CÓ MỘT THỜI TUỔI TRẺ ĐI QUA KHÓI LỬA

Có những trang sách khép lại giữa tuổi thanh xuân, để một trang sử của dân tộc được viết tiếp bằng máu, nước mắt và lòng yêu nước.

Có lẽ, trong cuộc đời mỗi con người, điều đáng tiếc nhất không phải là một ước mơ chưa thành, mà là khi người ta còn cả một cuộc đời phía trước, nhưng không còn cơ hội để thực hiện ước mơ ấy.

Đã có một thời như thế. Một thời, những người trẻ Việt Nam rời mái trường khi trang vở còn viết dở, gấp lại cuốn sách đang đọc, đặt xuống cây bút còn chưa ráo mực để lên đường ra trận. Họ đi khi tuổi đời vừa chạm ngưỡng đôi mươi, khi những dự định còn nằm trên giấy, khi tương lai vẫn mở ra trước mắt với biết bao điều chưa kịp gọi thành tên.

Họ đã từng là những người học trò bình thường. Từng có một chỗ ngồi quen thuộc trong lớp học, từng hồi hộp trước mỗi kỳ thi, từng thức khuya bên ngọn đèn để hoàn thành bài vở. Họ cũng từng mơ về một ngày tốt nghiệp, một công việc mình yêu thích, một mái nhà nhỏ, một cuộc sống bình yên bên những người thương yêu.

Trên những trang giấy trắng, họ viết về tương lai bằng tất cả niềm tin của tuổi trẻ. Nhưng rồi, giữa những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa, có một lời gọi lớn hơn mọi ước mơ riêng tư: lời gọi của Tổ quốc.

Và họ đã lên đường.

Không phải vì họ không còn yêu những trang sách. Không phải vì họ không còn tha thiết với những tháng năm đẹp nhất của đời mình. Mà bởi họ hiểu rằng, muốn tiếp tục học tập, muốn được sống, được yêu thương và được thực hiện những ước mơ bình dị, trước hết phải có một đất nước độc lập, một quê hương không còn bóng quân thù.

Thế là những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi khoác ba lô, rời giảng đường, rời mái nhà thân thuộc, bước vào những năm tháng mà không ai có thể biết trước ngày trở về.

Họ gác lại ước mơ của riêng mình, không phải vì những ước mơ ấy nhỏ bé, mà bởi tình yêu dành cho đất nước đã trở thành điều lớn lao hơn tất cả.

Có những cuộc chia tay diễn ra trong vội vã. Một lời dặn dò chưa kịp nói hết, một cái ôm chưa kịp thật lâu, một ánh mắt cố giấu đi những giọt nước mắt. Người mẹ đứng bên hiên nhà, người cha lặng lẽ nhìn theo, người thương cố nở một nụ cười để tiễn người mình yêu lên đường.

Trong hành trang của những người lính trẻ, ngoài ba lô và những vật dụng cần thiết, có lẽ còn có cả một miền thương nhớ.

Là bữa cơm mẹ nấu, là tiếng cha gọi ngoài sân, là mái trường nằm dưới bóng cây, là con đường quen thuộc mỗi ngày đi học. Là những người bạn từng cùng nhau chia sẻ một cuốn sách, những buổi chiều tan lớp, những lời hẹn ước tưởng chừng còn rất nhiều thời gian để thực hiện.

Và có cả những lời hứa: ngày đất nước yên bình, con sẽ trở về.

Họ mang lời hứa ấy đi qua những chặng đường hành quân, qua những cánh rừng, những trận bom, những đêm dài không ngủ. Có lẽ, trong những giây phút mệt mỏi nhất, hình ảnh quê nhà đã trở thành nơi nương náu dịu dàng nhất của tâm hồn. Nghĩ đến mẹ, họ có thêm sức mạnh để bước tiếp. Nghĩ đến người thương, họ có thêm niềm tin để vượt qua gian khó. Nghĩ đến ngày trở về, họ lại tự nhủ mình phải sống, phải chiến đấu, phải giữ lấy hy vọng.

Bởi phía sau mỗi người lính là một miền quê đang chờ đợi. Phía sau mỗi bước chân ra trận là những người thân gửi gắm cả cuộc đời mình vào một lời hẹn.

Nhưng chiến tranh chưa bao giờ hứa sẽ trả lại mọi người nguyên vẹn những gì đã mang đi.

Có những người đã trở về sau ngày đất nước hòa bình. Có những người mang theo thương tích suốt phần đời còn lại. Và có những người mãi mãi không thể thực hiện lời hẹn năm xưa.

Họ nằm lại giữa núi rừng, nơi những cánh thư chưa kịp gửi đi; giữa những cánh đồng, nơi khói súng còn chưa tan; giữa một tuổi xuân đang độ đẹp nhất mà cuộc đời không cho phép họ đi đến cuối.

Có thể, trước lúc hy sinh, họ vẫn nghĩ về ngày trở lại. Có thể, trong khoảnh khắc cuối cùng, điều hiện lên trong tâm trí họ không phải những điều lớn lao, mà chỉ là khuôn mặt mẹ, mái nhà thân thuộc, một người đang đợi mình ở quê hương.

Chúng ta không thể biết hết những suy nghĩ cuối cùng ấy. Nhưng chúng ta biết rằng, đã có biết bao người ra đi với một niềm mong mỏi rất đỗi con người: được sống, được trở về, được tiếp tục cuộc đời mà mình từng mơ ước.

Và chính điều ấy khiến sự hy sinh của họ trở nên đau đáu đến nhường nào.

Trong những năm tháng chiến tranh, có những trang nhật ký được viết giữa rừng sâu. Có những lá thư được gửi về từ chiến trường với nét chữ vội vàng. Có những dòng tâm sự kể về nỗi nhớ nhà, về đồng đội, về những ngày gian khổ, và về niềm tin rằng ngày chiến thắng nhất định sẽ đến.

Đọc lại những dòng chữ ấy, ta nhận ra phía sau hình ảnh người chiến sĩ kiên cường là một tâm hồn trẻ trung, nhạy cảm, biết yêu thương và biết đau trước những mất mát.

Họ không phải những con người không biết sợ hãi. Họ cũng có những phút yếu lòng, những đêm nhớ nhà đến không ngủ được, những khoảnh khắc thèm một bữa cơm gia đình, một giấc ngủ bình yên, một ngày không phải nghe tiếng bom rơi.

Nhưng họ vẫn bước tiếp.

Bởi tình yêu nước không chỉ được làm nên từ những lời thề lớn lao. Đôi khi, tình yêu ấy nằm trong việc một người lính sẵn sàng nhường phần lương khô cho đồng đội; một người thanh niên xung phong kiên trì san lấp hố bom để đoàn xe đi qua; một cô gái mở đường nén nỗi sợ hãi, tiếp tục công việc giữa những đợt oanh tạc. Tình yêu ấy hiện diện trong những bàn tay nắm lấy nhau giữa hiểm nguy, trong lời động viên dành cho người đồng đội đang kiệt sức, trong quyết tâm không để con đường tiếp viện bị đứt đoạn.

Mỗi người một nhiệm vụ, mỗi người một vị trí, nhưng họ cùng gặp nhau ở một niềm tin: đất nước phải được tự do.

Và trên con đường đi đến ngày độc lập ấy, có những người đã trao đi tuổi trẻ của mình lặng lẽ đến mức khi sự hy sinh được biết đến, họ đã chẳng còn ở đó để nghe một lời tri ân.

Có những cái tên được khắc lên bia đá. Có những người mãi nằm trong những ngôi mộ chưa xác định được danh tính. Có những gia đình đi tìm người thân qua nhiều năm tháng, mang theo một tấm ảnh đã cũ và niềm hy vọng chưa bao giờ tắt.

Sau mỗi cái tên là một cuộc đời. Sau mỗi cuộc đời là những người từng yêu thương họ. Và sau mỗi sự hy sinh là biết bao điều không thể trở lại như xưa.

Bởi chiến tranh có thể kết thúc bằng một ngày chiến thắng, nhưng nỗi nhớ của người ở lại đôi khi kéo dài suốt một đời người.

Có lẽ, điều khiến ta day dứt nhất khi nghĩ về những người trẻ xếp bút nghiên lên đường chính là những điều họ chưa kịp hoàn thành.

Một cuốn sách chưa đọc hết. Một kỳ thi chưa kịp dự. Một lời yêu chưa kịp ngỏ. Một mái nhà chưa kịp dựng. Một lời hẹn chưa kịp thực hiện.

Những điều ấy nhỏ bé biết bao khi đặt giữa chiều dài lịch sử. Nhưng đối với một con người, đó lại là cả thế giới.

Một người lính ngã xuống không chỉ để lại một khoảng trống trong đội hình. Anh còn để lại một chiếc ghế trống trong gia đình, một người mẹ mất con, một người cha mất đi niềm tự hào, một người thương mất đi lời hẹn ước. Có khi, anh còn để lại một cuốn vở mà chẳng ai nỡ mở ra, bởi những dòng chữ bên trong vẫn mang dáng hình của một người từng nghĩ rằng mình sẽ còn nhiều năm tháng phía trước.

Và có những người mẹ, đến cuối đời, vẫn không thôi nhớ về đứa con đã đi xa.

Thời gian có thể làm phai màu những lá thư, làm cũ đi những tấm ảnh, làm những con đường quê thay đổi. Nhưng thời gian không thể khiến một người mẹ ngừng thương con. Dẫu con đã nằm lại ở một nơi xa xôi, trong trái tim mẹ, con vẫn là đứa trẻ ngày nào bước qua ngưỡng cửa, mang theo lời dặn dò và hứa hẹn sẽ trở về.

Có những nỗi đau không thể đo bằng năm tháng. Có những mất mát không thể bù đắp bằng bất kỳ lời an ủi nào. Và có những sự hy sinh, càng đi qua năm tháng, chúng ta càng hiểu rằng không một lời ca ngợi nào có thể nói hết.

Bởi không ai có thể trả lại cho những người đã khuất những năm tháng họ chưa được sống. Không ai có thể viết tiếp thay họ những trang đời đã dừng lại. Điều chúng ta có thể làm là gìn giữ ký ức về họ bằng tất cả sự trân trọng, để những cuộc đời ấy không chìm vào quên lãng.

Tuổi trẻ xếp bút nghiên lên đường là câu chuyện về lòng yêu nước, nhưng cũng là câu chuyện về những con người đã yêu cuộc sống đến nhường nào.

Chính vì yêu cuộc sống, họ mới mong đất nước được hòa bình. Chính vì có những điều thân thương để trở về, họ mới kiên cường đi qua những tháng ngày gian khổ. Và chính vì hiểu rằng quê hương là nơi cất giữ những gì quý giá nhất, họ đã không ngần ngại đứng lên bảo vệ quê hương khi Tổ quốc cần.

Họ ra đi không phải để trở thành những tượng đài bất tử. Họ ra đi vì một niềm tin giản dị mà thiêng liêng: đất nước mình phải được độc lập, đồng bào mình phải được sống trong tự do.

Nhưng lịch sử đã giữ lại tên tuổi họ theo một cách mà có lẽ chính họ cũng không bao giờ nghĩ tới.

Những người học trò năm ấy đã trở thành một phần của lịch sử dân tộc. Những trang sách họ gấp lại đã nhường chỗ cho những trang sử được viết bằng lòng quả cảm. Những ước mơ còn dang dở đã hòa vào ước mơ chung của cả một dân tộc về ngày đất nước thống nhất, non sông liền một dải.

Và trong câu chuyện lớn lao ấy, xin đừng quên những con người nhỏ bé với những cuộc đời rất đỗi bình thường.

Hãy nhớ họ bằng tên gọi, bằng quê hương, bằng những câu chuyện còn được lưu giữ. Hãy nhớ rằng mỗi người đã nằm xuống đều từng có một mái nhà để thương, một người để nhớ, một ước mơ để theo đuổi và một tương lai mà họ đã không thể chạm tới.

Bởi họ không chỉ hy sinh cho một ngày chiến thắng. Họ đã trao đi cả những ngày tháng mà mình đáng lẽ được sống.

Họ đã khép lại trang sách của tuổi trẻ, để Tổ quốc mở ra trang sử độc lập.

Và nếu có một điều gì đó còn ở lại sâu sắc nhất sau tất cả những năm tháng chiến tranh, thì đó chính là tình yêu đất nước được viết nên từ những cuộc đời có thật — những con người đã sống, đã yêu thương, đã mơ ước và đã dũng cảm bước đi, ngay cả khi con đường phía trước có thể không còn ngày trở lại.

Tuổi trẻ ấy đã đi qua, nhưng không mất đi.

Họ ở lại trong từng tấc đất quê hương, trong những cánh rừng từng che chở bước chân hành quân, trong những con đường từng được mở giữa mưa bom bão đạn, trong ký ức của những người mẹ, người cha và trong những trang sử mà dân tộc sẽ còn nhắc mãi.

Có những người đã đi qua tuổi trẻ để làm nên lịch sử.

Và có những người đã gửi lại cả tuổi trẻ của mình cho đất nước, để từ đó, tên tuổi họ trở thành một phần không thể tách rời của Tổ quốc.

Xin nghiêng mình trước những người trẻ đã xếp bút nghiên lên đường — những người đã mang theo ước mơ của riêng mình để gìn giữ ước mơ độc lập, tự do cho cả dân tộc.