Cô giáo vùng cao trong những năm kháng chiến chống Pháp
Bà Nông Thị Xuân là người dân tộc Tày, một trong những nữ giáo viên đầu tiên của nền giáo dục cách mạng tại Chiến khu Việt Bắc. Bà đã dành cả tuổi thanh xuân để "cõng chữ" lên non, dạy học cho con em đồng bào các dân tộc và xóa mù chữ cho cán bộ, chiến sĩ. Lớp học của bà là những mái nhà sàn đơn sơ, là những bìa rừng, góc núi, nhưng đã thắp sáng ước mơ cho bao thế hệ.
Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, hưởng ứng lời kêu gọi "diệt giặc dốt" của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bà Xuân tình nguyện trở thành giáo viên Bình dân học vụ. Bà được phân công về dạy học tại các bản làng xa xôi thuộc huyện Hàm Yên, Tuyên Quang. Điều kiện dạy học vô cùng thiếu thốn: không bảng, không phấn, không sách vở. Bà phải dùng than củi viết lên tấm ván gỗ, hoặc viết lên nền đất cho học trò tập đọc. Học trò của bà đủ mọi lứa tuổi, từ em nhỏ đến các cụ già, ai cũng háo hức được biết chữ. Bà kể, có những học trò phải đi bộ hàng chục cây số đường rừng, mang theo nắm cơm độn sắn để đến lớp. Thương học trò, bà thường nhường phần cơm của mình cho các em. Những năm kháng chiến chống Pháp ác liệt, lớp học phải di chuyển liên tục vào sâu trong rừng để tránh địch càn quét. Nhưng dù ở đâu, tiếng đánh vần ê a vẫn vang lên đều đặn. Nhiều học trò của bà sau này đã trưởng thành, trở thành cán bộ cách mạng, sĩ quan quân đội. Bà Xuân tự hào: "Nghề dạy học của tôi tuy vất vả nhưng vui lắm. Nhìn học trò biết đọc, biết viết, tôi quên hết mệt nhọc".
