Cô Giang - Nữ chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi và mối tình gắn với Việt Nam Quốc Dân Đảng

Nguyễn Thị Giang sinh năm 1909 tại thị xã Phủ Lạng Thương, tỉnh Bắc Giang, trong một gia đình có bảy người con. Cha bà tham gia phong trào văn thân nên gia đình phải chuyển lên thị xã để buôn bán, và bà được nuôi dưỡng trong môi trường có tinh thần yêu nước.

Sau khi học xong lớp nhất, bà cùng người chị ruột là Nguyễn Thị Bắc được Nguyễn Khắc Nhu dìu dắt và kết nạp vào tổ chức Việt Nam Dân Quốc. Khi Việt Nam Quốc Dân Đảng được thành lập và sáp nhập với các tổ chức có cùng mục tiêu đánh đuổi thực dân Pháp, bà đã có dịp gặp và gắn bó với Nguyễn Thái Học. Bà được cử giữ chức Tổng thư ký của đảng, đồng thời phụ trách tuyên truyền, binh vận và liên lạc giữa các cơ sở ở nhiều địa phương.

Trước thời điểm tổng khởi nghĩa, bà cùng chị gái đảm nhận việc vận chuyển vũ khí từ Phú Thọ lên Yên Bái bằng đường sắt, cải trang thành người buôn bán để qua mặt địch. Cuộc khởi nghĩa nổ ra vào đêm mồng 10 rạng ngày 11 tháng 2 năm 1930 ở nhiều nơi, nhưng nhanh chóng bị thực dân Pháp đàn áp quyết liệt. Nguyễn Thái Học và nhiều đồng chí nòng cốt bị bắt, trong đó có người chị ruột của bà.

Khi nghe tin người chồng sắp bị hành hình tại Yên Bái, bà đã nảy ra ý định giải cứu nhưng chưa kịp thực hiện. Ngày 16 tháng 6 năm 1930, bà biết tin Nguyễn Thái Học và mười hai đồng chí sẽ bị xử chém vào hôm sau, liền cải trang và đi lên Yên Bái, mang theo một khẩu súng lục. Sau khi chứng kiến cảnh xử án, bà về phòng trọ viết hai bức thư tuyệt mệnh, một gửi cha mẹ chồng và một gửi người chồng đã khuất, kèm theo bài thơ bày tỏ nỗi day dứt vì chưa làm tròn nghĩa vụ cứu nước.

Sáng ngày 18 tháng 6 năm 1930, bà về làng Thổ Tang để lạy tạ cha mẹ chồng và trao lại chiếc đồng hồ cho em chồng. Chiều cùng ngày, khi đến gốc cây đề đầu làng Đồng Vệ - nơi hai vợ chồng từng cùng ngồi trò chuyện, bà đã kết thúc đời mình bằng khẩu súng được người chồng tặng trong ngày đính ước, lúc mới 21 tuổi.

Tên tuổi của Nguyễn Thị Giang được ghi nhận trong lịch sử dân tộc, được đặt cho một trường trung học phổ thông và nhiều con đường ở các địa phương. Câu chuyện về bà nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về lòng yêu nước, tinh thần dấn thân vì độc lập của đất nước và ý chí không khuất phục trước nghịch cảnh.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Cô Giang" (https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4_Giang), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.