“Có một người lính đã đi vào bất tử”

Cù Chính Lan sinh năm 1930, tại một vùng quê nghèo thuộc tỉnh Thanh Hóa. Tuổi thơ của anh gắn liền với ruộng đồng, với những ngày lam lũ kiếm ăn trong cảnh đất nước còn chìm trong ách đô hộ. Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, không khí độc lập lan tỏa khắp nơi, nhưng niềm vui chưa kịp trọn vẹn thì thực dân Pháp quay trở lại xâm lược. Cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ ngày 19/12/1946, mở ra một thời kỳ chiến đấu lâu dài, gian khổ của dân tộc.

Như bao thanh niên thời ấy, Cù Chính Lan sớm giác ngộ cách mạng và gia nhập quân đội. Anh trở thành chiến sĩ của Đại đoàn 304 — một trong những đơn vị chủ lực của quân đội ta lúc bấy giờ. Những năm 1949–1950, anh tham gia nhiều trận đánh nhỏ, tích lũy kinh nghiệm chiến đấu trong điều kiện thiếu thốn về vũ khí, trang bị.

Năm 1951, tình hình chiến trường có nhiều biến động lớn. Sau những thắng lợi của ta trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, quân Pháp buộc phải thay đổi chiến lược, tăng cường lực lượng cơ động và sử dụng nhiều phương tiện hiện đại, đặc biệt là xe tăng và thiết giáp. Đầu năm 1951, chúng mở chiến dịch Hòa Bình nhằm chiếm giữ vị trí chiến lược quan trọng này, đồng thời dụ chủ lực của ta ra đối đầu.

Trước tình hình đó, ta mở Chiến dịch Hòa Bình (từ tháng 12/1951 đến đầu năm 1952) để tiêu hao sinh lực địch và phá vỡ kế hoạch của chúng. Trong chiến dịch này, nhiều trận đánh ác liệt đã diễn ra, đặc biệt là các trận phục kích trên các tuyến đường mà quân Pháp thường xuyên cơ động bằng xe cơ giới.

Một trong những trận đánh tiêu biểu diễn ra vào cuối năm 1951, tại khu vực Ninh Bình — nơi quân Pháp sử dụng xe tăng yểm trợ cho bộ binh trong các cuộc càn quét. Đơn vị của Cù Chính Lan nhận nhiệm vụ phục kích địch. Đây là nhiệm vụ khó khăn, bởi khi ấy, bộ đội ta còn rất thiếu vũ khí chống tăng hiệu quả. Đối đầu với xe tăng gần như là đối đầu trực diện với một “pháo đài di động”.

Trận đánh bắt đầu trong điều kiện địa hình phức tạp. Bộ đội ta lợi dụng địa hình rừng núi, mai phục chờ địch. Khi quân Pháp lọt vào trận địa, ta nổ súng. Những loạt đạn đầu tiên gây bất ngờ, khiến đội hình địch rối loạn. Nhưng ngay sau đó, xe tăng của chúng xuất hiện, tiến lên phía trước, dùng hỏa lực mạnh để phản kích.

Tiếng động cơ gầm rú, xích sắt nghiền nát đất đá, đạn pháo và súng máy từ xe tăng bắn ra dữ dội, buộc bộ đội ta phải tản ra, tìm cách tiếp cận gần hơn để tiêu diệt.

Trong tình thế đó, Cù Chính Lan nhận thấy nếu không chặn được xe tăng, trận địa sẽ bị phá vỡ. Anh nhanh chóng xin nhiệm vụ tiêu diệt chiếc xe tăng đang uy hiếp đội hình. Đây là một nhiệm vụ cực kỳ nguy hiểm, bởi để đánh được xe tăng, người lính phải áp sát trong khoảng cách rất gần — gần như đối mặt trực tiếp với cái chết.

Lợi dụng địa hình, Cù Chính Lan bò thấp, tiến dần về phía chiếc xe tăng. Đạn từ xe tăng bắn ra liên tục, đất đá bắn tung lên xung quanh. Khoảng cách được rút ngắn từng mét một. Khi đã tiếp cận đủ gần, anh dũng cảm xông lên, dùng lựu đạn và bộc phá tấn công vào xe.

Lần tấn công đầu khiến xe tăng bị chấn động, nhưng chưa bị tiêu diệt hoàn toàn. Không chần chừ, anh tiếp tục áp sát, bất chấp nguy hiểm, thực hiện lần đánh thứ hai. Lần này, chiếc xe tăng bị phá hủy, dừng hẳn hoạt động.

Nhưng ngay trong quá trình chiến đấu quyết liệt ấy, Cù Chính Lan đã anh dũng hy sinh.

Chiếc xe tăng bị tiêu diệt không chỉ là một kết quả chiến thuật. Nó có ý nghĩa lớn hơn rất nhiều. Trong bối cảnh quân ta còn hạn chế về vũ khí chống tăng, hành động của Cù Chính Lan đã chứng minh rằng bằng lòng dũng cảm và quyết tâm, người lính Việt Nam có thể đánh bại cả những phương tiện chiến tranh hiện đại.

Trận đánh kết thúc với thắng lợi của ta. Tinh thần chiến đấu của bộ đội được nâng cao rõ rệt. Từ những kinh nghiệm như vậy, quân đội ta dần hoàn thiện cách đánh chống xe tăng, góp phần vào những chiến thắng lớn hơn sau này.

Sau khi hy sinh, Cù Chính Lan được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên của anh được đặt cho nhiều đơn vị, trường học, con đường — như một cách để thế hệ sau ghi nhớ và tri ân.

Câu chuyện về Cù Chính Lan không phải là huyền thoại được thêu dệt, mà là một sự thật lịch sử. Những mốc thời gian, chiến dịch, địa điểm đều được ghi lại trong tài liệu chính thống. Nhưng điều khiến câu chuyện ấy sống mãi không chỉ là tính xác thực, mà là ý nghĩa của nó.