CÓ NHỮNG ĐIỀU CHỈ KHI TRỞ VỀ, NGƯỜI LÍNH MỚI HIỂU HẾT

Có những câu chuyện về chiến tranh được nhớ bằng tiếng súng, bằng những cuộc hành quân, bằng những ngày tháng gian khổ nơi chiến trường. Nhưng cũng có những câu chuyện không có tiếng súng nào cả. Chúng được nhớ bằng một buổi chiều trở về, bằng con đường làng tưởng như đã quen thuộc, bằng ánh mắt của người thân và bằng cảm giác rất lạ của một người lính khi lần đầu tiên được sống lại cuộc đời bình thường sau những năm tháng xa nhà.

Trong những lần gặp gỡ các bác cựu chiến binh, chúng tôi thường nghĩ rằng điều khó khăn nhất của người lính có lẽ là những ngày ở chiến trường. Nhưng khi ngồi nghe bác Lê Duy Thành, sinh năm 1963, kể về những năm tháng tuổi trẻ của mình, chúng tôi lại nhận ra một điều khác: Có những người đã quen với gian khổ đến mức khi trở về, chính sự bình yên lại khiến họ xúc động.

Bác kể về tuổi trẻ của mình bằng một giọng bình thản. Không có sự hào nhoáng của một câu chuyện chiến công, cũng không cố làm cho những năm tháng đã qua trở nên bi tráng. Bác chỉ kể về một người thanh niên của ngày ấy – cũng có những ước mơ rất bình thường, cũng yêu gia đình, yêu quê hương, cũng biết lo sợ và cũng từng mong một ngày mình được trở về.

Nhưng rồi tuổi trẻ ấy đứng trước một lựa chọn lớn của thời đại: lên đường.

Ngày người thanh niên ấy khoác lên mình bộ quân phục, có lẽ bác chưa thể biết những năm tháng phía trước sẽ đưa mình đi bao xa, phải trải qua những gì và ngày trở về sẽ như thế nào. Khi còn trẻ, người ta thường nghĩ về tương lai bằng những điều rất đơn giản. Chỉ cần cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, chỉ cần vượt qua ngày hôm nay, rồi sẽ có một ngày được trở về nhà.

Thế nhưng chiến tranh không bao giờ cho con người biết trước ngày mai.

Những năm tháng trong quân ngũ dần đi qua. Tuổi trẻ cũng đi qua cùng những mùa mưa nắng, những chặng đường hành quân, những ngày xa gia đình và những lần phải học cách mạnh mẽ hơn chính mình.

Có lẽ điều mà người ngoài khó hiểu nhất về những người lính là họ đã từng sống trong hoàn cảnh thiếu thốn như thế nào mà vẫn có thể giữ được niềm tin. Khi không biết ngày mai sẽ ra sao, họ vẫn phải hoàn thành nhiệm vụ. Khi nhớ nhà, họ vẫn phải tiếp tục. Khi mệt mỏi, họ vẫn động viên nhau bước tiếp.

Và rồi có một ngày, người lính được trở về.

Chúng tôi từng nghĩ khoảnh khắc ấy chắc hẳn phải là khoảnh khắc vui nhất.

Nhưng khi nghe bác kể, chúng tôi hiểu rằng sự trở về không chỉ có niềm vui.

Bởi sau những năm tháng xa nhà, mọi thứ đã thay đổi. Người lính trở về vẫn là người con của gia đình, vẫn là người con của quê hương, nhưng bản thân họ cũng đã khác đi rất nhiều. Những điều từng được xem là bình thường trước đây bỗng trở nên quý giá.

Một bữa cơm gia đình.

Một giấc ngủ yên.

Một buổi sáng thức dậy không phải lo nghĩ về tiếng súng hay nhiệm vụ.

Một con đường làng có thể thong thả đi qua.

Một buổi chiều được ngồi bên những người thân yêu mà không phải tự hỏi bao giờ mình mới được gặp lại họ.

Những điều ấy ngày trước vốn quá quen thuộc nên chẳng mấy ai nghĩ rằng mình phải biết ơn vì có chúng.

Chỉ đến khi đã từng sống xa quê hương, từng trải qua những tháng ngày không biết ngày mai thế nào, người ta mới hiểu rằng bình yên không phải là một điều tự nhiên mà có.

Có một chi tiết trong câu chuyện của bác khiến chúng tôi suy nghĩ rất lâu.

Bác không kể nhiều về những điều lớn lao. Bác nói về những thứ rất nhỏ bé của cuộc sống sau ngày trở về. Chính những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại khiến chúng tôi nhận ra giá trị của hòa bình.

Bởi người lính năm xưa đã từng mong một ngày được trở về để nhìn thấy mái nhà của mình.

Còn chúng tôi – những người sinh ra khi chiến tranh đã lùi xa – lại có thể mỗi ngày trở về nhà mà đôi khi chẳng nhận ra đó là một may mắn.

Chúng tôi có thể vô tư ngồi bên mâm cơm gia đình, có thể than mệt vì một ngày học tập, có thể giận dỗi cha mẹ vì những chuyện rất nhỏ, có thể bước đi trên những con đường bình yên mà không bao giờ phải nghĩ rằng ngày mai mình có thể không còn cơ hội trở về.

Bác đã từng có một tuổi trẻ phải đánh đổi bằng những năm tháng xa gia đình.

Còn chúng tôi có một tuổi trẻ được lớn lên trong hòa bình.

Hai thế hệ khác nhau, hai cuộc đời khác nhau, nhưng lại gặp nhau ở một điều: đều mong muốn được sống một cuộc đời có ý nghĩa.

Chúng tôi hỏi bác rằng, nếu được nói một điều với thế hệ trẻ hôm nay, bác sẽ nói gì?

Bác không nói những điều quá lớn lao.

Chúng tôi chỉ cảm nhận được từ câu chuyện của bác một lời nhắn giản dị: thế hệ trẻ hôm nay may mắn hơn rất nhiều, vì vậy hãy biết trân trọng những gì mình đang có và sống sao cho xứng đáng với những người đã đi trước.

Lúc ấy, chúng tôi chợt hiểu rằng có lẽ đó mới chính là ý nghĩa sâu xa nhất của những câu chuyện thời hoa lửa.

Không phải để thế hệ sau chỉ biết chiến tranh đã khốc liệt đến thế nào.

Mà để chúng tôi hiểu rằng phía sau hai chữ hòa bình là tuổi trẻ của biết bao con người.

Phía sau một mái nhà bình yên là những người từng phải rời mái nhà ấy.

Phía sau một bữa cơm đoàn tụ là những tháng ngày có người chỉ biết nhớ về một bữa cơm gia đình.

Và phía sau cuộc sống bình thường mà chúng ta đang có là những năm tháng không hề bình thường của một thế hệ đã đi qua chiến tranh.

Bác Thành đã đi qua tuổi trẻ của mình trong một thời đại mà đất nước cần những người trẻ biết đặt trách nhiệm lên trên những mong muốn riêng. Bác đã lên đường khi tuổi đời còn rất trẻ, để rồi khi trở về, mang theo không chỉ những ký ức của một thời đã qua mà còn mang theo một bài học mà chúng tôi nghĩ rằng thế hệ mình sẽ còn phải nhớ rất lâu:

Đừng đợi đến khi mất đi một điều gì đó mới hiểu nó quý giá.

Đừng đợi đến khi cha mẹ già đi mới hiểu những bữa cơm gia đình đáng trân trọng.

Đừng đợi đến khi chiến tranh trở lại mới biết hòa bình quý giá.

Và cũng đừng đợi đến khi tuổi trẻ qua đi mới tự hỏi mình đã sống những năm tháng đẹp nhất của đời người như thế nào.

Chiều hôm ấy, khi rời khỏi cuộc gặp với bác Thành, chúng tôi đi trên con đường quen thuộc.

Mọi thứ vẫn bình thường.

Trời vẫn xanh. Con đường vẫn đông người. Những mái nhà vẫn sáng đèn. Tiếng nói cười của cuộc sống vẫn vang lên như bao ngày khác.

Nhưng trong lòng chúng tôi, những điều bình thường ấy bỗng trở nên đặc biệt.

Bởi chúng tôi biết, đã từng có một thế hệ phải đi rất xa, phải trải qua rất nhiều gian khổ, để rồi chỉ mong một ngày được trở về và nhìn thấy những điều bình thường ấy.

Có lẽ, đó chính là món quà lớn nhất mà những người lính năm xưa để lại cho thế hệ chúng tôi: không phải một câu chuyện để kể về chiến tranh, mà là một lý do để biết trân trọng hòa bình.

Và chúng tôi tự nhắc mình rằng: Khi một thế hệ đã dùng tuổi xuân để giữ lấy bình yên, thế hệ sau không được phép sống một tuổi trẻ vô nghĩa.