CÔ GÁI XƯỞNG MAY CHẠY RA TRẬN ĐỊA

Trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ, Lam Hạ, vùng đất nằm bên cầu Phủ Lý và tuyến giao thông quan trọng của miền Bắc, thường xuyên phải hứng chịu bom đạn. Những cây cầu, nhà ga, tuyến đường sắt và các đầu mối giao thông trở thành mục tiêu đánh phá của máy bay Mỹ. Trước tình hình đó, lực lượng dân quân phòng không Lam Hạ vừa sản xuất, vừa huấn luyện, vừa trực tiếp chiến đấu cùng bộ đội bảo vệ quê hương.

Trong số những cô gái của Lam Hạ ngày ấy có Đinh Thị Tâm, sinh năm 1948, quê ở thôn Đình Tràng. Tâm là con cả trong gia đình có sáu chị em. Sau khi học hết lớp 7, vì hoàn cảnh gia đình, chị phải nghỉ học để đi làm công nhân tại một xưởng may. Cuộc sống của một cô gái trẻ khi ấy vốn đã nhiều thiếu thốn, nhưng chiến tranh khiến những người con gái như Tâm không thể chỉ đứng ngoài nhìn quê hương bị bom đạn tàn phá.

Tâm tham gia lực lượng dân quân phòng không Lam Hạ và được huấn luyện sử dụng các loại pháo, sẵn sàng thay thế đồng đội trên trận địa. Công việc của các nữ dân quân khi ấy không chỉ là cầm súng. Những lúc chưa có báo động, họ vẫn làm ruộng, làm việc nhà, sản xuất để duy trì cuộc sống. Nhưng khi tiếng kẻng báo động vang lên, tất cả nhanh chóng rời công việc thường ngày để chạy về trận địa.

Trước ngày 1/10/1966, Tâm đang làm việc tại xưởng may. Biết tình hình chiến đấu ở quê nhà ngày càng căng thẳng, chị đã đề nghị cha vào làm thay công việc của mình để chị được ra trận địa trực chiến. Đó là một quyết định rất giản dị nhưng thể hiện rõ tinh thần của người con gái mới mười tám tuổi: khi quê hương cần, chị muốn có mặt ở nơi nguy hiểm nhất.

Sáng 1/10/1966, máy bay Mỹ mở nhiều đợt đánh phá khu vực Phủ Lý. Trận địa pháo phòng không Lam Hạ trở thành một trong những mục tiêu bị tập trung oanh tạc. Lực lượng dân quân cùng bộ đội chủ lực kiên quyết bám trận địa. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, trong ngày hôm đó, lực lượng phòng không Lam Hạ phối hợp với bộ đội bắn rơi hai máy bay A4 của Mỹ. Sau nhiều đợt không kích, máy bay Mỹ tập trung đánh phá trận địa pháo.

Đến khoảng hơn 10 giờ sáng, bom và rốc-két trút xuống trận địa.

Trong khoảnh khắc khốc liệt ấy, sáu nữ dân quân Lam Hạ đã hy sinh, trong đó có Đinh Thị Tâm. Những người con gái đang trực tiếp chiến đấu đã không rời vị trí. Theo tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, khi Tâm hy sinh, tay chị vẫn đang cầm đạn pháo; mái tóc dài bị cuốn vào thân pháo. Hình ảnh ấy trở thành một trong những ký ức đau thương nhưng đầy sức lay động về những cô gái Lam Hạ.

Người cha của Tâm cũng có mặt trong những giờ phút đau đớn ấy. Sau khi con gái hy sinh, ông đưa thi hài chị nằm tạm trong vườn mía rồi tiếp tục quay lại lo cho những người bị thương. Chiến tranh buộc người cha phải nén nỗi đau riêng để tiếp tục công việc cứu người giữa trận địa.

Nhiều năm sau chiến tranh, những người từng sống và chiến đấu cùng Tâm vẫn không quên cô gái có mái tóc dài, tính tình hiền hậu và luôn sẵn sàng nhận phần việc khó. Bà Nguyễn Thị Tình, người từng là trung đội trưởng nữ dân quân Lam Hạ, kể lại rằng các nữ dân quân khi ấy coi nhau như chị em trong một gia đình. Bà vẫn nhớ rõ từng người, từng năm sinh và những trận đánh mà họ đã hy sinh.

Đinh Thị Tâm ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Chị không có một cuộc sống dài để thực hiện những ước mơ bình dị của tuổi thanh xuân. Nhưng lựa chọn của chị trước ngày 1/10/1966 đã nói lên một điều rất rõ: đối với thế hệ thanh niên thời ấy, bảo vệ quê hương không phải là một khẩu hiệu xa xôi. Đó là việc họ sẵn sàng biến thành hành động ngay khi Tổ quốc cần.

Ngày nay, trận địa pháo Lam Hạ đã trở thành địa danh lịch sử. Mười nữ dân quân Lam Hạ đã hy sinh ở những trận địa và thời điểm khác nhau trong các năm 1966–1967, trở thành biểu tượng về tuổi trẻ, lòng dũng cảm và sự hy sinh vì quê hương.

Câu chuyện về Đinh Thị Tâm vì thế không chỉ là câu chuyện về một nữ dân quân đã ngã xuống. Đó còn là câu chuyện về một cô gái đang làm việc trong xưởng may, có gia đình, có tuổi trẻ và có những ước mơ riêng, nhưng khi quê hương đứng trước bom đạn, chị đã chọn trở về trận địa.

Bài học còn lại cho tuổi trẻ hôm nay là lòng yêu nước không nhất thiết bắt đầu từ những điều lớn lao. Nó có thể bắt đầu từ trách nhiệm với quê hương, từ việc dám nhận phần việc khó, biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân và sống sao cho tuổi trẻ của mình có ý nghĩa.