Có những con người

Có những con người mà cuộc đời của họ đã hóa thành huyền thoại, tên tuổi của họ không chỉ khắc trên đá bia mà còn tạc vào hồn sông núi. Ở mảnh đất Quảng Bình – cửa ngõ của vùng đất lửa Quảng Trị anh hùng – có một người phụ nữ như thế. Đó là Mẹ Suốt (Nguyễn Thị Suốt), người mẹ của cả một đàn con ra trận, người đã chèo lái con đò sinh tử giữa mưa bom bão đạn để nối liền huyết mạch giao thông cho tiền tuyến. Sự hy sinh của Mẹ Suốt không chỉ là khoảnh khắc ngã xuống, mà là một hành trình tận hiến kéo dài suốt những năm tháng chống Mỹ cứu nước trường kỳ.

Năm 1964, khi đế quốc Mỹ bắt đầu leo thang bắn phá miền Bắc, dòng sông Nhật Lệ (Quảng Bình) trở thành một trong những điểm nóng ác liệt nhất. Đây là tuyến đường thủy huyết mạch để vận chuyển vũ khí, lương thực và bộ đội chi viện cho chiến trường miền Nam và vùng đất Quảng Trị đang sục sôi. Giữa lúc lửa đạn mịt mù, khi mà mọi cây cầu đều bị đánh sập, một người phụ nữ đã ngoài 60 tuổi vẫn hiên ngang đứng trên mạn thuyền. Đó là mẹ Suốt. Hình ảnh người mẹ già với mái tóc pha sương, tấm lưng còng nhưng đôi tay gân guốc, rắn rỏi chèo chống con đò nhỏ băng qua những cột nước dựng đứng từ hố bom đã trở thành biểu tượng bất khuất của dân tộc. Mẹ không phải là một người lính có súng trong tay, nhưng mẹ chiến đấu bằng chiếc chèo và lòng quả cảm vô biên. Mỗi chuyến đò chở bộ đội sang sông là một lần mẹ đánh cược mạng sống với tử thần. Mẹ thường nói: "Tui già rồi, chết cũng không tiếc, miễn sao các con sang được bờ để đánh Mỹ là tui vui."

Sự hy sinh của mẹ Suốt được dệt nên từ những ngày đêm không ngủ. Có những lúc máy bay địch quần thảo trên đầu, pháo hạm từ biển bắn vào liên hồi, người dân phải xuống hầm trú ẩn, nhưng mẹ Suốt thì không. Mẹ biết rằng nếu mẹ dừng lại, bộ đội sẽ lỡ chuyến, đạn dược sẽ không kịp đến nơi, và máu của các chiến sĩ ở chiến trường sẽ phải đổ thêm. Suốt những năm từ 1964 đến 1967, mẹ đã thực hiện hàng ngàn chuyến đò. Người ta tính rằng, mỗi năm mẹ chèo khoảng 1.400 chuyến. Hãy tưởng tượng, giữa cái nắng gió Lào khắc nghiệt và cái lạnh thấu xương của miền Trung, một người bà, người mẹ vẫn kiên trì bám sông, bám nước. Đó là một sự hy sinh thầm lặng nhưng vĩ đại vô cùng. Trong căn chòi nhỏ bên bến sông, mẹ không chỉ chở đò mà còn là người chăm sóc, động viên tinh thần cho các chiến sĩ. Mẹ xem họ như con đẻ của mình. Có những đêm mưa phùn, mẹ nấu bát nước chè xanh, chia mẩu sắn luộc cho những người lính trẻ trước khi họ bước vào trận chiến sinh tử. Sự hy sinh của mẹ không chỉ là sức lực, mà là cả tấm lòng người mẹ bao dung, tiếp thêm sức mạnh cho cả một thế hệ lên đường.

Cái chết của mẹ Suốt vào ngày 11 tháng 10 năm 1968 là một nốt lặng đau thương nhưng đầy kiêu hãnh trong bản hùng ca chống Mỹ. Sáng hôm ấy, trời Nhật Lệ xanh ngắt nhưng tiềm ẩn những hiểm nguy rình rập. Địch bất ngờ tổ chức một trận oanh tạc dữ dội nhằm cắt đứt hoàn toàn bến phà sông Nhật Lệ. Trong lúc đang làm nhiệm vụ dưới làn mưa bom, một quả bom bi đã nổ gần nơi mẹ đang chèo đò. Mẹ Suốt ngã xuống ngay trên dòng sông mà mẹ đã gắn bó cả cuộc đời. Mẹ ra đi, tay vẫn còn nắm chặt mái chèo. Máu của mẹ hòa vào dòng nước Nhật Lệ, thấm vào từng thớ đất của quê hương mẹ Suốt. Mẹ hy sinh khi công việc vẫn còn dang dở, khi miền Nam vẫn chưa hoàn toàn giải phóng, nhưng tinh thần của mẹ thì đã kịp thắp sáng lên ngọn lửa anh hùng cho tất cả những người ở lại. "Ngẩng đầu bạch tiết, chân chèo sóng xuôi Một tay lái chiếc đò rời Chở bao nhiêu chuyến, cho người sang sông..." Sự hy sinh của mẹ đã biến dòng sông Nhật Lệ thành một dòng sông huyền thoại. Mẹ không còn nữa, nhưng hình bóng mẹ vẫn in đậm trong tâm trí của những người lính năm xưa. Họ nhớ về mẹ như một điểm tựa tinh thần vững chãi nhất, một người mẹ của đất nước.

Hôm nay, đứng bên bờ sông Nhật Lệ, chúng ta thấy tượng đài Mẹ Suốt hiên ngang, đôi mắt nhìn thẳng về phía biển lớn, tay vẫn cầm mái chèo như đang chuẩn bị cho một chuyến sang sông mới. Quảng Bình, Quảng Trị giờ đây đã xanh màu hòa bình, những vết thương chiến tranh đã mờ phai, nhưng câu chuyện về sự hy sinh của mẹ vẫn được kể lại cho bao thế hệ. Mẹ Suốt không chỉ là một cá nhân, mẹ là hiện thân của tất cả những người mẹ Việt Nam anh hùng: âm thầm, chịu thương, chịu khó và sẵn sàng hy sinh tất cả vì con người, vì đất nước. Mẹ đã đi vào cõi vĩnh hằng, nhưng mỗi con sóng trên dòng Nhật Lệ vẫn như đang kể lại bài ca về người mẹ anh hùng của vùng đất lửa. Sự hy sinh ấy nhắc nhở chúng ta – những thế hệ sinh ra trong hòa bình – rằng mỗi tấc đất ta đang đi, mỗi hơi thở tự do ta đang có, đều được đổi bằng máu và nước mắt của những người đi trước. Mẹ Suốt sẽ mãi là ngọn lửa cháy rực trên dòng sông huyền thoại, soi sáng con đường cho các thế hệ mai sau.