Có một tuổi trẻ bên dòng Thạch Hãn

Có những nơi người ta tìm đến để ngắm cảnh, có những nơi người ta tìm đến để khám phá, nhưng cũng có những nơi chỉ cần bước chân qua cổng, lòng người tự nhiên chậm lại. Thành cổ Quảng Trị là một nơi như thế. Nơi đây không có những cánh đồng xanh trải dài hay những con phố nhộn nhịp. Những bức tường, những hàng cây và khoảng không yên tĩnh của hôm nay dường như vẫn đang giữ lại một phần ký ức của những năm tháng chiến tranh. Đứng trước Thành cổ Quảng Trị, tôi bất giác nghĩ rằng có những câu chuyện dù đã đi qua rất nhiều năm nhưng vẫn không thể trở thành chuyện của riêng quá khứ.

Thành cổ Quảng Trị nằm bên dòng sông Thạch Hãn, tại thành phố Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị. Nơi đây gắn liền với cuộc chiến đấu 81 ngày đêm năm 1972 – một trong những cuộc chiến đấu khốc liệt của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Trong suốt 81 ngày đêm, các chiến sĩ đã kiên cường bám trụ, chiến đấu và bảo vệ từng tấc đất của Thành cổ trước những cuộc tiến công dữ dội. Hàng nghìn người đã hy sinh tại nơi đây, để rồi Thành cổ Quảng Trị trở thành một biểu tượng sâu sắc của lòng yêu nước và sự hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Tôi từng học về những năm tháng chiến tranh qua sách giáo khoa. Tôi biết những con số, những mốc thời gian và những chiến thắng được ghi trong lịch sử. Nhưng có lẽ chỉ khi tìm hiểu về Thành cổ Quảng Trị, tôi mới cảm nhận rõ hơn rằng phía sau mỗi con số là một con người. Những người lính năm ấy cũng từng có tuổi trẻ như chúng ta. Họ cũng từng có gia đình để yêu thương, những người bạn để nhớ, những ước mơ riêng và một tương lai mà họ có thể đã hình dung cho mình. Nhưng khi Tổ quốc cần, họ đã gác lại những điều riêng tư ấy để bước vào chiến trường.

Tôi thường tự hỏi những người lính trẻ ngày ấy đã nghĩ gì trong những ngày chiến đấu. Có lẽ họ cũng nhớ nhà. Có lẽ họ cũng mong chiến tranh sớm kết thúc. Có lẽ họ từng nghĩ về ngày được trở về bên cha mẹ, gặp lại người thân và sống một cuộc đời bình dị. Nhưng rất nhiều người trong số họ đã không có cơ hội nhìn thấy ngày hòa bình. Tuổi trẻ của họ dừng lại ở Thành cổ Quảng Trị, còn tương lai mà họ chưa kịp sống đã trở thành một phần của lịch sử dân tộc.

Có một điều khiến tôi đặc biệt xúc động khi tìm hiểu về Thành cổ: sự hy sinh của những người lính không chỉ nằm lại trên mảnh đất này mà còn hòa vào dòng sông Thạch Hãn. Dòng sông ấy hôm nay vẫn lặng lẽ chảy qua Quảng Trị. Nước vẫn trôi về phía biển, những chuyến đò vẫn đi qua và cuộc sống của người dân hai bên bờ vẫn tiếp tục. Nhưng mỗi khi nhắc đến dòng Thạch Hãn, người Việt Nam lại nhớ đến những người lính đã nằm lại nơi đây. Tôi nghĩ dòng sông ấy giống như một chứng nhân của lịch sử. Nó đã nhìn thấy những năm tháng đau thương nhất và cũng đang chứng kiến một đất nước hòa bình mà những người lính năm xưa đã góp phần đem lại.

Ngày nay, Thành cổ Quảng Trị đã trở thành một địa chỉ đỏ, nơi nhiều thế hệ tìm đến để tưởng niệm những người đã hy sinh. Những ngày tháng chiến tranh đã lùi xa, nhưng những nén hương được thắp lên tại đây vẫn là lời nhắc nhở rằng hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có. Có người đã đánh đổi tuổi trẻ, có người đánh đổi cuộc đời, có gia đình mất đi người thân yêu nhất để đất nước có được ngày hôm nay.

Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất không phải là chiến tranh đã khốc liệt đến mức nào, mà là chúng ta đang sống như thế nào trong hòa bình. Một thế hệ được sinh ra khi đất nước đã thống nhất có thể dễ dàng xem hòa bình là điều hiển nhiên. Chúng ta đến trường mỗi ngày, có thể lựa chọn ngành học mình yêu thích, có thể trò chuyện với bạn bè, theo đuổi ước mơ và nghĩ về tương lai. Nhưng nếu những điều bình thường ấy được đặt cạnh tuổi trẻ của những người đã hy sinh tại Thành cổ Quảng Trị, tôi mới hiểu rằng mình đang được sống trong một món quà rất lớn mà lịch sử trao lại.

Vì vậy, tôi nghĩ lòng biết ơn không nên chỉ dừng lại ở việc tưởng niệm. Với thế hệ trẻ, biết ơn còn là biết sống sao cho xứng đáng với những gì cha ông đã đánh đổi. Chúng ta không cần phải làm những điều quá lớn lao. Một học sinh có thể bắt đầu bằng việc học tập nghiêm túc, tìm hiểu lịch sử dân tộc, biết trân trọng gia đình, sống có trách nhiệm với cộng đồng và không thờ ơ trước những vấn đề của quê hương, đất nước. Một người trẻ có thể góp sức bằng tri thức, bằng sự sáng tạo và bằng mong muốn xây dựng một Việt Nam ngày càng tốt đẹp hơn. Đó chính là cách chúng ta tiếp nối những người đã nằm lại khi tuổi đời còn rất trẻ.

Tôi nghĩ về những người lính ở Thành cổ Quảng Trị. Họ đã từng có một ngày mai mà họ chưa kịp nhìn thấy. Còn chúng ta hôm nay lại có cả một tương lai rộng mở trước mắt. Có lẽ điều chúng ta có thể làm để tri ân họ là sống thật tốt trong tương lai ấy. Học tập không chỉ để có một công việc tốt, mà còn để trở thành một người có ích. Thành công không chỉ để khẳng định bản thân, mà còn để góp phần làm cho quê hương, đất nước phát triển. Và trưởng thành không chỉ là lớn thêm một tuổi, mà là hiểu được trách nhiệm của mình với những gì thế hệ trước đã để lại.

Có thể nhiều năm sau, những người trẻ hôm nay sẽ quên một vài bài kiểm tra, quên một vài con số hay những mốc thời gian từng học thuộc. Nhưng tôi mong rằng chúng ta sẽ không quên những con người đã làm nên những mốc thời gian ấy. Bởi lịch sử không chỉ là những gì đã xảy ra. Lịch sử còn là ký ức giúp chúng ta hiểu mình là ai và vì sao chúng ta có được cuộc sống hôm nay.

Nếu một ngày được đến Thành cổ Quảng Trị, tôi muốn đứng thật lâu dưới những hàng cây, nhìn khoảng trời bình yên nơi từng trải qua những ngày tháng khốc liệt. Tôi muốn thắp một nén hương cho những người đã nằm lại nơi đây và tự nhắc mình rằng: chúng ta không thể thay đổi quá khứ, nhưng chúng ta có thể quyết định cách mình sống trong hiện tại và tương lai.

Thành cổ Quảng Trị hôm nay đã không còn tiếng bom đạn. Dòng Thạch Hãn vẫn lặng lẽ trôi. Những hàng cây vẫn xanh, bầu trời vẫn rộng và cuộc sống vẫn tiếp tục. Nhưng trong sự bình yên ấy, tôi tin rằng vẫn có một lời nhắc nhở âm thầm vang lên: hãy nhớ những người đã đi trước, hãy trân trọng hòa bình và hãy sống một tuổi trẻ thật có ý nghĩa.

Bởi có những người đã trao lại cho chúng ta cả một tương lai, dù chính họ không bao giờ được nhìn thấy tương lai ấy.

Và chúng ta – những người đang sống trong tương lai mà họ từng mong ước – có trách nhiệm làm cho sự hy sinh ấy trở nên có ý nghĩa.