CÔ GÁI NHỎ BÉ BÒ QUA HÀNG RÀO THÉP GAI

Có những người bước vào chiến tranh bằng một khẩu súng.

Có những người bắt đầu bằng một chiếc ba lô.

Còn với Phạm Thị Oanh, hành trang đầu tiên của một nữ chiến sĩ biệt động lại là một thân hình nhỏ bé đến mức từng bị trả về vì không đủ sức làm nhiệm vụ vận tải.

Nhưng chính thân hình ấy sau này lại trở thành một lợi thế đặc biệt giữa những con đường chật hẹp của Sài Gòn.

Phạm Thị Oanh quê ở Đức Hòa, Long An, sinh ra trong một gia đình thuần nông có bảy anh chị em. Nhà nghèo, không có ruộng riêng, những đứa trẻ trong gia đình phải đi làm thuê từ sớm. Oanh cũng không có điều kiện học hành đầy đủ.

Năm 14 tuổi, cô gái trẻ quyết định thoát ly gia đình để tham gia cách mạng.

Tháng 8-1965, khi mới 15 tuổi, Phạm Thị Oanh được đưa về đoàn vận tải của Y Tư, thuộc Phân khu Sài Gòn - Gia Định.

Nhưng công việc vận tải đòi hỏi sức khỏe.

Oanh quá nhỏ bé.

Cô bị trả về.

Đó có thể là một sự thất vọng đối với một cô gái mới 15 tuổi.

Nhưng thay vì quay lại cuộc sống cũ, Oanh tiếp tục tìm cách được hoạt động.

Sau đó, tổ chức cho cô đi học chữ, tham gia một khóa huấn luyện đặc biệt rồi điều sang tổ biệt động của Phân khu Sài Gòn - Gia Định.

Từ một cô gái không đủ sức gùi hàng, Phạm Thị Oanh trở thành một nữ giao liên hoạt động ngay giữa thành phố.

Nhiệm vụ của cô không phải lúc nào cũng là chiến đấu trực tiếp.

Có khi là đưa tin.

Có khi là dẫn đường.

Có khi là vận chuyển.

Có khi phải xuất hiện giữa phố phường như một người dân bình thường.

Và cũng có khi, một người nhỏ bé như cô lại phải làm công việc mà chỉ cần một sơ suất cũng có thể khiến cả đội hình bị lộ.

Đó là đặc thù của lực lượng biệt động Sài Gòn - Gia Định.

Họ sống hợp pháp hoặc bán hợp pháp giữa lòng thành phố, hoạt động bí mật và được huấn luyện để đánh vào những mục tiêu trọng yếu của đối phương. Trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, lực lượng biệt động được giao nhiệm vụ đánh vào các cơ quan đầu não, căn cứ và mục tiêu chiến lược ngay trong nội đô.

Cuối năm 1967, các đội biệt động được tập trung về căn cứ để huấn luyện.

Những người vốn hoạt động bí mật, thậm chí gặp nhau ngoài đường cũng không biết thân phận của nhau, giờ đây được tập hợp lại.

Họ học cách đánh trong đô thị.

Học sử dụng nhiều loại vũ khí.

Học cách tiến vào thành phố và chuẩn bị cho những trận đánh mà tất cả đều hiểu rằng khả năng trở về là rất mong manh.

Đêm mùng Một Tết Mậu Thân năm 1968, Cụm Biệt động 679 tấn công Bộ Tổng Tham mưu quân đội Sài Gòn.

Trận đánh kéo dài.

Sau một đêm chiến đấu, lực lượng biệt động bị đối phương bao vây.

Nhiều người hy sinh, nhiều người bị thương.

Đến ngày hôm sau, một vấn đề đặc biệt nghiêm trọng xuất hiện:

đạn sắp hết.

Trong chiến đấu, có những lúc lòng dũng cảm không thể thay thế được đạn dược.

Muốn tiếp tục giữ trận địa, phải có đạn.

Và muốn có đạn, phải có người đi lấy.

Người được giao nhiệm vụ ấy là nữ giao liên mang bí danh Hương.

Hương chính là Phạm Thị Oanh.

Một chiếc xe bị hỏng nằm bên ngoài khu vực chiến đấu.

Đạn ở đó.

Nhưng giữa nơi ấy và vị trí của đồng đội là một khoảng đất đầy nguy hiểm.

Trực thăng quần thảo.

Đạn bắn từ nhiều phía.

Hàng rào thép gai chắn ngang đường.

Phạm Thị Oanh không thể đứng lên chạy.

Cô phải bò.

Từng đoạn một.

Khi đối phương xả súng, cô nằm im.

Khi tiếng súng tạm ngưng, cô tiếp tục bò.

Mỗi mét đường là một lần phải đối diện với nguy hiểm.

Qua được hàng rào, cô lấy đạn rồi tìm cách đưa trở lại.

Đạn được giấu vào ống quần và buộc lại.

Cô tiếp tục bò qua khu vực nguy hiểm để trở về với đồng đội.

Một lần chưa đủ.

Oanh thực hiện việc lấy đạn nhiều lần.

Đến lần thứ ba, đối phương mới phát hiện.

Hình ảnh một cô gái nhỏ bé bò qua hàng rào thép gai giữa khói lửa không phải là một cảnh tượng lớn lao theo nghĩa thông thường.

Không có xe tăng.

Không có pháo lớn.

Không có một trận đánh riêng được đặt tên.

Chỉ có một người phụ nữ trẻ, một số đạn cần được đưa vào trận địa và một đoạn đường đầy nguy hiểm.

Nhưng đôi khi, số phận của một trận chiến lại phụ thuộc vào chính những việc tưởng như nhỏ bé ấy.

Đạn được đưa vào.

Những người còn lại tiếp tục chiến đấu.

Phạm Thị Oanh lại trở thành người vận chuyển giữa hai phía của một trận địa đang bị bao vây.

Chiều mùng 2 Tết, khi không thấy lực lượng chi viện, cấp trên quyết định những người còn đủ sức phải cải trang và rút lui theo đường hợp pháp.

Lúc ấy, trong số những người còn lại, Phạm Thị Oanh và Phạm Thị Nhung là hai nữ giao liên còn đủ sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ.

Hai người được lệnh rút ra ngoài để tìm cấp trên và báo cáo tình hình.

Ban đầu, họ không muốn rời đồng đội.

Nhưng cuối cùng, mệnh lệnh được đưa ra.

Và họ phải thực hiện.

Đó cũng là một phần của chiến tranh mà những câu chuyện về trận đánh thường ít khi nhắc đến.

Không phải lúc nào lòng dũng cảm cũng là ở lại.

Đôi khi, lòng dũng cảm còn là chấp nhận rời khỏi nơi mình muốn ở lại để hoàn thành một nhiệm vụ khác.

Phạm Thị Oanh đã sống trong những nghịch lý như thế.

Cô từng bị trả về vì quá nhỏ bé.

Nhưng chính đôi chân nhỏ bé ấy đã nhiều lần đưa cô đi qua những tuyến đường nguy hiểm.

Cô từng không đủ sức làm nhiệm vụ vận tải nặng.

Nhưng về sau lại trở thành người đưa tin, dẫn đường và vận chuyển đạn trong những trận đánh khốc liệt giữa thành phố.

Cô không phải người đứng ở vị trí chỉ huy.

Cô cũng không phải người tạo nên những kế hoạch chiến đấu lớn.

Công việc của cô thường nằm ở phía sau.

Nhưng nếu những người lính chiến đấu cần đạn, cần tin tức, cần đường đi và cần một người đưa họ vào hoặc đưa họ ra, thì những người giao liên như Phạm Thị Oanh trở thành một mắt xích không thể thiếu.

Trong Tết Mậu Thân 1968, Phạm Thị Oanh còn tham gia dẫn đường và đưa lực lượng vào nội thành.

Đặc biệt, bà trực tiếp tham gia trận đánh Bộ Tổng Tham mưu quân đội Sài Gòn ngày 31-1-1968. Các tư liệu của Quân khu 7 ghi nhận Cụm Biệt động 679 đã giữ trận địa gần hai ngày đêm; lực lượng ta chịu nhiều tổn thất về người trong trận đánh này.

Sau những năm chiến đấu, Phạm Thị Oanh được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào danh hiệu ấy, người ta có thể bỏ qua câu chuyện rất đặc biệt ở phía trước:

Một cô gái 15 tuổi từng bị trả về vì quá nhỏ bé.

Một cô gái không được học hành đầy đủ.

Một cô gái xuất thân từ gia đình nghèo ở Long An.

Và rồi cô trở thành một trong những nữ chiến sĩ biệt động góp phần đưa lực lượng vào giữa lòng Sài Gòn.

Điều đó khiến câu chuyện về Phạm Thị Oanh không chỉ là câu chuyện về lòng dũng cảm.

Nó còn là câu chuyện về sự thích nghi.

Chiến tranh không phải lúc nào cũng cần những con người mạnh nhất.

Có những nhiệm vụ cần người nhanh nhẹn.

Có những nhiệm vụ cần người kín đáo.

Có những nhiệm vụ cần người có thể hòa vào đám đông.

Và có những lúc, một thân hình nhỏ bé lại có thể len qua những nơi mà người khác khó đi qua.

Phạm Thị Oanh đã biến điều từng được xem là điểm yếu thành khả năng của mình.

Thân hình nhỏ bé không khiến cô rời khỏi con đường đã chọn.

Nó chỉ khiến cô tìm một cách khác để bước tiếp.

Nhiều năm sau, khi kể lại trận đánh năm xưa, người nữ giao liên ấy vẫn xúc động khi nhớ về đồng đội.

Chiến tranh đã lùi xa.

Nhưng những đoạn đường từng bò qua dưới làn đạn, những hàng rào thép gai, những lần đưa đạn vào trận địa và những người đã không trở về vẫn là một phần ký ức không dễ phai mờ.

Có lẽ vì thế mà khi nhắc đến Phạm Thị Oanh, người ta không chỉ nên nhớ đến danh hiệu Anh hùng.

Hãy nhớ đến cô gái 15 tuổi từng bị trả về.

Nhớ đến người nữ giao liên đã bò qua hàng rào thép gai.

Nhớ đến những viên đạn được giấu trong ống quần.

Và nhớ rằng trong một cuộc chiến, chiến thắng không chỉ được tạo nên bởi những người nổ súng.

Nó còn được giữ lại bởi những người âm thầm đưa đạn đến nơi tiếng súng đang vang lên.

Một cô gái nhỏ bé.

Một hàng rào thép gai.

Một trận địa đang cạn đạn.

Và một con người vẫn tiếp tục bò về phía trước.

Đó là một lát cắt rất nhỏ của thời hoa lửa.

Nhưng chính những lát cắt nhỏ ấy đã ghép nên một phần lịch sử của cả dân tộc.