Cô giao liên - Năm Thắng

Bà tên thật là Đỗ Thị Năm, biệt hiệu “Năm Thắng”. Sinh năm 1949. Quê gốc tại ấp Phú Lợi (nay thuộc xã Phú Thành) theo kể lại của người cùng thời. Sinh ra trong một gia đình rất nghèo, thuộc tầng bần cố nông; cha mất sớm, bà phải sống với mẹ và làm thuê kiếm sống.

Tháng 4/1965, khi còn rất trẻ (~16 tuổi), bà xin làm công tác giao liên tại xã Lục Sĩ Thành, huyện Trà Ôn. Ban đầu bộ phận giao liên xã rất nhỏ (khoảng 5 người), cả nam và nữ, được lãnh đạo bởi ông Tư Già (đảng viên). Họ hoạt động chủ yếu bằng ghe xuồng (đi trên sông), chở tài liệu, đưa đón các cán bộ cách mạng, vận chuyển thư từ, vũ khí, v.v. Khi giao liên phát triển hơn, số lượng tăng lên (có lúc đến 10 người), và xã lập 2 trạm giao liên: một trạm đặt tại vườn dân (khu cảnh sát Hai Ngãi) và một trạm ở cù lao Tân Quy (xã Tích Thiện). Công việc giao liên rất nguy hiểm: ghe xuồng phải lẩn vào lùm bụi ven sông, di chuyển khi thủy triều lớn/ròng, tránh sự kiểm tra của tàu tuần tra địch.

Bà bị địch bắt vào nhà giam khi đã mang thai được 4 tháng. Khi chuyển dạ, bà Năm bị còng tay chân giải qua nhà thương Vĩnh Long. Bảy ngày sau sinh bà bị giải về tiếp tục giam tại Khám lớn. Để ghi nhớ hoàn cảnh nghiệt ngã này, bà Năm đặt tên con mình là Nguyễn Văn Thật. Trong cảnh lao tù khốn khổ, bà Năm được các chị em bạn tù đùm bọc chia sẻ từng tấm áo, giọt sữa để bà nuôi con nhỏ. Bà Năm đã kiên gan giữ gìn khí tiết người chiến sĩ cách mạng; nuôi nấng, bảo bọc đứa con vẹn tròn.

Chiến thắng ngục tù, địch phải trả tự do cho bà vào tháng 7/1969. Khi ra khỏi Khám lớn, bà tiếp tục hoạt động cách mạng, lập được nhiều chiến công.

Tham khảo “Báo Vĩnh Long”