịp thời vượt qua.

Đó là công việc đòi hỏi sự bình tĩnh tuyệt đối, trí nhớ chính xác và lòng dũng cảm phi thường. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến đồng đội hy sinh hoặc tuyến đường bị gián đoạn. Dưới làn bom đạn, La Thị Tám nhiều lần đối mặt với cái chết trong gang tấc nhưng chưa bao giờ lùi bước. Đồng đội kể rằng sau mỗi đợt ném bom, khi khói bụi còn chưa tan, hình ảnh cô gái nhỏ chạy nhanh trên sườn đồi để xác định từng vị trí bom đã trở nên quen thuộc với tất cả mọi người.

Nhờ tinh thần quả cảm và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong nhiều năm liền, La Thị Tám được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1970 khi mới ngoài hai mươi tuổi. Hình tượng của chị đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học, âm nhạc và hội họa viết về lực lượng thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn. Dù chiến tranh đã lùi xa, tên tuổi La Thị Tám vẫn luôn được nhắc đến như biểu tượng của lòng dũng cảm, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ Việt Nam.

Ngày nay, khi đến Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc, nhiều đoàn viên, thanh niên được nghe kể về câu chuyện của cô gái chuyên "đếm bom". Câu chuyện ấy không chỉ nói về chiến tranh mà còn nhắc nhở các thế hệ hôm nay rằng, mỗi chiến công đều được làm nên từ những con người bình dị, âm thầm cống hiến và sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy vì sự bình yên của Tổ quốc.