Có những ngọn lửa không cháy bằng thuốc súng. Đó là ngọn lửa của lòng yêu nước, của khí tiết và trí tuệ. Huỳnh Thúc Kháng đã mang ngọn lửa ấy đi suốt cuộc đời mình.

Có những người không cầm súng ngoài chiến trường, nhưng cả cuộc đời vẫn là một cuộc chiến đấu. Họ chiến đấu bằng trí tuệ, bằng ngòi bút, bằng lòng yêu nước và khí tiết của một người con dân tộc.

Huỳnh Thúc Kháng là một người như thế.

Ông sinh năm 1876 tại làng Thạnh Bình, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam. Từ thuở nhỏ, Huỳnh Thúc Kháng đã nổi tiếng thông minh, ham học và có tinh thần cứng cỏi.

Năm 1904, ông đỗ Tiến sĩ, nhưng thay vì tìm kiếm con đường làm quan để hưởng vinh hoa, ông lựa chọn con đường hoạt động vì đất nước.

Trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX, Huỳnh Thúc Kháng cùng nhiều chí sĩ tiến bộ tìm cách đánh thức tinh thần dân tộc, cổ vũ nhân dân học tập, chấn hưng đất nước và chống lại chế độ thực dân.

Ông tham gia phong trào Duy Tân, sau đó bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo. Nhiều năm tháng tù đày không thể khuất phục được ý chí của người chí sĩ xứ Quảng.

Ra tù, ông tiếp tục hoạt động. Năm 1927, ông sáng lập và làm chủ nhiệm tờ Tiếng Dân, một tờ báo có ảnh hưởng lớn ở Trung Kỳ. Qua từng trang báo, ông dùng ngòi bút để nói lên tiếng nói của nhân dân, cổ vũ lòng yêu nước và đấu tranh cho những điều tiến bộ.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, đất nước bước vào một thời kỳ mới. Dù tuổi đã cao, Huỳnh Thúc Kháng vẫn tiếp tục gánh vác trọng trách với Tổ quốc.

Năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp, Huỳnh Thúc Kháng được giao quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ở cương vị ấy, ông làm việc với tinh thần tận tụy, thẳng thắn và đặt lợi ích quốc gia lên trên hết.

Có một câu nói nổi tiếng được nhắc đến khi nói về phẩm chất của Huỳnh Thúc Kháng:

“Dĩ bất biến, ứng vạn biến.”

Giữ vững điều không thay đổi để ứng phó với muôn vàn biến đổi – đó cũng chính là tinh thần mà ông theo đuổi trong suốt cuộc đời mình.

Năm 1947, trên đường công tác tại Quảng Ngãi, Huỳnh Thúc Kháng lâm bệnh nặng và qua đời.

Ông ra đi ở tuổi 71, sau hơn nửa thế kỷ sống và cống hiến cho đất nước.

Huỳnh Thúc Kháng không phải người anh hùng cầm súng giữa chiến trường. Vũ khí của ông là trí tuệ, khí tiết và ngòi bút. Nhưng cuộc đời ông vẫn là một cuộc chiến đấu không ngừng nghỉ cho độc lập và quyền sống của dân tộc.

Hôm nay, khi nhắc đến Huỳnh Thúc Kháng, chúng ta nhớ đến một người con xứ Quảng cương trực, một nhà yêu nước lớn và một nhân cách đáng kính