Cô gái thích hát trên công trường Hoàng Liên Sơn

Nếu gặp bà Phùng Thị Bích hôm nay, ít ai nghĩ người phụ nữ nhỏ nhẹ ấy từng có những năm tháng thanh xuân đầy nhọc nhằn nơi công trường thanh niên xung phong vùng biên giới phía Bắc.

Sinh năm 1961, bà nhập ngũ tháng 9 năm 1984, tham gia lực lượng thanh niên xung phong tuyến đường Hoàng Liên Sơn I. Khi ấy, vùng biên vẫn còn nhiều khó khăn sau chiến tranh, đường sá hiểm trở, đời sống thiếu thốn. Những thanh niên tuổi đôi mươi như bà Bích lên núi với một tinh thần rất giản dị: “Đất nước cần thì mình đi.”

Bà kể mình không khỏe bằng nhiều người khác nên ban đầu khá lo không theo nổi công việc. Công trường ngày ấy chủ yếu làm thủ công: đào đất, gùi đá, phát cây mở đường. Chỉ vài ngày đầu, đôi bàn tay cô gái trẻ đã rớm máu vì cầm cuốc xẻng liên tục.

Nhưng điều khiến đồng đội nhớ nhất về bà không phải sức khỏe, mà là… giọng hát.

“Hồi ấy cứ làm mệt là tôi lại hát,” bà cười. “Hát để quên mỏi chân, quên nhớ nhà.”

Từ những bài dân ca, nhạc cách mạng đến cả mấy câu hát tự chế, bà đều thuộc. Có hôm cả đội đang gùi đá lên dốc, bà cất tiếng hát, thế là mọi người hát theo râm ran cả quả núi.

Buổi tối trong lán, bà thường là người “khởi động văn nghệ”. Chỉ cần lấy chiếc ca nhôm gõ nhịp là cả đội bắt đầu hát vang. Những tiếng cười, tiếng hát giữa núi rừng lạnh giá khiến công trường bớt cô quạnh hơn rất nhiều.

Nhưng phía sau những ngày vui ấy vẫn là vô vàn gian khổ.

Mùa đông Hoàng Liên Sơn rét cắt da. Có những sáng sương phủ kín lối đi, đứng cách vài mét đã không nhìn rõ mặt nhau. Áo quần phơi cả tuần không khô, đêm ngủ phải đốt than sưởi trong lán.

Bà Bích nhớ nhất những chuyến đi gùi lương thực vào điểm thi công xa. Đường núi trơn trượt, một bên là vực sâu. Có lần bà bị trượt chân ngã, cả bao gạo lăn xuống dốc khiến bà ngồi bật khóc vì tiếc. Đồng đội không ai trách, còn chia nhau từng nắm cơm cho bà ăn đỡ đói.

“Ngày ấy sống tình cảm lắm,” bà kể. “Khó khăn nên càng thương nhau.”

Không khí chiến tranh biên giới khi ấy vẫn khiến những người trẻ cảm nhận rõ sự căng thẳng. Ban đêm thi thoảng vẫn nghe tiếng xe quân sự chạy qua, có hôm nghe tin khu vực gần biên giới xảy ra đụng độ, cả đội phải tăng cường trực đường suốt đêm.

Dẫu vậy, điều còn đọng lại sâu sắc nhất trong ký ức bà không phải nỗi sợ, mà là tuổi trẻ đầy nhiệt huyết của một thế hệ thanh niên xung phong.

Bà Phùng Thị Bích bảo rằng đến bây giờ mình vẫn nhớ những buổi sáng cả đội khoác cuốc xẻng lên vai giữa màn sương núi trắng xóa, nhớ tiếng hát vang vọng trên sườn đèo và nhớ cả cảm giác hạnh phúc rất đơn giản khi một đoạn đường mới được hoàn thành.

“Ngày ấy cực thật,” bà cười hiền, “nhưng nếu được sống lại tuổi hai mươi ấy, tôi vẫn sẽ chọn đi thanh niên xung phong.”