CÔ NHÍP – NGUYỄN TRUNG KIÊN: NỮ BIỆT ĐỘNG DẪN ĐƯỜNG XE TĂNG VÀO TÂN SƠN NHẤT

Trong những bức ảnh ghi lại ngày 30/4/1975, có một hình ảnh rất đặc biệt: giữa sân bay Tân Sơn Nhất còn ngổn ngang dấu vết chiến tranh, một cô gái trẻ đứng bên chiếc xe tăng của Quân Giải phóng. Cô gái ấy là Cao Thị Nhíp, tên hoạt động Nguyễn Trung Kiên, nữ chiến sĩ biệt động thành. Hình ảnh bà dẫn đường cho xe tăng của Sư đoàn 10, Quân đoàn 3 tiến vào đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất đã trở thành một khoảnh khắc tiêu biểu của ngày Sài Gòn được giải phóng.

Cao Thị Nhíp quê ở Tiền Giang, xuất thân trong một gia đình nghèo. Khi còn trẻ, bà lên Sài Gòn hoạt động cách mạng và tham gia lực lượng biệt động thành. Để che giấu thân phận, bà hoạt động dưới một vỏ bọc rất đời thường: làm công cho gia đình một sĩ quan của chính quyền Sài Gòn. Chính lớp vỏ bình thường ấy giúp người nữ biệt động có điều kiện hoạt động giữa lòng đô thị, nơi mỗi bước đi đều phải đối mặt với sự kiểm soát và nguy hiểm.

Trong những năm hoạt động tại Sài Gòn, công việc của những chiến sĩ biệt động không chỉ là trực tiếp chiến đấu. Họ còn phải nắm tình hình, liên lạc, tìm hiểu địa bàn, chuẩn bị cơ sở và hỗ trợ lực lượng từ bên ngoài khi tiến vào thành phố. Với Cao Thị Nhíp, những năm tháng hoạt động trong lòng đô thị đã giúp bà có sự hiểu biết về địa hình và các tuyến đường ở Sài Gòn – yếu tố trở nên đặc biệt quan trọng khi thời cơ giải phóng thành phố đến gần.

Cuối tháng 4/1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn quyết định. Các cánh quân từ nhiều hướng đồng loạt tiến về Sài Gòn – Gia Định. Một trong những mục tiêu quan trọng là sân bay Tân Sơn Nhất, nơi có vị trí chiến lược đối với hệ thống phòng thủ và hoạt động quân sự của chính quyền Sài Gòn. Ngày 30/4, các lực lượng quân giải phóng tiến công nhiều mục tiêu trọng yếu trong thành phố, trong đó có sân bay Tân Sơn Nhất.

Trong thời khắc ấy, Cao Thị Nhíp xuất hiện với vai trò dẫn đường cho lực lượng xe tăng của Sư đoàn 10, Quân đoàn 3 tiến vào khu vực sân bay. Đây là một nhiệm vụ tưởng như đơn giản nhưng trong bối cảnh chiến đấu lại đòi hỏi sự gan dạ và hiểu biết địa bàn. Người nữ biệt động từ lâu hoạt động trong lòng thành phố nay trở thành người dẫn đường cho những chiếc xe tăng đang tiến nhanh vào một trong những căn cứ quan trọng cuối cùng của đối phương.

Khoảnh khắc ấy đã được nhà báo Đậu Ngọc Đản, phóng viên chiến trường, ghi lại. Sau khi tiến vào Sài Gòn và có mặt tại sân bay Tân Sơn Nhất, ông bắt gặp nữ biệt động bên cạnh những chiếc xe tăng mang cờ Quân Giải phóng. Ông nhận ra sự đặc biệt của hình ảnh ấy và đưa máy ảnh lên ghi lại. Bức ảnh sau đó trở thành một trong những hình ảnh nổi tiếng về ngày 30/4/1975.

Đằng sau một bức ảnh chỉ vài giây là cả một câu chuyện của nhiều năm hoạt động bí mật. Nhà báo Đậu Ngọc Đản kể lại rằng khi gặp tại Tân Sơn Nhất, ông được biết cô gái có tên Cao Thị Nhíp, tên hoạt động là Nguyễn Trung Kiên. Từ một cô gái quê Tiền Giang lên Sài Gòn làm nhiệm vụ, bà đã xuất hiện trong một thời khắc lịch sử đặc biệt, bên cạnh những chiếc xe tăng tiến vào sân bay.

Bức ảnh “Cô Nhíp” không chỉ ghi lại một nữ biệt động giữa ngày toàn thắng. Nó còn cho thấy một khía cạnh khác của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975: sự phối hợp giữa lực lượng vũ trang và những cơ sở, chiến sĩ hoạt động trong lòng đô thị. Chính những người hiểu địa bàn, nắm tình hình và hỗ trợ dẫn đường đã góp phần giúp các cánh quân từ bên ngoài nhanh chóng tiếp cận các mục tiêu trong thành phố. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ cũng ghi nhận trong ngày 30/4, các lực lượng biệt động, tự vệ vùng ven và nội đô phối hợp với các cánh quân tiến công vào những mục tiêu trọng yếu của Sài Gòn – Gia Định.

Sau ngày đất nước thống nhất, hình ảnh nữ biệt động Cao Thị Nhíp tiếp tục được lưu giữ trong ký ức của những người chứng kiến ngày 30/4. Câu chuyện về bà sau đó còn trở thành chất liệu cho bộ phim “Cô Nhíp”, một tác phẩm dựa trên nhân vật có thật; đặc biệt, chính Cao Thị Nhíp được mời tham gia diễn xuất trong phim. Hình ảnh của bà vì thế không chỉ tồn tại trong những bức ảnh tư liệu mà còn đi vào văn hóa nghệ thuật, trở thành một biểu tượng về người phụ nữ biệt động trong những ngày cuối của chiến tranh.

Điều đáng nhớ ở câu chuyện Cao Thị Nhíp không nằm ở việc bà xuất hiện trong một bức ảnh nổi tiếng, mà ở hành trình phía sau khoảnh khắc ấy. Một cô gái trẻ từ Tiền Giang lên Sài Gòn, sống dưới một vỏ bọc bình thường để hoạt động bí mật, rồi trong ngày lịch sử lại xuất hiện giữa đội hình xe tăng tiến vào sân bay Tân Sơn Nhất. Từ bóng tối của hoạt động bí mật đến ánh sáng của ngày toàn thắng, cuộc đời người nữ biệt động đã trở thành một lát cắt đặc biệt của lịch sử Sài Gòn năm 1975.