"Cỗ máy phá tăng" của Quân đội Nhân dân Việt Nam

Tô Văn Đực sinh năm 1942 tại xã Nhuận Đức, huyện Củ Chi, vùng đất nổi tiếng với truyền thống đấu tranh cách mạng kiên cường. Chứng kiến quê hương ngày đêm bị bom B-52 và các cuộc càn quét của quân Mỹ tàn phá, tháng 2 năm 1962, khi vừa tròn 20 tuổi, ông tình nguyện gia nhập lực lượng dân quân du kích với mong muốn góp sức bảo vệ quê hương.

Ban đầu, ông được giao phụ trách công xưởng sửa chữa vũ khí của du kích. Trong điều kiện thiếu thốn nghiêm trọng về trang bị, Tô Văn Đực cùng đồng đội tận dụng các mảnh bom, đường ray xe lửa, ống thép xe ô tô và nhiều loại sắt vụn để chế tạo súng trường, cải tiến súng ngắn K54, sửa chữa và sản xuất nhiều loại vũ khí phục vụ chiến đấu. Dù không được đào tạo chuyên môn về cơ khí, ông vẫn bằng sự sáng tạo và kinh nghiệm thực tiễn đã chế tạo thành công nhiều loại vũ khí phù hợp với điều kiện chiến trường.

Năm 1966, trước các cuộc càn quét quy mô lớn của quân đội Mỹ với sự yểm trợ của xe tăng và thiết giáp, Tô Văn Đực bắt đầu nghiên cứu chế tạo các loại mìn chống tăng. Ông trực tiếp thu gom những quả bom chưa nổ trên chiến trường, bất chấp nguy hiểm đến tính mạng, để lấy thuốc nổ phục vụ sản xuất vũ khí. Từ đó, ông sáng chế thành công mìn cán và đặc biệt là mìn gạt – loại vũ khí có sức công phá lớn, giúp lực lượng du kích chặn đứng nhiều đợt tiến công của xe tăng đối phương.

Các sáng kiến của Tô Văn Đực nhanh chóng được áp dụng rộng rãi tại chiến trường Củ Chi và nhiều địa phương khác. Theo thống kê được đề cập trong chương trình Những anh hùng thế kỷ XX, các loại mìn do ông nghiên cứu và cải tiến đã góp phần phá hủy khoảng 5.000 xe tăng cùng nhiều phương tiện quân sự của đối phương. Thành tích này khiến quân đội Mỹ hết sức bất ngờ trước khả năng sáng tạo của những người nông dân Việt Nam trong điều kiện chiến tranh.

Với những đóng góp xuất sắc về kỹ thuật quân sự và thành tích chiến đấu, năm 1967, khi mới 24 tuổi, Tô Văn Đực được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục công tác trong quân đội, giữ chức Phó Chủ nhiệm Kỹ thuật Quân khu 7, tiếp tục nghiên cứu, phát huy các sáng kiến kỹ thuật phục vụ nhiệm vụ quốc phòng.

Không chỉ là người sáng chế nhiều loại vũ khí hiệu quả, Tô Văn Đực còn là biểu tượng của tinh thần sáng tạo, dũng cảm và ý chí vượt khó của người chiến sĩ Việt Nam. Cuộc đời và những cống hiến của ông góp phần làm nên truyền thống anh hùng của vùng đất thép Củ Chi, đồng thời trở thành tấm gương về lòng yêu nước, tinh thần tự lực và sáng tạo trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.