“Cô gái làng Đại Bần và chuyến xe không trở lại”

Từ cô gái làng Đại Bần đến người thanh niên xung phong

Nguyễn Thị Hoài sinh năm 1951, quê ở Hưng Yên, Hưng Nguyên, Nghệ An. Cô gái trẻ lớn lên trong một vùng quê giàu truyền thống cách mạng.

Những năm chiến tranh, khi đất nước cần những người trẻ lên đường, Hoài cũng rời quê.

Phía trước cô không phải là một cuộc sống bình yên.

Đó là những tuyến đường bị bom Mỹ đánh phá ngày đêm.

Là những cung đường mà mỗi chuyến xe vượt qua đều có thể gặp hiểm nguy.

Và rồi Hoài đến với Truông Bồn – một trong những trọng điểm giao thông ác liệt nhất trên tuyến đường 15A.

Tại đây, cô cùng đồng đội thuộc Đại đội 317 làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông.

Con đường phải được giữ bằng mọi giá

Truông Bồn khi ấy là một “tọa độ lửa”.

Máy bay Mỹ liên tục đánh phá nhằm cắt đứt tuyến vận tải chi viện cho chiến trường miền Nam.

Bom đánh xuống đường.

Hố bom xuất hiện liên tiếp.

Những đoàn xe phải chờ đợi.

Và những người thanh niên xung phong lại lao ra.

Họ san đất.

Lấp hố.

Sửa đường.

Dẫn xe vượt qua trọng điểm.

Có những đêm trời tối đến mức đèn xe cũng không dám bật. Những thanh niên xung phong phải dùng những dấu hiệu trên mặt đường để dẫn xe qua vùng nguy hiểm; có lúc họ mặc áo trắng, chạy phía trước đoàn xe như những “cọc tiêu sống”.

Nguyễn Thị Hoài cũng như những người đồng đội của mình đã sống và chiến đấu trong hoàn cảnh ấy.

Một buổi sáng cuối tháng Mười

Cuối tháng 10 năm 1968.

Chiến tranh vẫn chưa dừng lại.

Nhưng những người thanh niên xung phong đã biết rằng ngày hòa bình có thể không còn quá xa.

Nhiệm vụ của họ vẫn là giữ đường.

Rạng sáng 31/10/1968, Đại đội 317 nhận lệnh khẩn cấp san lấp hố bom để đoàn xe quân sự có thể vượt qua Truông Bồn trước khi trời sáng.

Khoảng 4 giờ sáng, các chiến sĩ tập trung ra mặt đường.

Trời còn tối.

Họ bắt đầu công việc.

Người xúc đất.

Người đẩy xe cút kít.

Người san mặt đường.

Không khí khẩn trương nhưng mọi người vẫn động viên nhau làm việc.

Bởi chỉ cần đường thông, đoàn xe có thể đi tiếp.

Và phía sau những chuyến xe ấy là chiến trường đang chờ.

6 giờ 10 phút

Khoảng 6 giờ 10 phút, công việc gần hoàn thành.

Có lẽ lúc ấy, Hoài và đồng đội đã nghĩ rằng họ sắp hoàn thành nhiệm vụ.

Chỉ ít phút nữa thôi, con đường sẽ được mở.

Nhưng rồi tiếng máy bay xuất hiện.

Tiếng còi báo động vang lên.

Mọi người khẩn trương tìm nơi tránh bom.

Nhưng tất cả diễn ra quá nhanh.

Một tốp máy bay địch lao xuống.

Bom trút xuống khu vực những người thanh niên xung phong đang làm nhiệm vụ.

Truông Bồn chìm trong khói lửa.

Đất đá tung lên.

Con đường vừa được sửa chữa lại bị cày nát.

Và những người đang đứng trên con đường ấy đã không còn cơ hội trở về.

Cô gái không trở về

Sau khi tiếng máy bay rời xa, đồng đội và các lực lượng khác lập tức lao vào tìm kiếm.

Họ đào đất.

Gọi tên từng người.

Hy vọng tìm thấy một người còn sống.

Nhưng sự thật quá đau đớn.

13 trong số 14 chiến sĩ của Tiểu đội 2, Đại đội 317 đã hy sinh.

Trong số những người nằm lại có Nguyễn Thị Hoài, cô gái quê Hưng Yên, Hưng Nguyên.

Hoài ra đi khi tuổi đời mới khoảng 17–18 tuổi.

Một cô gái còn rất trẻ.

Một người con của làng quê Nghệ An.

Một người thanh niên xung phong đã dành những năm tháng đẹp nhất của đời mình cho con đường ra trận.

Những chuyến xe vẫn phải đi

Điều đau đớn nhất sau một trận bom không chỉ là mất mát.

Đó còn là việc những người sống phải tiếp tục nhiệm vụ.

Con đường bị bom đánh sập phải được mở lại.

Hố bom phải được san.

Đoàn xe phải tiếp tục hành quân.

Đó chính là sự khắc nghiệt của chiến tranh.

Những người vừa mất đi đồng đội vẫn phải lau nước mắt, cầm cuốc xẻng và tiếp tục làm đường.

Bởi phía trước còn có chiến trường.

Bởi phía sau còn có hậu phương.

Và bởi những người đã hy sinh như Nguyễn Thị Hoài cũng đã từng chiến đấu để con đường ấy không bị tắc.

🌿 Lời kết

Ngày nay, khi đi trên những con đường rộng rãi, an toàn, chúng ta rất khó hình dung rằng có những con đường từng được mở bằng mồ hôi, máu và tuổi xuân của biết bao người.

Nguyễn Thị Hoài chỉ là một trong hàng nghìn thanh niên xung phong đã góp sức trên những tuyến đường ấy.

Cô không để lại những bài diễn văn lớn.

Không để lại những lời nói hào hùng được ghi chép đầy đủ.

Cô để lại một điều giản dị hơn:

Một con đường đã được giữ bằng chính tuổi trẻ của mình.

Có những người đã đi qua tuổi thanh xuân chỉ trong vài năm ngắn ngủi, nhưng những gì họ để lại cho đất nước thì còn mãi.

Nguyễn Thị Hoài và 12 đồng đội nằm lại ở Truông Bồn ngày ấy.

Những chuyến xe sau đó vẫn đi qua.

Đất nước rồi thống nhất.

Những con đường hôm nay đã rộng hơn, đẹp hơn.

Nhưng mỗi khi nhắc đến Truông Bồn, chúng ta vẫn có thể hình dung những cô gái, chàng trai tuổi đôi mươi năm nào đang đứng giữa khói bom, lấy tuổi xuân của mình mở đường cho tương lai.

Đó chính là ý nghĩa sâu sắc của “Thời hoa lửa” – một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh để thế hệ sau được sống trong hòa bình.