CÔ GÁI NGUYỄN THỊ MỘT VÀ LÁ CỜ TRÊN NÓC NHÀ VIỆC PHÚ CƯỜNG

Có những câu chuyện lịch sử không bắt đầu bằng tiếng súng hay những trận đánh lớn. Có khi, lịch sử được viết nên bởi một cô gái trẻ với chiếc xe đạp, một lá cờ được giấu kín trong giỏ xách và một niềm tin mãnh liệt rằng ngày quê hương được giải phóng rồi sẽ đến.

Câu chuyện về cô Nguyễn Thị Một – người con của vùng đất Thủ Dầu Một – là một câu chuyện như thế.

Những năm tháng chiến tranh, Thủ Dầu Một là một vùng đất có vị trí quan trọng. Cuộc sống của người dân diễn ra giữa những biến động lớn của lịch sử. Trong những con đường, khu chợ, xóm nhỏ tưởng như bình thường ấy, vẫn có những người âm thầm hoạt động cách mạng, góp sức cho ngày quê hương được tự do.

Nguyễn Thị Một sinh ra trong một gia đình lao động nghèo. Cô từng làm công nhân tại làng sơn mài Tương Bình Hiệp. Tuổi đời còn rất trẻ nhưng cô đã sớm được giác ngộ cách mạng và tham gia hoạt động bí mật ngay trong lòng địch. Năm 1973, khi chưa đầy 17 tuổi, cô đã làm công tác giao liên, chuyển thư từ, tài liệu giữa chiến khu và nội thành, móc nối đưa thanh niên yêu nước vào chiến khu, đồng thời theo dõi tình hình để báo cáo cho tổ chức.

Công việc ấy tưởng như đơn giản nhưng luôn tiềm ẩn nguy hiểm. Một chuyến đi có thể là một lần đối mặt với sự kiểm tra, truy xét. Có những lúc cô bị bắt, bị tra hỏi, nhưng vẫn giữ kín những điều cần phải giữ. Hai lần bị bắt, cuối cùng cô vẫn được trả tự do vì không khai thác được thông tin từ người nữ giao liên trẻ tuổi ấy.

Rồi mùa Xuân năm 1975 đến.

Không khí chiến trường ngày một thay đổi. Những tin tức về thắng lợi của quân và dân ta liên tiếp truyền về. Trong lòng những người hoạt động cách mạng ở Thủ Dầu Một, một niềm tin lớn dần lên: ngày giải phóng quê hương đã ở rất gần.

Ngày 28/4/1975, Nguyễn Thị Một nhận một nhiệm vụ đặc biệt. Cô phải chuyển gấp ba công văn cho cánh quân phía Nam. Đồng thời, cô được giao nhiệm vụ phối hợp chuẩn bị cho ngày giải phóng và trực tiếp treo lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam trên cột cờ Nhà việc Phú Cường – một địa điểm hành chính quan trọng của chính quyền cũ tại Thủ Dầu Một.

Đối với một cô gái mới 19 tuổi, đó là nhiệm vụ không hề nhỏ.

Cô hiểu rằng con đường vào trung tâm thị xã không đơn giản. Các chốt kiểm soát vẫn còn đó. Vì vậy, mỗi lần ra vào nội ô, cô phải chuẩn bị sẵn những câu trả lời nếu bị hỏi. Có lúc cô nói mình đi mua đậu phụng về cho cha trồng, có lúc nói vào chợ để đón người thân. Những lời giải thích bình dị ấy giúp cô vượt qua các trạm kiểm soát và tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.

Đêm 29/4.

Tại một cơ sở cách mạng ở khu vực chợ Cây Dừa, Nguyễn Thị Một cùng chị Hồng Nhung bắt tay vào chuẩn bị lá cờ cho ngày hôm sau. Căn nhà nhỏ trở thành nơi chuẩn bị cho một khoảnh khắc mà có lẽ cả hai đều hiểu sẽ đi vào lịch sử.

Suốt đêm, họ gần như không ngủ.

Những đường kim mũi chỉ nối lại thành một lá cờ. Ngoài ra, họ còn chuẩn bị những băng đỏ để sử dụng trong ngày giải phóng. Lá cờ được gấp cẩn thận, giấu kín để sáng hôm sau đưa vào trung tâm thị xã.

Sáng 30/4/1975.

Thủ Dầu Một thức dậy trong một không khí khác thường.

Nguyễn Thị Một cùng đồng đội đạp xe từ khu vực chợ Cây Dừa hướng về trung tâm thị xã. Trên đường đi, khung cảnh đã thay đổi. Đến khu vực Ngã sáu, cô nhìn thấy quần áo và quân trang của binh lính chính quyền cũ bị bỏ lại bên đường. Nhiều vị trí quan trọng nhanh chóng được lực lượng cách mạng tiếp quản.

Và rồi cô nhìn thấy lá cờ giải phóng tung bay.

Khoảnh khắc ấy càng củng cố niềm tin rằng ngày mà cô và biết bao người đã chờ đợi thực sự đã đến.

Đích đến của cô là Nhà việc Phú Cường.

Khi đến nơi, cô gặp những cán bộ, chiến sĩ cách mạng đang tiến hành tiếp quản địa điểm. Trong đó có đồng chí Bảy Tấn, người sau này là Bí thư Thành ủy Thủ Dầu Một.

Nguyễn Thị Một bước vào Nhà việc Phú Cường.

Cô còn rất trẻ. Cô chưa quen địa hình của tòa nhà và phải dò dẫm từng bước để tìm vị trí thích hợp. Nhưng nhiệm vụ đã rõ ràng: lá cờ phải được đưa lên.

Và rồi, lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được cắm trên nóc Nhà việc Phú Cường.

Khoảng 10 giờ sáng ngày 30/4/1975, lá cờ nửa xanh, nửa đỏ với ngôi sao vàng tung bay trong nắng. Từ những căn nhà, góc phố, người dân bắt đầu ùa ra. Niềm vui lan khắp thị xã.

Thủ Dầu Một đã được giải phóng.

Đối với Nguyễn Thị Một, giây phút ấy không chỉ là hoàn thành một nhiệm vụ. Đó là giây phút mà những năm tháng gian khổ, những chuyến giao liên âm thầm, những lần đối mặt với nguy hiểm và những ngày tháng chờ đợi được kết tinh trong một hình ảnh duy nhất: lá cờ cách mạng tung bay trên nóc một công sở giữa trung tâm Thủ Dầu Một.

Cô gái 19 tuổi ngày ấy sau này tiếp tục công tác, đảm nhiệm nhiều vị trí tại các phòng, ban của thành phố Thủ Dầu Một, trong đó có hai nhiệm kỳ gắn bó với Hội Nông dân thành phố. Khi nghỉ hưu, bà vẫn giữ trong mình tinh thần của người từng trải qua những năm tháng đấu tranh cách mạng.

Nửa thế kỷ đã trôi qua.

Thủ Dầu Một hôm nay đã đổi thay rất nhiều. Những con đường xưa đã trở nên rộng rãi, những khu phố ngày càng phát triển, nhịp sống hiện đại nối tiếp từng ngày. Nhưng giữa sự đổi thay ấy, câu chuyện về cô Nguyễn Thị Một vẫn còn đó như một phần ký ức không thể quên của vùng đất.

Bởi lịch sử không chỉ được làm nên bởi những người đứng ở nơi lớn lao nhất.

Lịch sử còn được làm nên bởi những con người rất đỗi bình thường, những cô gái tuổi đôi mươi dám nhận một nhiệm vụ khó khăn, âm thầm đi qua những con đường đầy nguy hiểm và giữ trọn niềm tin vào ngày mai.

Với Nguyễn Thị Một, có lẽ hình ảnh đẹp nhất của tuổi trẻ chính là lá cờ năm ấy.

Một lá cờ được may trong đêm.

Một chuyến xe đạp trong buổi sớm.

Một cô gái 19 tuổi bước lên nóc Nhà việc Phú Cường.

Và một khoảnh khắc, khi lá cờ tung bay, cả Thủ Dầu Một cùng reo lên trong niềm vui ngày giải phóng.

Đó không chỉ là câu chuyện của riêng cô Nguyễn Thị Một.

Đó là câu chuyện về một thế hệ tuổi trẻ đã sống, đã cống hiến và đã đặt tuổi xuân của mình vào những năm tháng đặc biệt của quê hương, để hôm nay, những thế hệ sau có thể bước đi trên một Thủ Dầu Một bình yên, tươi đẹp và đang từng ngày vươn lên.

Và mỗi khi tháng Tư trở về, người ta lại nhớ đến cô gái năm xưa – Nguyễn Thị Một – cùng lá cờ đã tung bay trên nóc Nhà việc Phú Cường vào buổi sáng lịch sử ngày 30/4/1975.