Cô gái TNXP lấp bom nổ chậm trên đường Trường Sơn

Những năm 1970, đường 20 Quyết Thắng trên Trường Sơn trở thành trận tuyến đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Mỗi ngày có hàng trăm quả bom trút xuống, để lại trên mặt đường chi chít những hố sâu và vô số bom nổ chậm – thứ vũ khí gieo ám ảnh đối với lực lượng mở đường và TNXP.

Trong bối cảnh đó, Lê Thị Nguyệt, cô gái 19 tuổi người Thanh Chương, trở thành một trong những nữ TNXP gan dạ nhất của Đội 759. Công việc của cô là xử lý bom nổ chậm: tìm, nhận dạng và lấp đất vô hiệu hóa, tạo đường cho xe tải phá vòng vây bom đạn.

Trưa ngày 12/9/1970, tại trọng điểm Cua Chữ A, máy bay Mỹ rải bom rắn, bom bi và đặc biệt là bom nổ chậm xuống toàn tuyến. Đoàn xe 559 đang chờ vượt qua để kịp giờ gùi hàng vào chiến trường, thời gian chỉ tính bằng phút.

Đội của Nguyệt nhận lệnh:
— Bằng mọi giá phải thông đường trước 15 giờ!

Không một phút chần chừ, Nguyệt và ba cô gái khác mang cuốc, xẻng chạy nhanh vào trọng điểm. Đất đá vẫn còn nóng hầm hập. Khói bom chưa tan, từng cụm bụi mù đặc quánh khiến họ ho sặc sụa.

Chỉ mới bước vài bước, Nguyệt phát hiện một quả bom 250 bảng Anh cắm sườn xuống mặt đường, thân bom đen sì còn rỉ khói. Ngòi kích nổ chưa phát nổ – nghĩa là bất cứ rung chấn nào cũng có thể kích hoạt.

Cô gái 19 tuổi chỉ kịp kêu nhỏ:
— Bom nổ chậm! Giữ khoảng cách!

Rồi không chờ đội trưởng phân công, cô tháo chiếc khăn rằn, quấn quanh tay, khom người tiến lại gần. Theo kinh nghiệm người đi trước, xử lý bom nổ chậm không phải là phá bom mà lấp đất để triệt lực nổ nhằm tạo con đường cho xe vượt qua trong tình huống khẩn cấp.

Nguyệt dùng xẻng xúc từng lớp đất đổ lên thân bom. Động tác phải nhẹ như đang bế một đứa trẻ sơ sinh, bởi chỉ cần một va đập mạnh… tất cả sẽ kết thúc. Mồ hôi chảy dài trên gò má, bám vào lớp đất đỏ, đôi tay run run nhưng ánh mắt vẫn sắc lạnh.

Phía sau, các cô gái khác đẩy từng bao đất, từng sọt củi vụn đến bọc xung quanh quả bom, tạo lớp đệm giảm chấn. Chưa lấp xong quả thứ nhất thì một tiếng ầng…ầng vang lên – bom nổ chậm thứ hai cách đó vài chục mét bắt đầu rung bần bật.

Đội trưởng hét lớn:
— Nguyệt, tránh ra! Nó sắp nổ!

Nhưng Nguyệt vẫn cúi rạp người, nói qua hơi thở gấp:
— Chưa được đâu anh! Còn chưa phủ kín, xe qua là nổ mất!

Cô gái nhỏ bé ấy tiếp tục xúc đất, đặt từng nhúm xuống thân bom. Đúng lúc cô vừa lùi lại, quả bom thứ hai phát nổ. Đất đá bắn lên mù mịt. Một mảnh đất lớn nện vào vai Nguyệt khiến cô lảo đảo, nhưng khi đứng dậy, việc đầu tiên là quay lại nhìn quả bom mình vừa lấp.

Nó đã “ngủ yên”.

Không kịp nghỉ, Nguyệt và tổ lại lao sang vị trí tiếp theo. Họ xử lý 5 quả bom nổ chậm và lấp hơn 20 hố bom chỉ trong chưa đầy hai giờ. Đến 14 giờ 50, tuyến đường được thông. Tiếng xe đoàn 559 rền vang trong lòng núi, hiệu lệnh cho một mạch đường vừa sống lại giữa bom đạn.

Khi đoàn xe cuối cùng vượt qua, đội trưởng vỗ vai Nguyệt, giọng xúc động:
— Hôm nay mà không có em, chắc đường 20 lại tắc cả đêm.

Nguyệt chỉ cười hiền, xua tay:
— Bọn em chỉ làm việc của người TNXP thôi anh ạ. Có xe qua là vui rồi!

Giờ đây, khi đã sống những năm tháng yên bình ở xã Thanh Phong (sau sáp nhập hành chính), nhìn lại quá khứ, bà Nguyệt chỉ nói một câu giản dị:

“Ngày đó, chúng tôi trẻ lắm, mạnh mẽ lắm. Bom nổ chậm thì xử lý, đường bị bom cắt thì lấp. Miễn đường thông cho xe đi là được.”

Câu chuyện của cô gái TNXP lấp bom nổ chậm giữa Trường Sơn năm ấy đến nay vẫn như bản anh hùng ca của biết bao nữ thanh niên xung phong thời hoa lửa – những người đã góp máu và tuổi xuân để giữ mạch đường Trường Sơn không bao giờ tắt.