CÔ GÁI GIAO LIÊN HÓA TRANG THÀNH CHỊ BÁN BÁNH

Những năm đầu thập niên 70, vùng Tam Kỳ – Quảng Nam là một trong những điểm tàn phá khốc liệt nhất. Địch đặt vô số đồn bốt dày đặc, kiểm soát từng con đường, từng ngõ chợ. Mọi sự di chuyển giữa nội thành và căn cứ đều bị theo dõi chặt chẽ.

Nhưng giữa không gian đầy rẫy hiểm nguy ấy, vẫn có một bóng dáng mảnh mai ngày ngày đi qua các trạm gác, tay gánh đôi thúng bánh ram – bánh xèo, miệng luôn mỉm cười, giọng rao lanh lảnh:

– Ai ăn bánh không? Bánh mới ra lò đây!

Ít ai biết rằng chị bán bánh ấy chính là giao liên Thu Hà, người chuyên đưa tài liệu mật cho lực lượng biệt động và tiếp tế cho các cơ sở nằm sâu trong nội đô.

Thu Hà lúc ấy mới tròn hai mươi, mái tóc đen nhánh được kẹp gọn sau gáy. Cô là con gái làng Ngọc Tỉnh, nơi vốn giàu truyền thống cách mạng. Ngay từ nhỏ, cô đã quen với cảnh mẹ giấu gạo nuôi cán bộ, cha đưa thương binh qua sông giữa đêm tối.

Khi được tổ chức chọn làm giao liên, Hà không hề do dự.
Cô chỉ nói:
– Nếu phải chọn, con chọn làm việc mà địch nghi ngờ ít nhất.

Thế là chị bán bánh ra đời.

Tổ chức chuẩn bị cho cô hai chiếc thúng đặc biệt:
– Một bên chứa bánh thật để che mắt.
– Một bên tinh vi hơn: dưới lớp bánh là một khoang bí mật, nơi cất thư, bản đồ, thuốc men, thuốc cảm trang bị cho chiến sĩ. Khi cần, Hà giấu cả linh kiện lắp súng vào đó.

Không ai nghĩ rằng trong chiếc thúng nhỏ bé ấy là cả mệnh lệnh của chiến trường.

Một lần, khi Hà đang đi qua chợ Tam Kỳ thì gặp toán lính ngụy. Chúng bất ngờ chặn lại, soi đèn pin vào mặt cô:

– Con gái! Đi mô?
– Dạ… bán bánh. Đói quá nên ra chợ kiếm miếng ăn…

Một tên lính chỉ vào thúng của cô:
– Mở ra coi!

Hà bình thản đặt thúng xuống, mở nắp. Mùi bánh nóng thơm phức bốc lên. Lính ngụy nhìn thấy toàn bánh vàng rộm, không một vết nghi ngờ. Chúng cười:
– Cho tao hai cái, rồi đi nhanh!

Hà rút hai chiếc bánh, tay run nhẹ vì khoang bí mật chỉ cách lớp bánh vài phân. Nhưng mặt cô vẫn bình tĩnh, thậm chí còn giả vờ càm ràm:
– Mấy chú ăn nhớ trả tiền nghen…

Cả bọn phá lên cười, xua cô đi.
Chỉ đến khi khuất bóng chúng, Hà mới dám thở mạnh.

Trong thúng lúc đó không chỉ có tài liệu, mà còn có thuốc chống sốt rét gửi vào căn cứ – loại thuốc mà hàng trăm chiến sĩ đang chờ.

Một lần khác, cô phải đưa bản đồ bố trí bốt lính vào căn cứ Núi Thành. Đêm ấy, lính Mỹ mở đợt lục soát toàn thành. Chúng nghi loạn quân len lỏi trong dân, nên kiểm tra từng thúng hàng, từng gùi rau, thậm chí từng chiếc chiếu người ta bán bên chợ.

Hà biết mình có thể bị bắt bất cứ lúc nào.

Cô bèn nghĩ ra một mẹo:
đốt than, đặt chảo bánh lên, làm bánh ngay giữa đường như một người bán hàng thật sự.
Khói than và tiếng “lách chách” của dầu ăn khiến bọn lính tưởng cô là người dân lam lũ. Chúng đi thẳng qua mà không dừng lại.

Ngọn lửa nhỏ đêm ấy đã cứu cả đường dây liên lạc.

Sau chiến thắng mùa xuân 1975, Hà trở về quê trong dáng vẻ của một người phụ nữ bình thản, như chưa hề trải qua những năm tháng vào sinh ra tử.

Khi hỏi cô có từng sợ chết không, cô chỉ mỉm cười:

– Có chứ. Sợ lắm. Nhưng mỗi lần nghe tiếng trẻ con gọi "chị bánh!", mỗi lần thấy người dân nhìn mình như người buôn bán thật, tôi càng tin rằng mình sẽ qua được. Còn sống là còn gánh được thúng bánh, còn gánh được nhiệm vụ.

Giờ đây, quê Ngọc Tỉnh (quê cũ) đã trở thành tổ dân phố Ngọc Tỉnh, phường Minh Tân, thành phố Tam Kỳ (quê mới) – một vùng đất bình yên, không còn tiếng bom đạn.

Nhưng mỗi khi có ai nhắc đến những năm tháng chiến tranh, người ta vẫn kể về cô gái giao liên hóa trang thành chị bán bánh – người đã dùng tiếng rao bình dị để che chở cho những bí mật lớn nhất của cuộc kháng chiến, và dùng sự can trường của mình để giữ vững liên lạc giữa hai đầu chiến tuyến.

Một đôi thúng, vài chiếc bánh, và một trái tim kiêu hãnh – đã góp phần viết nên trang sử của thời hoa lửa.