Cô giao liên Thu Hà – Cánh chim nhỏ trên đường số 10
Thu Hà sinh năm 1933, quê tại Đông Hưng. Cô nhỏ nhắn, gương mặt hiền hậu, giọng nói nhẹ như gió, ai gặp cũng tưởng chỉ là cô gái bán hàng rong bình thường. Nhưng ít ai biết Hà là giao liên quan trọng của cơ sở Việt Minh trên trục đường số 10 – tuyến đường địch canh gác nghiêm ngặt.
Mới 17 tuổi, Hà đã nhận nhiệm vụ mang thư mật, thuốc men và hướng dẫn cán bộ vượt qua những điểm kiểm soát dày đặc. Mỗi chuyến đi của Hà đều là một cuộc đánh cược với cái chết. Địch không ít lần bắt được người giao liên và xử bắn ngay bên đường để thị uy. Nhưng Hà không hề run sợ. Cô luôn nghĩ: “Nếu mình dừng lại, bao nhiêu anh em sẽ đói thuốc, đói tin.”
Hà có tài cải trang cực nhanh. Lúc giả làm người bán trứng, lúc là cô gái đi gánh rau, khi lại hóa thành người xin việc làm thuê. Nhiều lần, lính Pháp hỏi han, Hà vẫn bình tĩnh trả lời bằng giọng ngô nghê rất tự nhiên khiến chúng mất cảnh giác.
Tháng 6/1951, Hà gặp lần nguy hiểm lớn nhất. Khi đang vượt đoạn đê Đông Hưng, cô bị lính Pháp phát hiện vì bọn chúng nghi ngờ gánh hàng quá nhẹ. Hà lập tức giả vờ trượt chân, làm cả quang gánh rơi xuống ruộng. Lợi dụng lúc địch xuống kiểm tra, Hà dẫn dụ chúng vào khu vực có du kích mai phục. Trận phục kích ấy tiêu diệt gần hết toán lính – một chiến công có phần công lớn của Hà.
Nhưng chỉ vài tháng sau, trong một chuyến công tác đêm, Hà bị phục kích khi đang băng qua cánh đồng lúa. Cô hy sinh ở tuổi 19. Trên tay vẫn giữ chặt túi tài liệu chưa kịp giao.
Người dân Đông Hưng gọi Hà là “cánh chim nhỏ giữa bão đạn”. Tinh thần quả cảm của cô trở thành biểu tượng cho lớp nữ giao liên Thái Bình thời kháng chiến.
