CÔ GÁI PA KÔ 16 TUỔI VÀ TUỔI XUÂN NĂM ẤY

Có những câu chuyện chỉ cần một lần được lắng nghe cũng đủ khiến người trẻ lặng đi. Có những người mẹ không sinh ra những người con của mình, nhưng lại dành cả cuộc đời để yêu thương, chở che và nuôi dưỡng.

Trong một hoạt động của CLB Kỹ năng sống IBIM – Trường THPT A Túc, Quảng Trị, các thành viên đã thực hiện chương trình “Bữa cơm tất niên – ấm tình lòng mẹ Việt Nam” với mong muốn được đến thăm, trò chuyện, chăm sóc và tri ân những người đã dành tuổi xuân cho quê hương, đất nước.

Điểm đến hôm ấy là căn nhà của bà Hồ Thị Hon, người Pa Kô thân thuộc gọi bà bằng cái tên Giã Vầng, ở xã Lìa, huyện Hướng Hóa, Quảng Trị.

Các bạn trẻ cùng nhau dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị thực phẩm, nấu một bữa cơm tất niên rồi quây quần bên bà. Một bữa cơm không cầu kỳ, nhưng có lẽ lại là một trong những bữa cơm ấm áp nhất, bởi trong đó có sự quan tâm của những người trẻ dành cho một người mẹ đã đi qua gần trọn một thế kỷ với biết bao ký ức.

Và rồi, bên mâm cơm ấy, câu chuyện về cuộc đời bà Giã Vầng dần được mở ra.

Bà sinh năm 1933. Khi tham gia kháng chiến, bà mới khoảng 16–17 tuổi. Vì mong muốn được góp sức cho cách mạng, bà đã khai tuổi mình thành 19–20 để được tham gia. Năm 1956, bà tham gia lực lượng dân quân du kích và gắn bó với cuộc kháng chiến chống Mỹ gần 20 năm. Bà từng là đội trưởng “đội quân tóc dài”.

Nhắc về những năm tháng chiến đấu, bà nói một câu rất giản dị nhưng khiến người nghe xúc động:

“Một là tiến, hai là lùi, lùi thì thua, vậy bà cứ tiến thôi.”

Đó không chỉ là một câu nói. Đó là cách một cô gái tuổi đôi mươi đối diện với chiến tranh – không chọn lùi bước, không nghĩ cho riêng mình, mà cứ thế tiến về phía trước vì quê hương.

Tuổi trẻ của bà và những người chị em trong “đội quân tóc dài” cũng từng có những ước mơ rất đỗi bình thường. Nhưng giữa chiến tranh, họ đã tự nhắc nhau “ba khoan: khoan yêu, khoan cưới, khoan con”.

Khoan yêu. Khoan cưới. Khoan có con.

Đó là lời khuyên mà những người phụ nữ trong đội quân tóc dài dành cho nhau để tạm gác hạnh phúc riêng, dành trọn tuổi xuân cho kháng chiến. Và nhiều năm sau, bà Giã Vầng vẫn nhắc lại “ba khoan” với những người trẻ như một lời gửi gắm, để các cháu hiểu hơn về sự hy sinh và những lựa chọn của thế hệ bà trong những năm tháng đất nước còn chiến tranh.