CÓ NHỮNG NGƯỜI MANG MÙA XUÂN ĐI QUA NĂM THÁNG

Có một buổi chiều, chúng tôi ngồi bên bác Lê Đình Trinh, sinh năm 1964, trong một không gian bình dị của quê hương Đằng Cao. Không có tiếng nhạc hào hùng, không có những lời giới thiệu dài dòng. Chỉ có câu chuyện của một người đã đi qua những năm tháng tuổi trẻ và những ánh mắt chăm chú của những người trẻ đang muốn hiểu thêm về một thế hệ đi trước.

Tôi hỏi bác:

“Bác ơi, nếu phải dùng một từ để nói về tuổi trẻ của mình, bác sẽ chọn từ nào?”

Bác Trinh không trả lời ngay.

Bác nhìn ra ngoài sân, nơi ánh nắng cuối ngày đang chậm rãi rơi xuống những vòm cây.

Một lúc sau, bác nói:

“Tuổi trẻ.”

Rồi bác cười:

“Chỉ có tuổi trẻ mới làm được nhiều việc mà sau này có muốn cũng không làm lại được.”

Câu trả lời tưởng như rất đơn giản ấy lại khiến chúng tôi tò mò.

Bác sinh năm 1964. Tuổi trẻ của bác thuộc về một giai đoạn đặc biệt của đất nước, khi những người trẻ lớn lên trong những năm tháng mà hai chữ “trách nhiệm” có một ý nghĩa rất khác.

Bác không kể về mình bằng giọng của một người muốn được ca ngợi.

Bác kể bình thản.

Như thể những gì đã trải qua chỉ là một phần tự nhiên của cuộc đời.

Nhưng càng nghe, chúng tôi càng nhận ra: chính những điều bác nói nhẹ nhàng nhất lại là những điều khiến người trẻ hôm nay phải suy nghĩ nhiều nhất.

Bác bảo:

“Ngày trẻ, mình cứ nghĩ thời gian còn dài. Hai mươi tuổi nghĩ ba mươi còn xa. Ba mươi nghĩ bốn mươi còn lâu. Đến lúc nhìn lại thì thấy cả một đời đã đi qua.”

Tôi hỏi:

“Vậy điều bác tiếc nhất là gì?”

Bác cười.

“Không phải chuyện được hay mất.”

“Thế là gì ạ?”

“Là những việc mình muốn làm nhưng đã không kịp làm.”

Cả nhóm im lặng.

Có lẽ ai cũng từng có những điều như thế.

Một lời chưa kịp nói.

Một người chưa kịp gặp.

Một ước mơ từng dang dở.

Một việc tốt từng nghĩ rằng “để mai làm cũng được”.

Nhưng “mai” đôi khi không chờ chúng ta.

Bác Trinh nhìn chúng tôi và nói:

“Cho nên còn trẻ thì đừng ngại khó. Có việc muốn làm thì cố gắng làm. Có người cần giúp thì giúp. Có điều đúng thì bảo vệ điều đúng.”

Đó không phải lời dạy dỗ.

Nó giống một lời nhắc nhở của một người đã đi qua nhiều năm tháng dành cho những người đang đứng ở đầu con đường.

Tôi hỏi bác về quê hương.

Bác nhìn ra con đường trước nhà.

“Quê mình thay đổi nhiều lắm.”

Bác kể rằng những con đường, những mái nhà, cảnh vật quanh mình có thể thay đổi theo thời gian. Những điều từng quen thuộc với thế hệ bác dần dần được thay bằng những điều mới mẻ.

Nhưng có một thứ vẫn còn nguyên.

“Là tình cảm của người ta với quê hương.”

Bác nói.

“Đi đâu rồi cũng nhớ về nơi mình sinh ra.”

Tôi hỏi:

“Bác nghĩ quê hương có ý nghĩa thế nào với một người?”

Bác đáp:

“Quê hương là nơi cho mình một cái tên, một gia đình, một tuổi thơ. Sau này đi đâu thì đi, làm gì thì làm, vẫn có một nơi để mình quay về.”

Câu nói ấy làm tôi nhớ đến những người đã từng rời quê hương khi tuổi còn rất trẻ.

Họ đi vì công việc.

Đi vì trách nhiệm.

Đi vì cuộc sống.

Nhưng trong hành trang của họ luôn có một nơi không bao giờ có thể bỏ lại.

Đó là quê nhà.

Có một điều khiến chúng tôi ấn tượng nhất trong câu chuyện của bác Trinh.

Bác không nói nhiều về những gì mình đã nhận được.

Bác nói nhiều hơn về những gì một con người nên để lại.

“Đời người dài hay ngắn không quan trọng bằng việc mình để lại được gì.”

Bác nói.

“Không nhất thiết phải làm điều gì lớn lao. Nuôi dạy con cái tử tế, sống tốt với hàng xóm, làm việc có trách nhiệm, giúp được ai thì giúp. Những thứ ấy cộng lại cũng thành giá trị.”

Chúng tôi nhìn bác.

Một người đã đi qua hơn nửa thế kỷ cuộc đời đang nói về hai chữ “để lại” bằng một giọng rất bình thản.

Tôi chợt nghĩ, có lẽ con người ta khi còn trẻ thường nghĩ về việc mình sẽ nhận được gì từ cuộc đời.

Nhưng càng trưởng thành, người ta càng nghĩ nhiều hơn về việc mình có thể để lại điều gì.

Một mái nhà.

Một gia đình.

Một cách sống.

Một lời dặn.

Một ký ức đẹp.

Hoặc đơn giản là một người nào đó từng được mình giúp đỡ trong lúc khó khăn.

Những thứ ấy có thể không xuất hiện trong bất kỳ cuốn sách nào.

Nhưng lại tồn tại rất lâu trong lòng người khác.

Cuối buổi trò chuyện, chúng tôi hỏi bác:

“Nếu được nói một điều với thế hệ trẻ hôm nay, bác sẽ nói gì?”

Bác nhìn chúng tôi rất lâu.

“Đừng vội.”

Chúng tôi ngạc nhiên.

“Đừng vội gì ạ?”

“Đừng vội nghĩ rằng thành công phải thật nhanh. Đừng vội bỏ cuộc khi gặp khó. Đừng vội đánh giá một người chỉ qua một lần gặp. Và cũng đừng vội sống hết tuổi trẻ chỉ để chạy theo những thứ người khác cho là quan trọng.”

Bác cười:

“Các cháu còn trẻ. Cứ đi từng bước. Nhưng phải biết mình đang đi về đâu.”

Tôi hỏi:

“Vậy điều gì là quan trọng nhất?”

Bác trả lời:

“Sau này nhìn lại, mình không thấy xấu hổ với những năm tháng mình đã sống.”

Một câu nói khiến chúng tôi lặng người.

Bởi có lẽ đó chính là thước đo đẹp nhất của một đời người.

Không phải mình giàu đến đâu.

Không phải mình nổi tiếng thế nào.

Không phải có bao nhiêu người biết đến mình.

Mà là khi nhìn lại, ta có thể bình thản nói:

“Tôi đã sống những năm tháng ấy bằng tất cả sự tử tế và trách nhiệm mà mình có.”

Chiều muộn.

Chúng tôi đứng dậy chào bác.

Trước khi ra về, tôi quay lại nhìn bác Trinh.

Bác vẫn ngồi đó, giữa khoảng sân quê yên bình.

Tôi bỗng nhận ra, chúng tôi đã đến với bác để nghe về quá khứ.

Nhưng cuối cùng, điều bác trao cho chúng tôi lại là một câu chuyện về hiện tại và tương lai.

Bác không bảo chúng tôi phải trở thành một người như bác.

Bác chỉ muốn chúng tôi hiểu rằng tuổi trẻ là thứ không thể giữ lại.

Tiền bạc mất đi có thể kiếm lại.

Một cơ hội qua đi đôi khi còn có thể tìm cơ hội khác.

Nhưng một năm tuổi trẻ đã trôi qua thì không ai có thể mua lại.

Vì thế, hãy sống sao cho mỗi ngày mình có thể tự hào về chính mình của ngày hôm qua.

Trên con đường trở về, tôi cứ nhớ mãi câu nói của bác:

“Đời người dài hay ngắn không quan trọng bằng việc mình để lại được gì.”

Có lẽ rồi nhiều năm nữa, khi chúng tôi cũng đã đi qua những năm tháng tuổi trẻ, chúng tôi sẽ hiểu câu nói ấy sâu sắc hơn hôm nay.

Bởi cuộc đời giống như một chuyến đi.

Có người đi qua để nhận lại.

Có người đi qua để tìm kiếm.

Nhưng những người đáng nhớ nhất là những người đi qua cuộc đời này và để lại phía sau một điều gì đó tốt đẹp.

Bác Lê Đình Trinh đã đi qua những năm tháng của mình như thế.

Không ồn ào.

Không cần những lời lớn lao.

Chỉ bằng một cuộc đời bình dị, bằng những điều đã làm, những người đã yêu thương và những giá trị muốn trao lại cho thế hệ sau.

Và khi chúng tôi rời đi, tôi chợt nghĩ:

Có những người không cần kể quá nhiều về những năm tháng mình đã đi qua, bởi chính cách họ sống hôm nay đã là một câu chuyện đủ đẹp để thế hệ trẻ lắng nghe.