Cô học trò ham đọc báo

Những năm tuổi thơ của Nguyễn Thị Bình trôi qua trong một Sài Gòn vừa nhộn nhịp vừa nhiều biến động. Buổi sáng, tiếng xe kéo, tiếng rao hàng và tiếng chuông xe điện vang khắp phố phường. Nhưng đối với cô học trò nhỏ, có một âm thanh còn hấp dẫn hơn tất cả: tiếng sột soạt của những tờ báo mới.

Nhà Bình không có nhiều tiền để mua báo thường xuyên. Mỗi khi cha mang về một tờ báo cũ từ chỗ làm, cô bé lại nâng niu như một món quà quý.

Bình đọc từ trang đầu đến trang cuối.

Đọc cả những mục mà nhiều người lớn bỏ qua.

Đọc những tin trong nước, những câu chuyện về người dân lao động, những bài viết nói về học tập, về xã hội và về vận mệnh đất nước.

Có lần, cha thấy con gái chăm chú bên tờ báo đã cũ liền hỏi:

– Con đọc hiểu hết không?

Bình ngẩng lên:

– Có chỗ chưa hiểu, nhưng con muốn biết ngoài kia đang xảy ra chuyện gì.

Cha nhìn con thật lâu rồi mỉm cười:

– Ham tìm hiểu là điều tốt.

Từ hôm ấy, mỗi khi có báo cũ, ông lại để dành cho con gái.

Chiều nào tan học, Bình cũng ghé qua sạp báo đầu phố. Em chưa đủ tiền mua, chỉ đứng đọc nhờ những hàng tít lớn và vài đoạn ngắn được người bán cho phép xem qua.

Ông chủ sạp báo thấy cô bé ngày nào cũng đến, bật cười:

– Lại xem báo nữa à?

– Dạ, con xem một chút thôi.

– Sau này chắc làm nhà báo mất!

Bình đỏ mặt cười rồi cúi xuống đọc tiếp.

Có những hôm trời mưa, em đứng nép dưới mái hiên, tay giữ chặt tờ báo khỏi ướt. Người qua đường nhìn cô học trò nhỏ say mê đọc tin tức mà nhiều khi không khỏi ngạc nhiên.

Ở trường, bạn bè thích kể chuyện phim ảnh hay trò chơi, còn Bình thường hỏi:

– Cậu có đọc tin này chưa?

Nhiều bạn lắc đầu.

Em lại kiên nhẫn kể cho các bạn nghe điều mình vừa đọc được.

Cô giáo một lần nhận xét:

– Bình không chỉ đọc để biết, mà còn đọc để suy nghĩ.

Quả thật, điều cuốn hút cô bé không phải chỉ là thông tin mới lạ. Em muốn hiểu vì sao người dân còn nghèo, vì sao đất nước có nhiều bất công và vì sao có những người dám đứng lên đấu tranh cho điều họ tin là đúng.

Một buổi tối, dưới ánh đèn dầu, Bình đang đọc báo thì mẹ bước vào.

– Con chưa làm xong bài tập à?

– Con làm rồi, giờ con đọc thêm báo.

Mẹ nhìn tờ báo đầy chữ rồi hỏi:

– Đọc nhiều thế có mệt không?

Bình lắc đầu:

– Con thấy như được đi ra ngoài thế giới vậy.

Mẹ khẽ cười, vuốt tóc con gái:

– Chỉ mong con đọc để trở thành người có ích.

Những lời ấy Bình luôn ghi nhớ.

Dần dần, việc đọc báo trở thành thói quen không thể thiếu. Em học được cách lắng nghe nhiều ý kiến khác nhau, học cách đặt câu hỏi và không chấp nhận hiểu biết hời hợt.

Có hôm gặp một từ khó, em ghi lại vào sổ tay rồi hỏi thầy cô hôm sau. Có bài viết làm em suy nghĩ cả đêm. Có câu chuyện về người nghèo khiến em thấy thương hơn những phận đời quanh mình.

Nhiều năm sau, khi Nguyễn Thị Bình trở thành nhà hoạt động cách mạng và nhà ngoại giao, người ta thấy ở bà sự hiểu biết rộng, khả năng phân tích và tầm nhìn xã hội sâu sắc.

Có lẽ những phẩm chất ấy không xuất hiện trong một ngày.

Chúng bắt đầu từ cô học trò nhỏ đứng bên sạp báo đầu phố, từ những tờ báo cũ được đọc đi đọc lại dưới ánh đèn dầu và từ khát vọng muốn hiểu cuộc đời bằng chính suy nghĩ của mình.

Đêm Sài Gòn lại yên tĩnh.

Trong căn nhà nhỏ, cô bé Bình gấp tờ báo lại, nhìn ngọn đèn đang cháy và nghĩ về những điều vừa đọc.

Em chưa biết tương lai sẽ đưa mình đi đâu.

Nhưng em đã hiểu rằng tri thức không chỉ nằm trong sách giáo khoa.

Có khi nó nằm trong những trang báo kể chuyện về con người, về đất nước và về thời đại mà mình đang sống.

Và từ những trang báo bình dị ấy, một tâm hồn yêu học hỏi, yêu quê hương và luôn muốn hiểu sâu hơn về cuộc đời đã âm thầm lớn lên.